Frankrijk gaat kernenergie verminderen, niet beëindigen

Afhankelijkheid Kernenergie is ‘nog steeds veelbelovende vorm van energie' vindt president Macron.

Nog voor enig ‘geel hesje’ ging protesteren tegen hoge brandstofprijzen werd er uitgekeken naar de toespraak over de Franse ‘energietransitie’. Foto Bob Edme/AP

De toespraak over Frankrijks „ecologische transitie” was al lang geleden aangekondigd. Nog voordat enig ‘geel hesje’ op Franse wegen tegen hoge brandstofprijzen geprotesteerd had, wachtten de Franse energiesector en milieubeweging in spanning op de keuzes die de regering van president Emmanuel Macron zou maken om de klimaatdoelstellingen te halen en de afhankelijkheid van kernenergie terug te brengen.

Tegen de actualiteit van de massale straatprotesten koppelde Macron dinsdag de onvrede over de hogere prijzen aan de pomp aan zijn klimaatbeleid. Hij kwam de beweging van gele hesjes met enige handreikingen tegemoet, maar weigerde van koers te veranderen. „Je kunt niet op maandag voor het milieu zijn en op dinsdag tegen de verhoging van brandstofprijzen”, zei hij. „Wat in een verkiezingscampagne is gezegd, schept verplichtingen.”

Kernenergie blijft belangrijk

En dat geldt wat hem betreft ook voor de ‘energiemix’ voor de komende jaren. Het aantal Franse windmolens wordt voor 2030 verdrievoudigd en het aandeel zonne-energie moet vijf keer zo groot worden, zei Macron. Nog voor het eind van zijn presidentschap zal voor de kust bij Saint-Nazaire het eerste Franse off-shore windmolenpark verrijzen en om de CO2-uitstoot terug te brengen gaan voor 2022 de huidige vier Franse kolencentrales dicht. Maar kernenergie, waar Frankrijk nu voor de stroomvoorziening voor zo’n 75 procent van afhankelijk is, blijft een belangrijke rol spelen.

„Ik ben niet op een programma gekozen om met kernenergie te stoppen, maar op het verminderen van kernenergie”, zei de president. Hij noemde kernenergie „goedkoop” en schoon vanwege de beperkte CO2-uitstoot. „Het aandeel nucleair terugbrengen, betekent niet dat we van deze nog steeds veelbelovende vorm van energie moeten afzien”, zei hij.

Kernenergie staat in Nederland juist weer op de agenda, nu Klaas Dijkhoff een lans brak voor de bouw van nieuwe centrales. Lees ook het vragenstuk: Nucleair is weer terug op de agenda

Terwijl zijn voorganger François Hollande nog bij wet liet vastleggen dat Frankrijk per 2025 nog maar voor 50 procent van kernenergie afhankelijk zou moeten zijn, heeft Macron dat volgens hem onhaalbare doel nu uitgesteld tot 2035. In 2020 sluiten de twee reactoren van de sterk verouderde kerncentrale in Fessenheim, op de grens met Duitsland. Eerder beloofde Hollande die tijdens zijn presidentschap (2012-2017) te sluiten. Vóór 2035 zullen volgens Macron totaal 14 van de huidige 58 reactoren definitief stopgezet worden.

Hij liet zich niet expliciet uit over eventuele nieuwe kernreactoren. De Franse energiesector, stroombedrijf EDF voorop, wil een aantal van de oude centrales vervangen door centrales met zogenoemde EPR-reactoren van de laatste generatie. EDF, dat door Macron gevraagd is in 2021 met plannen te komen, denkt internationaal, ondermeer in India, met deze krachtige ‘European Pressurised Reactor’ goede zaken te kunnen doen. Maar de twee exemplaren die het bedrijf nu in Frankrijk en Finland in aanbouw heeft, zijn vele jaren vertraagd en de constructie blijkt zo ingewikkeld dat de kosten bijna verdrievoudigd zijn. Fessenheim kan alleen dicht als de EPR in het Bretonse Flamanville eindelijk in bedrijf is.

Nucleaire lobby

Dat maakt kernenergie, ook met de hoge ontmantelingskosten, duurder dan Macron suggereert, reageren teleurgestelde milieugroepen. „Voor de zoveelste keer”, vindt Greenpeace, „zwicht de regering voor de nucleaire lobby”. De organisatie wijst erop dat als de meeste oude reactoren pas na 2025 stopgezet worden, de uiterste houdbaarheidsdatum ver verstreken is. De reactoren zijn oorspronkelijk gebouwd voor een tijdspanne van veertig jaar, maar energiewaakhond ASN onderzoekt iedere tien jaar of ze nog langer meekunnen. Een woordvoerder van actiegroep Wise rekende voor dat de in 2035 resterende 44 reactoren gemiddeld bijna vijftig jaar oud zijn, met alle risico’s voor de veiligheid.

Frankrijk moet nu eerst „afkicken” van fossiele vormen van energie, zei Macron, zich opnieuw richtend tot de gele hesjes. Dat dient volgens hem niet alleen de klimaatdoelen, waarover komende week in de VN-conferentie ‘COP 24’ gesproken wordt, maar ook de geopolitieke „onafhankelijkheid” van Frankrijk. Ook kernenergie draagt bij aan die soevereiniteit, zeggen Franse bestuurders sinds jaar en dag. Maar de ontwenningskuur daarvoor heeft Macron nog een tijdje uitgesteld.

    • Peter Vermaas