Internationale kritiek op Facebook in hoorzitting

Sociale media

In een hoorzitting met parlementariërs uit negen landen moest Facebook zich verantwoorden over verspreiding van nepnieuws en datalekken.

Demonstrant met masker van Mark Zuckerberg bij het Britse parlementFoto Daniel LEAL-OLIVAS / AFP

Een inmiddels bekende setting werd dinsdagmiddag herhaald tijdens een hoorzitting van een speciale internationale commissie, op initiatief van het Britse Lagerhuis. Twee dozijn volksvertegenwoordigers, uit onder meer Brazilië, het Verenigde Koninkrijk, Ierland en België, zaten in carré-opstelling tegenover één enkele topman van Facebook.

Facebook kreeg van de verzamelde parlementariërs uit negen landen wederom stevige kritiek. De beleidsmakers waren kritisch over de rol die het socialemediabedrijf zou spelen in het verspreiden van nepnieuws en het lekken van data.

Maar dé topman van het bedrijf schitterde door afwezigheid. Mark Zuckerberg had wel moeten komen, menen de parlementariërs. Zijn plek in de zaal was gereserveerd, bleek uit het naambordje dat op een leeg bureau prijkte.

Naast dat lege bureau zat wel Richard Allan, een Britse Lord en topman van Facebook in Europa, die de vragen van de verzamelde volksvertegenwoordigers pareerde. Hoe denkt Allan dat de absentie van zijn baas overkomt, vroeg een Britse parlementariër tijdens de drie uur durende zitting. „Niet goed”, erkende Allan, die ter verdediging wees op de keren dat Zuckerberg wel zelf getuigde en „de duizenden vragen” die Facebook heeft beantwoord.

Het is de eerste keer dat Facebook zich voor een internationale commissie moest verantwoorden, en de ongeschoren, soms rood aanlopende Allan leek zich te realiseren wat er op het spel stond. Deze en eerdere hoorzittingen zijn een mogelijke opmaat voor bijna onvermijdelijke regulering van socialemediabedrijven.

Vergelijkbare hoorzittingen waarin Facebook zich moest verantwoorden, eindigden zonder echte problemen. Amerikaanse en Europese politici waren slecht voorbereid en lieten Zuckerberg wegkomen met ontwijkende antwoorden.

De parlementariërs in Londen leken vastbesloten niet dezelfde fouten te maken. Ze wilden weten waarom gebruikers en toezichthouders niet op de hoogte werden gesteld toen Facebook ontdekte dat Cambridge Analytica gebruikersdata toepaste om verkiezingen te beïnvloeden; waarom nieuwe richtlijnen die verkiezingen transparanter moeten maken niet in elk land beschikbaar zijn; en wie op welk moment wist van Russische beïnvloeding van verkiezingen via het platform. Hun gedetailleerde vragen werden echter niet altijd even duidelijk beantwoord door Richard Allan.

Een Brits parlementslid moest bijvoorbeeld herhaaldelijk vragen of Allan één voorbeeld kon noemen van een applicatie die werd geblokkeerd wegens datamisbruik. Allan bleef een antwoord schuldig en zei daar schriftelijk op terug te komen, waarop de politicus ontplofte: „Dat is hetzelfde antwoord dat Facebook zes maanden geleden al aan het Amerikaanse Congres gaf!” Maar Allan bleef vaag: „We gaan ervan uit dat derde partijen wetgeving en privacyregels volgen in de landen waar ze actief zijn.”

Een Iers parlemenstlid stelde de hamvraag: „Accepteert u dat Facebook gereguleerd moet worden?” Allan: „Ja, dat accepteren we. Veel regels stammen uit het pre-internettijdperk. Die moeten worden aangepast.”

Bikini’s

Het Lagerhuis stuurde dit weekend een vertegenwoordiger naar de hotelkamer van een Amerikaanse zakenman om interne documenten van het socialemediabedrijf te bemachtigen. De oprichter van het softwarebedrijf Six4Three, die op zakenreis was in Londen, weigerde en werd naar het Parlement ‘geëscorteerd’ om de bestanden over te dragen – op straffe van een boete of celstraf.

Six4Three, aanbieder van een app waarmee gebruikers snel Facebookfoto’s van mensen in bikini konden vinden, beweert in een Amerikaanse rechtszaak dat de documenten – inclusief e-mails van Zuckerberg zelf – bewijzen dat Facebook actief aanstuurde op datamisbruik door ontwikkelaars. Commissievoorzitter Damian Collins besloot de documenten dinsdag niet openbaar te maken.

Collins zei wel dat uit de informatie blijkt dat vanaf Russische internetadressen grote hoeveelheden data van Facebook zijn gehaald. Allan wilde daar niet op reageren. Hij noemde de documenten misleidend, onvolledig en afkomstig van „een vijandige partij”. Tegen The Guardian zegt Facebook het incident destijds onderzocht te hebben. Het vond geen bewijs voor „specifiek Russische activiteit”.

    • Reinier Kist
    • Rik Wassens