Een wapen in de strijd tegen big pharma

Dure medicijnen Door een uitspraak van de gezondheidsinspectie kunnen ziekenhuizen zelf geneesmiddelen maken. Waarom is dat nodig?

Medicijnen dreigen een onhoudbare kostenpost te worden voor de rijksbegroting, waardoor ze niet altijd meer vergoed kunnen worden. We geven in Nederland nu ruim 5 miljard euro uit aan geneesmiddelen – meer dan de begroting van Binnenlandse Zaken. Een groot deel van die kosten bestaat uit dure medicijnen voor specifieke patiëntengroepen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kwam woensdag met een opzienbarende uitspraak, die ziekenhuizen de mogelijkheid geeft medicijnfabrikanten financieel te dwarsbomen door middelen zelf goedkoper na te maken.

1 Waarom kunnen fabrikanten zulke hoge prijzen vragen?

Zodra een geneesmiddel is toegelaten tot de Europese markt door toezichthouder EMA, krijgen fabrikanten vaak marktexclusiviteit en kunnen ze zo veel geld vragen als ze willen. Het Zorginstituut Nederland bepaalt of een medicijn wordt vergoed uit het basispakket. Maar omdat fabrikanten weigeren inzicht te geven in de prijsopbouw van hun middelen is onderhandeling vrijwel onmogelijk. Zo werd de prijs van CDCA, een middel tegen een ernstige stofwisselingsziekte, door fabrikant Leadiant in tien jaar tijd verhoogd van 28 eurocent naar 140 euro per pil.

2 Waarom kan apotheekbereiding een oplossing zijn?

Ziekenhuizen kunnen medicijnen soms in de eigen apotheek (‘magistrale bereiding’) maken – goedkoper dan de fabrikant. Amsterdam UMC kon CDCA in de eigen apotheek maken voor 25.000 euro per patiënt per jaar, terwijl Leadiant 160.000 tot 220.000 euro vroeg. De IGJ schreef woensdag dat die methode in orde is.

3 Wat betekent de uitspraak van de Inspectie?

Dat medicijnfabrikanten onder druk kunnen worden gezet aanvaardbare prijzen te vragen voor hun pillen, poeders en drankjes. Voor het eerst hebben ministerie en zorgverzekeraars een écht instrument om hen te dwingen hun prijzen in toom te houden.

4 Gaan ziekenhuizen nu alle medicijnen maken?

Lang niet alle medicijnen zijn geschikt om in de ziekenhuisapotheek te maken, vertelt apotheker Marleen Kemper van Amsterdam UMC. Grote fabrikanten kunnen veel makkelijker grote partijen maken en vragen vaak gewoon een aanvaardbare prijs. De verwachting is dat apotheekbereiding in bijzondere gevallen kan worden gedaan en vooral wordt gebruikt als wapen in de strijd tegen big pharma.

5Is een zelfgemaakt medicijn net zo veilig?

Dat moet wel en dat kan ook. Er moeten grondstoffen worden gebruikt die voldoen aan strenge Europese richtlijnen en de bereiding moet ook aan strikte regels voldoen. Bij de productie van CDCA was dit het geval. Amsterdam UMC liet het middel testen door een laboratorium in België en het middel werd veilig bevonden.

    • Enzo van Steenbergen