Zonder tatoeage ben je een betere moslim

Hijrah in Indonesië

Het gratis laten verwijderen van tatoeages past in het streven van met name jonge Indonesiërs om een betere moslim te worden.

Een moslimvrouw in Jakarta laat gratis haar tatoeage verwijderen door de organisatie Berani Hijrah Baik, vrij vertaald: ‘de durf om te veranderen is goed’. Foto Edi Ismail/Getty Images

In zijn buurt had Kland Muldiansyah een keer meegemaakt hoe iedereen weigerde een man ritueel te wassen na zijn overlijden, zoals in de islam gebruikelijk is. Het was alleen maar omdat die man tatoeages had. En jongens uit de straat hadden hemzelf ook al eens met een afkeurende blik aangesproken: ‘Hé, waarom heb jij tatoeages?

Kland Muldianshyah ging zich steeds onprettiger voelen bij de tatoeages in zijn nek en op zijn kin. Ze vallen nogal op. Daarom zit hij op deze zaterdagmiddag op een zolderkamertje in het zuiden van Jakarta op zijn beurt te wachten voor een laserbehandeling. Vrijwilligers bieden hier gratis lasersessies aan om tatoeages te verwijderen.

Zijn islamitische geloof was voor hem ook een belangrijke overweging, vertelt hij. Volgens de algemene opvattingen van de islam zijn tatoeages haram, onrein. „Allah heeft ons lichaam schoon en rein aan ons gegeven. Als ik dood ga, wil ik het ook weer rein aan hem teruggeven.” Een paar maanden geleden kreeg hij een inzicht: dat het over moest zijn met zijn leven vol drank en drugs. Sindsdien gaat hij als vroom moslim door het leven.

Vooral jongeren

Kland Muldianshyah past in het plaatje van jonge Indonesische moslims die aan hijrah doen, een beweging die in dit land aan populariteit wint. Hijrah betekent ‘migratie’ of ‘verandering’ in het Arabisch en veel islamitische Indonesiërs interpreteren de term als een constant streven om een betere moslim te worden.

Het zijn vooral jongeren in Indonesië die zich aangesproken voelen tot de hijrah, vertelt Shinta Eka Puspasari, analist bij adviesbureau Concord Consulting in Jakarta. „Jonge mensen zoeken naar richting in hun leven.” De traditionele moskeeën, waar meestal weinig ruimte voor debat of gesprek is, vinden zij oninteressant. „Dus ze sluiten zich liever aan bij alternatieve clubs die ook religieus zijn, maar op een meer interactieve manier.”

Allah gaf ons lichaam rein en schoon aan ons. Als ik dood ga, wil ik het rein aan hem teruggeven

Kland Muldiansyah heeft tatoeage laten verwijderen

De organisatie die de verwijdering van tatoeages aanbiedt, heet Berani Hijrah Baik, dat zoveel betekent als ‘de durf om te veranderen is goed’. Vorig jaar zijn ze begonnen en dat was in eerste instantie vooral om straatjongeren te helpen, zegt vrijwilligster Tessa Abygail. „Zij hadden last van het vooroordeel dat iemand met een tatoeage crimineel is. En ze voelden zich ongemakkelijk in de moskee of bij koranclubs.” Al snel breidde hun klantenkring zich uit. De laserbehandelingen zijn gratis, dat scheelt. Voor een beetje resultaat moet je zeker tien keer langskomen.

Inmiddels heeft Berani Hijrah Baik in Jakarta ongeveer 750 mensen geholpen met het verwijderen van hun tatoeages. Ze zijn bezig met uitbreiding op tien andere plekken in het land. Volgens Abygail vatten veel jongeren de hijrah tegenwoordig op als levensstijl. „Populaire bands en artiesten doen óók aan hijrah. De tieners zien hun spektakel als gids die ze kunnen volgen.” Dus bezoeken ze koranstudieclubs, dragen veel meisjes een hoofddoek en kopen ze het liefst producten met een halal-keurmerk. En laatst was er voor de eerste keer een hijrah-festival in Jakarta.

Lees ook over Indonesië: 20 jaar na de val van Soeharto is het moslims versus niet-moslims in Indonesië

Tessa Abygail heeft zelf ook een grote verandering ondergaan. Ze had vroeger een hanekam en speelde in een punkband. Nu draagt ze een zwarte nikab die alleen haar ogen vrij laat. Haar eigen tatoeages heeft ze ook laten verwijderen. Ze vindt het moeilijk erover te praten: „Ik draag mijn zonden met me mee. Ik hoop dat ik rekenschap kan afleggen over mijn verleden als ik naar Allah terugkeer. En ik probeer nu mensen te motiveren het goede te doen.”

In de opkomst van de hijrah zien sommige analisten ook risico’s. Shinta Eka Puspasari waarschuwt dat het twee kanten op kan gaan met de beweging. Of de hijrah-jongeren worden een mooi voorbeeld van gematigde islam en daarmee juist een wapen tegen radicalisering. Of de hijrah wordt een toegangspoort tot extremisme, waarbij de jongeren een soort wij-zijn-religieuzer-dan-jullie-wedstrijd gaan spelen. „Het risico op radicalisering en afzondering van de rest van de samenleving bestaat”, zegt ze.

Op de zolderkamer van Berani Hijrah Baik is van eventuele radicalisering niets te merken. Er hangt een ontspannen sfeer. Hun werk is duidelijk met de islam verbonden, dat wel. Voor en tijdens zijn laserbehandeling reciteert Kland Muldiansyah uit de Koran. Hij probeert ook vrienden over te halen beter te leren bidden, vertelt hij, en leert hun de Koran lezen. Over de tatoeage die nog te zien is op zijn kin groeit een islamitisch baardje.

    • Annemarie Kas