Recensie

Echte vondst nep-Picasso is theater in ‘True Copy’

Theater De ‘vondst’ van een gestolen Picasso uit de Kunsthal haalde de wereldpers – maar was in scène gezet voor ‘True Copy’ van theatergroep Berlin. Vals en authentiek lopen compleet in elkaar over. (●●●●●)

In ‘True Copy’ verhaalt kunstvervalser Geert Jan Jansen, in een decor van kantelende kunstwerken, over zijn methodes. Foto Koen Broos

De Vlaamse theatergroep Berlin balanceert op het scherp tussen theater en realiteit. Echt en niet echt, vals en authentiek. Het kan wel en het kan niet – bij Berlin zijn de gekste dingen waar en de normaalste juist niet. Voor True Copy, hun nieuwste voorstelling, bedient Berlin zich razendknap van de werkelijkheid van de Nederlandse kunstvervalser Geert Jan Jansen. Een cultheld. Een schelm. „Echt of niet echt doet er niet toe, als de kwaliteit maar goed is”, zegt hij. Zijn allereerste vervalsing, een ‘Karel Appel’, werd herkend als echt door Appel zelf. Jansen is een meestervervalser. „Meester, dat vind ik mooi”, zegt hij. „Maar dat vals niet.” Want wat hij maakt is niet vals, zijn schilderijen worden volgens hem „vanzelf echt”.

In True Copy verhaalt hij, in een decor van kantelende kunstwerken, over zijn methodes. Het publiek maakt kennis met de psychologische oorlogsvoering van de oplichter. Charmant en knuffelbaar is die. Alleen als je beter kijkt, zie je daar doorheen. Maar het punt is nou net dat je er niet doorheen wilt kijken – en daarover gaat deze voorstelling. De schilder verdwijnt het decor in. Daarachter is een atelier, we volgen hem via camerabeelden. We zien hem in een ommezien een Matisse vervaardigen. Of niet? Berlin daagt het publiek uit om te kiezen. Geloof ik dit? Is het echt? En als dat niet zo is, is dat dan erg?

In 2015 publiceerde NRC een reconstructie van de Kunsthalroof: nrc.nl/kunstroof

Veiling

Het zaallicht gaat aan. Er wordt een grote tekening geveild, Jansens portret van Dora Maar van Picasso. Er wordt afgehamerd op 3.000 euro. Echt? De man naast me, die net te laag bood, krijgt een kleine Jansen-‘Picasso’ als troost. Hij zegt dat hij er „echt niet bij hoort”. Ik verkies hem te geloven.

Deel van True Copy was een poging om Picasso’s tekening Tête d’un arlequin te herenigen met de Rotterdamse Kunsthal waar hij in 2012 werd gestolen. Jansen maakte een vervalsing, de groep verborg die in een Roemeens bos. Alles is gefilmd door een verborgen camera aan een boom. We zien de beelden tot en met de echte triomfkreten van de vinders: de Nederlanders Frank Westerman en Mira Feticu horen nu bij True Copy.

Zij deelden hun ‘vondst’ met de opgetogen wereldpers. Het is uit de hand gelopen, zegt Berlinlid Yves Degryse na afloop. Of niet. Dit is wat de kunstmarkt oproept: een fataal overspannen reactie. Hierop baseert een vervalser als Jansen zijn tactiek.

    • Joyce Roodnat