De onzekerheid rond Brexit kost ‘bakken met geld’

Brexit Britse burgers lijken nog terughoudend, maar bedrijven hamsteren volop om bij een chaotisch afscheid van de EU te kunnen blijven draaien. „De vrieshuizen liggen inmiddels vol tot ver na de Brexit.”

De actiegroep die een tweede referendum wil over de Brexit heeft in Zuid-Londen een nepsupermarkt ingericht met hun post-Brexitvariant op bekende merken. Foto Niklas HALLE’N / AFP

Dat ze wat paniekerig is aangelegd, weet Susan Downie (55) uit Brighton zelf ook wel. Maar de houding van veel van haar landgenoten over een mogelijk wanordelijke Brexit, vindt ze het andere uiterste. „Als ik zeg dat ik me zorgen maak, hoor ik vaak: ‘Hou op met die onzin, we worden er gek van’. En dan gaat het al snel weer over voetbal. De meeste mensen denken dat het wel goed zal komen.”

Downie niet. De werkloze social worker heeft drie maanden aan menu’s uitgedacht, voor het geval het Brexit-akkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk in het Lagerhuis sneuvelt en er misschien toch een harde Brexit komt op 29 maart 2019.

Haar voorraadkasten staan vol gedroogde etenswaren en blikken met gepelde tomaten, kikkererwten en cannellinibonen. „Ik ben echt niet bang dat het voedsel opraakt. Maar ik heb weinig geld en voed ook dagelijks mijn twee zoons. Als de prijzen opeens enorm gaan stijgen, heb ik een probleem.”

Bedrijfsleven is bezorgd

Die angst voor prijsstijgingen bij een No Deal-scenario is niet geheel uit de lucht gegrepen. Waar hamsterende burgers als Downie een uitzondering vormen in het VK, is het bedrijfsleven een stuk bezorgder en actiever.

De Britse voedingsmiddelenindustrie geeft honderden miljoenen uit ter voorbereiding op het zwartste scenario, denk: chaos aan de grens en verstoorde aanvoerlijnen uit de EU. „De onzekerheid kost bakken met geld”, verzucht Ian Wright, de voorman van een sector met 400.000 werknemers, 7.000 bedrijven en een gezamenlijke jaaromzet van circa 100 miljard euro.

Sommige leden van zijn Food and Drink Federation zijn tot 10 procent van hun jaaromzet kwijt aan Brexit-maatregelen. Dat doet pijn in een sector die met winstmarges werkt die vele malen lager zijn dan 10 procent. „Hamsteren betekent eigenlijk dat je je productieproces nodeloos moet compliceren. Je moet het risico afdekken dat je zonder Europese ingrediënten komt te zitten, er zijn extra personeelskosten, veel extra kosten voor opslag. Ja, dat gaan burgers zeker terugzien in de prijzen van producten.”

De voorraadkasten van Susan Downie staan vol gedroogde etenswaren en blikken met gepelde tomaten, kikkererwten en cannellinibonen.

Foto Susan Downie

De toch al grote vraag naar opslagruimte is na het politieke gekrakeel van de afgelopen weken ‘dramatisch’ toegenomen, zegt voorman Shane Brennan. Bij zijn koepel FSDF is zeventig procent van de Britse bedrijven aangesloten die voedsel opslaan en distribueren. „De situatie rond Brexit is simpel: de vrieshuizen liggen inmiddels vol tot ver na de Brexit en bij de gekoelde opslag is ook niet veel ruimte meer.”

Veel van Brennans leden moeten ‘nee’ verkopen aan klanten die verzekerd willen zijn van voldoende voorraad na een chaotische Brexit. ACS&T Logistics, met vier grote vestigingen in Midden- en Noord-Engeland, meldt dat het vooral bedrijven uit de EU moet teleurstellen die nog grote partijen diepvriesproducten of zuivel willen opslaan.

Daarnaast is er bij de voedingsindustrie grote vraag naar ruimte om ruwe grondstoffen op te slaan uit de EU, die nodig zijn om productieprocessen gaande te houden. Brennan: „Spullen opslaan in het VK is de enige garantie dat er ook geleverd of geproduceerd kan worden na een No Deal.”

Lees ook: Alle extra rompslomp dreigt de haven te verstoppen

Wat ligt er in de winkels?

Wat er de weken na een eventuele harde Brexit in de winkelschappen ligt, is volgens Wright van de voedingsindustrie dan ook niet te voorspellen. „We importeren veertig procent van al onze voeding uit de EU. Veel van die import is gebaseerd op het just in time-principe. Het gat tussen binnenkomst bij Dover en het winkelschap is nu gemiddeld twaalf uur. Dat ga je niet redden bij verstoringen aan de grens. Voor niet-verswaren hangt het af van de vraag: hoe hebben bedrijven zelf hun zaken geregeld?”

Welke sector je ook spreekt of napluist: niemand is er gerust op dat de politiek een No Deal-scenario kan vermijden, ook al zegt een meerderheid in het Lagerhuis dit niet te willen, zelfs al wordt Theresa Mays Brexitakkoord weggestemd door het Lagerhuis.

Koepelorganisaties hebben op dag- of weekbasis contact met Londen en de grotere bedrijven belobbyen parlementariërs met maar één doel: de grens mag hoe dan ook niet dicht. „We moeten overeenkomsten sluiten met de EU om bepaalde goederenstromen te garanderen. Ook bij een No Deal”, zegt Brennan van de opslag- en distributiesector. Ian Wright strooit zelfs met krachttermen, maar daar mag ik hem niet op quoten.

Extra voorraden medicijnen

Wie een tikje meer vertrouwen uitstraalt dan de rest, is Martin Sawer. Als gezicht van de Britse medicijngroothandels, de Healthcare Distribution Association, is hij er van overtuigd dat de regering er alles aan doet ongelukken te voorkomen. „Theresa May is zelf diabetespatiënt en haar insuline komt uit EU-land Denemarken. Een betere ambassadeur voor onze zorgen konden we niet hebben in de regering.”

37 miljoen verpakkingen met medicijnen importeert het VK wekelijks vanuit de EU. Er wordt nu door de overheid voor zes weken extra voorraad aangehouden, en daar is koelruimte voor geregeld. Veel farmaceuten houden zelf ook nog eens extra’s aan, vaak aan beide kanten van de grens EU-VK. Sawer: „Alle medicijnlijsten worden door de gezondheidszorg, de NHS, doorgeploegd op zoek naar dreigende tekorten.”

In het geval er toch tekorten ontstaan bij een No Deal, zijn er vooral voor beperkt houdbare medicijnen veel noodscenario’s in voorbereiding. Zo wordt gekeken naar het invliegen van isotopen vanuit België, die onder meer gebruikt worden voor bestraling. Sawer: „Het is niet ondenkbaar dat de regering vliegtuigen chartert. Ook wordt voor mogelijke tekorten gekeken naar inkoop in landen als de VS en Canada.”

Sawer zegt dat hij van de regering de uitdrukkelijke garantie heeft gekregen dat de nu geldende regels voor medicijnimport worden gehandhaafd, zelfs al stort het VK zichzelf op 29 maart 2019 van een klif. „Dat is mooi, maar je weet nooit wat de politieke dynamiek dan is en of deze regering er nog zit. Tot die tijd kunnen we niet anders dan benadrukken dat dit voor patiënten zeer hachelijke situaties kan opleveren.”

    • John Hoogerwaard