Echt provoceren? Houellebecq laat het na in ‘What if-toekomstfabel’

Franse schrijver Michel Houellebecq in augustus 2014. EPA/HUGO ORTUNO

Ook in zijn vandaag verschenen zesde roman zit die typische Houellebecq-hoofdpersoon: een weinig ambitieuze, cultuurpessimistische, treurige eenling. Maar hoe zit het met de provocatie?

Die nieuwe roman, Soumission, is een politieke what if-toekomstfabel waarin het Frankrijk van 2022 is omgetoverd tot een islamitisch land. En daar vaart het land wel bij. Werkloosheid is er niet meer, geweld in de buitenwijken is verdwenen, de familie geldt weer als hoeksteen van de samenleving waardoor de sociale lasten enorm gedaald zijn.

De Fransen ondervinden het allemaal gelaten. En dat is opvallend schrijft Margot Dijkgraaf, recensent Franse literatuur, vandaag in nrc.next:

‘Echt pijn doen, echt provoceren – dat doet Houellebecqs nieuwe boek, alle discussie voorafgaand aan de publicatie van vandaag ten spijt, niet. Wat je schokt is eerder de gelatenheid waarmee zijn Frankrijk zich schikt naar zijn nieuwe politieke en religieuze machthebbers.’

Lees hier de recensie in nrc.next: President Mohammed regeert Frankrijk… (€)

Aanval op Franse samenleving

Die gelatenheid valt ook in Frankrijk op, schrijft correspondent Peter Vermaas. Op een Franse tv-zender concludeerde een critica:

„Houellebecq valt niet de islam maar de Franse samenleving van vandaag aan”

Frankrijk heeft de grootste moslimpopulatie van Europa. Maar de angst voor vermeende moslimdominantie is ongrijpbaarder dan in bijvoorbeeld Duitsland, waar de afgelopen tegen een dergelijke dreiging werd gedemonstreerd.

Laat je niet bangmaken

Houellebecqs zesde roman speelt volgens de hoofdredacteur van het Franse dagblad Liberation vooral “subtiel in op Franse angsten” met “waanbeelden van extreem-rechts”. Het linkse dagblad noemt Soumission een “trieste en provocerende farce”.

Dagblad Le Monde noemde het boek “pervers” en “middelmatig van kwaliteit bovendien”. Maar de angst voert de boventoon. Zelfs zo erg dat president Hollande zich, naar aanleiding van Houellebecqs nieuwe roman, geroepen voelde het Franse volk een hart onder de riem te steken. Na verklaard te hebben zelf het boek te zullen lezen, zei hij maandag in een Frans radio-interview:

“[Laat je] niet laten kwellen door bangheid”

Lees in nrc.next: Volgens Hollande hoeven de Fransen niet bang te zijn

    • Roderick Nieuwenhuis