Coalitie akkoord over ‘Marrakesh’

VN-migratiepact Met een ‘aanvullende verklaring’ hoopt het kabinet de onrust over het migratiepact, aangezwengeld door FvD en PVV, te hebben bezworen.

Foto Juan Medina/Reuters

Geen inlegvel, wel een aanvullende verklaring. Met die bezweringsformule hopen de vier regeringspartijen weerwoord te bieden aan Forum voor Democratie en de PVV, de uitgesproken tegenstanders van het zogeheten pact van Marrakesh, én te voorkomen dat ze onderling ruzie krijgen over de kwestie.

Het pact van Marrakesh beoogt afspraken te maken over ‘veilige en ordelijke’ mondiale migratie, maar is omstreden. Het compromis bestaat eruit dat het kabinet het pact wel steunt, maar in een stemverklaring expliciet vermeldt dat het VN-migratieakkoord geen onbedoelde juridische gevolgen mag hebben. Anders gezegd: migranten moeten niet denken dat ze door ‘Marrakesh’ plotseling aanspraak kunnen maken op allerlei extra rechten.

Bronnen in de coalitie verwachten dat de stemverklaring – explanation of position (EOP) – vrijdag in de ministerraad wordt goedgekeurd. Staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD) heeft dit afgestemd met de coalitie, die bestaat uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Lees ook: Vijf vragen over het pact van Marrakesh

De tegenstanders van het VN-migratieakkoord zijn woest. „Een inlegvelletje? En dan tóch het Marrakesh immigratiepact tekenen? Denkt Rutte dat we gek zijn of zo?!”, twitterde Thierry Baudet van Forum voor Democratie, die ook spreekt van een „opgestoken middelvinger”. Baudet was degene die in Nederland het debat over Marrakesh heeft aangezwengeld. Ook de PVV is boos over het compromis. „Een waardeloze schijnoplossing, kennelijk bedoeld om de lieve vrede binnen de coalitie te bewaren”, schertst Tweede Kamerlid Sietse Fritsma (PVV).

Voor D66 was een aanvullende verklaring niet nodig geweest. Fractievoorzitter Rob Jetten is een fervent voorstander van het pact van Marrakesh. Nadat diverse landen de afgelopen weken onder politieke druk hun steun hadden ingetrokken, was het Jetten die zei: „Landen die het pact niet ondertekenen buigen voor het populisme.”

Twee jaar werd binnen de VN onderhandeld over een ‘global compact’ voor migratie. Nu krabbelen steeds meer landen terug. Lees ook: Niet zomaar steun voor ‘Marrakesh’

Hij wilde dat het kabinet zou tekenen, zonder een inlegvel met mitsen en maren. Toch is Jetten uiteindelijk akkoord gegaan met een aanvullende stemverklaring, om tegemoet te komen aan de wens van zijn coalitiegenoten. Bij D66 wordt dat niet gezien als een verlies, omdat zo’n stemverklaring – in tegenstelling tot een ‘inlegvel’ – inhoudelijk niets verandert aan het pact. Al wordt de oplossing om diezelfde reden binnenskamers wel „kolderiek” genoemd.

VVD en CDA worstelen openlijk met het migratiepact. Deze partijen staan voor een streng migratiebeleid en willen niet de indruk wekken hieraan te tornen. Voor de liberalen en de christen-democraten is het lastig manoeuvreren in een coalitie met twee linksere partijen, terwijl Thierry Baudet van FvD en de PVV buiten het kabinet vrij spel hebben en een conservatief rechts verhaal houden. De VVD moest toezien hoe oud-partijleider Frits Bolkestein, die in de jaren negentig furore maakte met zijn rechtse uitlatingen op het gebied van migratie, zich op tv tegen het pact keerde. Hij riep het kabinet op niet te tekenen.

Alleen al om electorale redenen kunnen VVD en CDA zich niet al te positief uitlaten over het pact van Marrakesh. Tegelijk willen ze in Europa niet de hoon over zich afroepen door het akkoord als een van de weinige landen niet te steunen. Het gevolg: een stemverklaring voor de bühne.

Correctie (18 november 2018): in een eerdere versie van dit artikel stond dat het kabinet het pact ondertekent. Dat is onjuist en is hierboven aangepast in ‘steunt’.

    • Barbara Rijlaarsdam