Opinie

Rusland mag niet ook nog Zee van Azov annexeren

Incident op zee

Wat doet het Westen om te voorkomen dat de Zee van Azov geheel onder Russische controle komt? Het is een van de vragen die beantwoord moeten worden na de escalatie van het al bijna vijf jaar durende conflict tussen Rusland en Oekraïne afgelopen weekend. Zondag vuurde de Russische kustwacht op Oekraïense schepen die onderweg waren naar de Zee van Azov, om ze vervolgens te enteren, in beslag te nemen en de bemanning aan te houden. Bij het incident vielen enkele gewonden.

De buurlanden zijn in wezen al sinds 2014 in oorlog met elkaar. Rusland annexeerde de Krim en mengde zich in Oekraïense aangelegenheden door een burgeroorlog uit te lokken. Rusland steunt rebellen in het oosten van Oekraïne niet alleen met geld en wapens, Russische commando’s nemen ook deel aan de strijd. Het incident legt bloot dat er in de afgelopen maanden sluipenderwijs een nieuw front is ontstaan.

De Zee van Azov is door een smalle zeestraat verbonden met de Zwarte Zee. Aan de oostelijke oever ligt Rusland, aan de westelijke oever liggen de Oekraïense havens Berdjansk en Marioepol. De zee wordt in het zuidwesten vrijwel afgegrendeld door de Krim. Volgens een verdrag uit 2003 behoort de zee aan beide landen en mogen schepen van beide landen, ook marineschepen, vrij bewegen door de zeestraat.

Na de annexatie van het schiereiland heeft Rusland een brug gelegd over de smalle zeestraat die de Krim scheidt van het nieuwe moederland. De nieuwe Krimbrug over de Straat van Kertsj is te laag voor de allergrootste schepen die dus sindsdien de Oekraïense havens in de Zee van Azov niet meer kunnen bereiken. De brug, in mei door Poetin persoonlijk geopend, is voor Rusland van groot belang om de geïsoleerde Krim te bevoorraden.

Het Westen bestrafte de annexatie van de Krim en inmenging in Oekraïne door het instellen van sancties. Dergelijke maatregelen vereisen eendracht in het Westen en een heldere lijn in Washington.

Maandag spraken de Verenigde Staten met twee monden. De Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties veroordeelde de Russische agressie en eiste dat Rusland de territoriale integriteit van Oekraïne respecteert. President Donald Trump daarentegen viel terug op wat een nieuw uitgangspunt van Amerikaans buitenlands beleid lijkt te worden: halfzacht reageren in geval van een conflict waarbij een bevriend autocraat betrokken is. Trump zei slechts dat hij “helemaal niet houdt van dit soort agressie” en dat hij “misschien” een ontmoeting met Poetin bij de komende G20 zal afzeggen.

Het Westen mag er echter geen misverstand over laten bestaan dat Rusland hier ook figuurlijk een grens is overgegaan. Uiteindelijk moet voor het Westen het zwaarst wegen dat Rusland na annexatie van de Krim en steun aan de separatisten in de Donbas niet ook nog Zee van Azov mag inpalmen. Westerse landen, waaronder Nederland, hebben Rusland maandag in de VN-Veiligheidsraad veroordeeld. En ook de NAVO waarschuwde Rusland. Dat is een goed begin. Ook is het toe te juichen dat Duitsland aangeboden heeft te bemiddelen. Maar het is raadzaam alvast na te denken over eendrachtige vervolgstappen.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

Update: dit Commentaar is op 28 november gewijzigd. Eerder nam Trump geen standpunt in, later kwam hij met de verklaring die hierboven is beschreven.