De wereldkampioen is nu snel bekend

WK-tweekamp schaken

De WK-tweekamp tussen titelhouder Magnus Carlsen en Fabiano Caruana wordt beslist met een tiebreak. Carlsen lijkt favoriet.

Magnus Carlsen (links) en Fabiano Caruana tijdens de twaalfde partij. Foto Facundo Arrizabalaga/EPA

Na elf remises op rij leek Magnus Carlsen maandag in de laatste klassieke partij van de schaaktweekamp om de wereldtitel in Londen eindelijk een beslissing te gaan forceren. Met zwart had de Noorse titelhouder, wereldkampioen sinds 2013, een voordelige stelling bereikt. De positie van Fabiano Caruana – met minder bedenktijd op de klok – wankelde.

Tot verbijstering van de miljoenen toeschouwers op internet bood Carlsen op de 31ste zet alsnog remise aan. Zijn Amerikaanse uitdager, ‘een beetje verbaasd’, twijfelde niet lang en nam het aanbod dankbaar aan.

Op Twitter waren de commentaren van (oud-)spelers niet mals, met kwalificaties als ‘de grootste schok ooit’ of ‘extreem laf’. Niemand minder dan oud-wereldkampioen Garry Kasparov oordeelde hard: „Een schokkend remiseaanbod in een superieure positie met meer bedenktijd.”

Carlsen verdedigde zijn beslissing tijdens de persconferentie door erop te wijzen dat zijn positie ook weer niet zoveel beter was en dat hij „waarschijnlijk niet de juiste mindset” had om voor de winst te gaan.

De tweet van oud-wereldkampioen Garry Kasparov:

Twitter avatar Kasparov63 Garry Kasparov In light of this shocking draw offer from Magnus in a superior position with more time, I reconsider my evaluation of him being the favorite in rapids. Tiebreaks require tremendous nerves and he seems to be losing his.

Reputatie als snelschaker

Wellicht voelde de Noorse alleskunner – nummer één van de wereld in klassiek schaak, rapid en blitz – er weinig voor om in de laatste partij al te grote risico’s te nemen. Gezien zijn reputatie als snelschaker kan hij de tiebreak immers met vertrouwen tegemoet zien. Twee jaar geleden in New York besliste hij de titelstrijd tegen de Rus Sergej Karjakin in de tiebreak ook in zijn voordeel.

Daar komt bij dat Carlsen nooit eerder een tiebreak verloor en Caruana over mindere papieren beschikt als het op snelschaken aankomt. Het ratingverschil tussen Carlsen (2880 in rapid, 2939 in blitz) en Caruana (2789, 2767) is veelzeggend.

Dat een WK-tweekamp na twaalf klassieke partijen nog geen winnaar oplevert, is niet voor het eerst. Behalve het WK van 2016 werden ook de WK’s van 2012 (winnaar Viswanathan Anand) en 2006 (winnaar Vladimir Kramnik) in een tiebreak beslist. Wat wel een, voor liefhebbers van avontuurlijk schaken, bedenkelijke primeur is van deze titelstrijd: geen enkele winstpartij.

Remises zwaarbevochten

Dat wil niet zeggen dat alle klassieke partijen van deze tweekamp saai waren. Sommige remises waren zwaarbevochten en beide spelers hadden winstkansen. Zo was de eerste partij, die na 115 zetten in remise eindigde en waarin Carlsen met zwart verzuimde de eerste klap uit te delen, veelbelovend. Caruana op zijn beurt liet in de achtste partij met wit de winst uit handen glippen, tot opluchting van Carlsen.

Al met al is het evenwicht in het traditionele gedeelte van de tweekamp een goede afspiegeling van de huidige krachtsverhoudingen. De 27-jarige Carlsen, het wonderkind dat in zijn tienerjaren al werd bestempeld tot de ‘Mozart van het schaken’ en die sinds 2011 onafgebroken de wereldranglijst aanvoert, is de laatste jaren niet meer zo dominant.

Lees ook dit portret van Fabiano Caruana: Briljante aanvaller in de voetsporen van Bobby Fischer

Topjaar achter de rug

En de Amerikaan Caruana (26) heeft een topjaar achter de rug, met zijn overwinningen in het kandidatentoernooi, Grenke Chess Classic (vóór Carlsen), Norway Chess (vóór Carlsen) en Sinquefield Cup (met Carlsen).

Voor de WK-tweekamp, die op 9 november begon in The College in Londen, waren de verwachtingen hooggespannen. Kenners voorspelden een boeiende strijd tussen de nummers één en twee van de wereld: het krachtsverschil tussen Carlsen (rating van 2835) en Caruana (2832) was verwaarloosbaar. Gelet op het evenwicht na twaalf partijen (6-6) werd die belofte ingelost.

Maar de amusementswaarde liet te wensen over: het publiek smachtte tevergeefs naar een overwinning voor een van beide grootmeesters. De snelschaakpartijen in de tiebreak, met spelers in tijdnood die fouten maken, zullen dat gebrek aan sensatie compenseren en beloven vuurwerk.

Met Carlsen in de favorietenrol, dacht ook Kasparov eerder. Maar na het remiseaanbod van maandag stelde de Rus zijn mening over de regerend wereldkampioen bij: „Tiebreaks vereisen enorme zenuwen en hij lijkt de zijne te verliezen.”

    • Pieter de Vries