Sojakoning Gustavo verwacht gouden tijden

Sojaboeren in Argentinië Argentinië is een van de grootste sojaproducenten ter wereld. Boeren maken zich op voor een lucratief jaar, nu China geen soja meer koopt van de VS, en er een goede oogst aan lijkt te komen.

Boven: Rosario, een van de belangrijkste sojaregio’s in Argentinië. Onder: sojabonen in een in een opslag van ‘sojakoning’ Gustavo Grobocopatel. Foto’s Claudiio Doenitz/Getty Images, Agustin Marcarian/Reuters

Motregen valt op een eindeloze vlakte vol felgroene sojaplanten. De ronde bladeren wapperen in de lentewind. „Het zijn goede tijden”, zegt boer Ariel Dario, terwijl hij zijn tractor een nabijgelegen veld vol goudkleurige tarwestengels opstuurt. De vorige oogst mislukte doordat Argentinië werd getroffen door de ergste droogte in vijftig jaar. „Alles stond hier te verpieteren, uitgedroogde tarwe, soja, maïs. Het leek wel een slagveld.” Maar dit jaar wordt het een betere oogst, weet hij.

Zo’n honderd kilometer buiten Buenos Aires, aan weerszijden van de Pan Americana, de lange snelweg die richting het noorden van het land leidt, staan velden vol tarwe, maïs en soja. Argentinië is na de Verenigde Staten en Brazilië de grootste sojaproducent ter wereld. Van de totale landbouwproductie van ongeveer 130 miljoen ton per jaar is gemiddeld meer dan 53 miljoen ton soja. Het grootste gedeelte daarvan wordt geëxporteerd.

„Soja is ons groene goud”, zegt Gustavo Grobocopatel (55) lachend. Zijn graanbedrijf Los Grobo behoort tot de grote sojaproducenten van het land en Grobocopatel wordt wel de ‘sojakoning’ van Argentinië genoemd. Hij was eind jaren negentig een pionier op het gebied van de sojaproductie. Hij stond aan de wieg van de grote soja boom die Argentinië uit de crisis van 2001 trok. De vraag naar soja nam explosief toe toen de Chinese middenklasse begon te groeien en massaal varkensvlees ging eten. „Door de gekkekoeienziekte in Europa raakte soja in trek als voedsel voor het vee en zagen wij kansen”, vertelt Grobocopatel, een vrolijke rossige Argentijn wiens Russisch-Joodse voorouders in 1912 als migranten naar Argentinië kwamen. Onder zijn leiding groeide het bescheiden familiebedrijf uit tot een miljardenonderneming met een productie op 350.000 hectare grond.

Nieuwe crisis

Hoewel Argentinië zich (opnieuw) in een diepe economische crisis bevindt en president Mauricio Macri zijn toevlucht heeft gezocht bij het Internationaal Monetair Fonds – hij heeft een ongekend hoge lening van 57 miljard dollar afgesloten – zijn de vooruitzichten voor de landbouw, met name voor de sojasector, gunstig.

Dat heeft alles te maken met de handelsoorlog tussen de VS en China die eerder dit jaar uitbrak. De Amerikaanse president Donald Trump heeft importtarieven ingesteld op Chinese producten, waaronder staal en aluminium. China heeft die beantwoord met een ban op onder meer de import van soja uit de VS, de grootste sojaproducent ter wereld. „China ging elders soja inkopen. Eerst kocht het Brazilië leeg. En nu koopt het ook massaal soja van ons land”, zegt Grobocopatel.

Sojabonen in een opslag van ‘sojakoning’ Gustavo Grobocopatel. Foto Agustin Marcarian/Reuters

De Chinese vraag naar sojabonen is zó groot, en het verlies van de vorige oogst zo omvangrijk, dat Argentijnse producenten zich genoodzaakt zagen om soja uit de VS te kopen, en dat vervolgens door te verkopen aan de Chinezen. Zo komt Amerikaanse soja opmerkelijk genoeg overigens alsnog terecht in China.

Lees ook: Voor China is het duidelijk: 'Trump probeert ons eronder te houden'

De grote vraag is wat er tijdens, en na, de komende G20 gaat gebeuren. Die gaat vrijdag van start in Argentinië. De handelsoorlog, die een steeds grotere impact heeft, is er een van de grote thema’s.

„President Macri heeft na afloop een aantal ontmoetingen met de Chinese topdelegatie, en hij zal waarschijnlijk proberen het gunstige handelsklimaat met de Chinezen te gebruiken om ook soja-olie en sojameel tegen goede prijzen aan hen te verkopen”, zegt regiodirecteur Marnix van Iterson van ING in Argentinië. „Nu kopen de Chinezen alleen de sojabonen en verwerken die in eigen land tot sojaproducten.” ING verstrekt in Argentinië leningen aan voornamelijk agrarische klanten. „Macri zal moeten schipperen. Hij zal zaken willen doen met de Chinezen, maar tegelijkertijd moet hij zijn bondgenoot Trump te vriend houden.” Trump heeft grote invloed binnen het IMF, waar Argentinië financieel zo zwaar op leunt. „Hij zal tactisch te werk gaan”, denkt Van Iterson.

‘Deal op komst’

Experts houden er wel rekening mee dat het handelsconflict tijdens de top wordt opgelost. „Hoe gunstig die handelsoorlog ook lijkt te zijn voor landen als Brazilië en Argentinië, het veroorzaakt internationaal onzekerheid. Niemand weet waartoe het zal leiden”, zegt Rogier Kievit, voormalig regiomanager Argentinië van de internationale handelsonderneming Nidera. Tegenwoordig runt hij online platform Agree Market waar boeren soja kunnen verhandelen.

„De kans is groot dat er een deal komt en er nieuwe tarieven worden vastgesteld waar beide landen zich in kunnen vinden”. aldus Kievit. „Voor Macri zou het wel gunstig zijn als de handelsoorlog wordt opgelost tijdens de G20. Dan kan hij zeggen dat er een doorbraak kwam tijdens een top waarvan hij gastheer was.”

Ondertussen krijgen de Chinezen ook steeds meer grip op de Argentijnse sojasector zelf. Bijvoorbeeld in Rosario, een belangrijk sojagebied met havens waarvandaan veel soja naar het buitenland wordt verscheept. Chinese bedrijven nemen belangen in Argentijnse producenten van sojazaden en kopen zich in bij banken die leningen aan Argentijnse sojabedrijven verstrekken. China wordt steeds belangrijker voor Argentinië. „Er gaat ook steeds meer rundvlees naar China”, zegt ING-directeur Van Iterson, „er is niet alleen sprake van een soja-revolutie.” De Chinese afzetmarkt groeit in feite op meerdere vlakken enorm.

Sojakoning Grobocopatel bereidt zich in ieder geval voor op een goede oogst, nu de weersomstandigheden beter zijn. Vorig jaar zakte de totale productie in Argentinië naar 36 miljoen ton. „Die klap kunnen we te boven komen. Als het klimaat goed blijft halen we dat verlies wel in.”

De sojaplanten rondom de Pan Americana staan nog laag, maar de boeren zijn hoopvol. „Aan de blaadjes kan ik al zien dat het goed komt, de kleur is goed, de aarde is niet droog, zegt Ariel Dario. „Het wordt een mooie oogst”, herhaalt hij, terwijl hij verder rijdt op zijn tractor.

    • Nina Jurna