Fernando Alonso: van topcoureur tot figurant

Formule 1-seizoen 2018

Fernando Alonso (37) neemt na een anoniem seizoen afscheid van de Formule 1. Gaat het in de toekomst om de talentvolste rijder, of om de beste machine?

De Spanjaard Fernando Alonso laat nog één keer zijn bolide brullen op het circuit van Yas Mina in Abu Dhabi. Foto Hassan Ammar/AP

Bokalen en bolides, helmen en handschoenen. Honderden memorabilia om zijn succes te conserveren. Karts en racemachines in strakke formatie. Zijn fans lopen er eerbiedig langs. Het museum van Fernando Alonso in het Noord-Spaanse Llanera is een toonzaal van gestolde dynamiek, toont de website van het museum. Zijn cv: 17 jaar Formule 1, ruim 300 grands prix, 32 zeges, bijna honderd keer op het podium. Maar bovenal twee wereldtitels – Alonso heeft zijn sporen ruimschoots verdiend.

Afgelopen weekend was zijn laatste dag in de snelste show ter wereld. In een McLaren-auto speciaal in blauw, geel en rood gestreept: de kleuren van de Spaanse regio Asturië, waar Alonso (37) vandaan komt.

Over zijn afscheid zijn de meningen in de paddock verdeeld. Enerzijds wordt het gezien als het verlies van een legende, het boegbeeld van een generatie. Zijn succes betekende het einde van de hegemonie van Michael Schumacher. Anderen vinden het tijd dat hij vertrekt. Zijn schittering is al jaren verflauwd. Tijd voor een nieuwe generatie met Max Verstappen (21), Charles Leclerc (21, volgend jaar bij Ferrari) en Pierre Gasly (22), die in 2019 voor Red Bull rijdt.

Alonso geldt nog altijd als een van de beste coureurs, maar recent ook als toonbeeld van weinig aansprekende resultaten en gemiste kansen. Al vijf jaar wist hij geen race meer te winnen. Zo veel grote teams achter zich, maar toch ‘slechts’ twee wereldtitels. Met de haperende motor van McLaren-Honda kwam hij de afgelopen jaren niet verder dan een tiende klassering. In de donkere woestijn van Abu Dhabi wordt hij elfde. Afscheid zonder punten.

Verkeerd team, verkeerd moment

Eerder deelde hij in de malaise bij Ferrari, dat problemen had met de overgang naar de hybride turbo’s. Verkeerd team, verkeerd moment. Verkeerde voortzetting in zijn carrière. Keuzes die hij zelf maakte. Alonso is een lastige persoonlijkheid: veeleisend, controversieel en klagerig. Geen teamspeler als Daniel Ricciardo, bijvoorbeeld. Of hij nog echt zo goed is , is een kwestie van geloof, niet van de feiten. „Van niet winnen word je niet beter”, zegt race-expert Mark Koense. Alonso’s portemonnee heeft er niet onder geleden, hij zou 30, 40 miljoen euro per jaar verdienen.

Fernando Alonso Foto Ali Haider/EPA

Alonso’s afscheid roept vragen op over de toekomst van de Formule 1. De sport moet zich afvragen waarom een van de snelste coureurs stopt, zei Alonso’s landgenoot Carlos Sainz. Andere vraag van de jonge coureur: waarom is er minder competitie? Drie teams, zes auto’s domineren. De rest staat snel op een ronde achterstand, ook Alonso.

Wat bepaalt succes in deze ingewikkelde sport: mens of machine? Beide.

De opkomst en neergang van Alonso vormen een „extreem” voorbeeld, stelt Ross Brawn in zijn boek Total competition. De technisch directeur van Formula One is druk bezig met het motorreglement van 2021: meer geluid voor de fans en motoren die eenvoudiger en goedkoper zijn. Maar meer competitie? Het zal lastig zijn om een eerlijker speelveld af te dwingen. Ferrari, Mercedes en Red Bull hebben genoeg geld om hun heerschappij te bestendigen.

De Formule 1 is voor de helft sport en voor de helft technologie, machtsinstinct en een portie geluk. Een razend ingewikkeld schaakspel om de beste voortzetting. Voorlopig schaakt Mercedes als beste simultaan. Ook dit jaar onbetwist de beste. De zege in de laatste race in Abu Dhabi is daar opnieuw de bevestiging van.

De wisselwerking tussen Lewis Hamilton en zijn bolide heeft geleid tot de vijfde wereldtitel van Mercedes sinds het begin van het hybridetijdperk, in 2014. Voor de Duitsers is de titel van dit jaar waarschijnlijk de meest waardevolle tot nu toe omdat de grote concurrenten – Ferrari en Red Bull – de verschillen allengs hebben verkleind. Hamilton reed dit jaar vlekkeloos, zijn auto ook. Maar waar was teamgenoot Valtteri Bottas? Hij werd zondag in het eindklassement gepasseerd door Verstappen.

De topcoureurs van het seizoen 2018

Vettel liet het liggen

Ferrari, met meer motorvermogen, leek dit jaar even kans te maken op de wereldtitel. Maar Sebastian Vettel liet het in de tweede helft van het seizoen opnieuw liggen. Het keerpunt was zijn thuisrace, op Hockenheim, waar hij in koppositie crashte. „Een kleine fout van mij met grote gevolgen”, legde Vettel, in de periode 2010-2013 viermaal op rij wereldkampioen voor Red Bull, na afloop uit.

De stagnatie dit jaar viel samen met een onderzoek van de wereldautomobielfederatie FIA naar een mysterieuze vergroting van de stuwkracht van de Ferrari’s. Op de rechte stukken gingen de rode auto’s er onverwacht op vooruit. Ze zouden zijn voorzien van een soort geheime batterij voor energieopslag. De FIA plaatste een tweede sensor op de bolides omdat de renstal de regels zou overtreden.

Daarna was het gedaan met de opmerkelijke push. „Italianen, Ferrari en met namen Vettel kunnen emotioneel reageren op tegenwerking”, zegt Koense. „De geest was uit de fles. Als het goed gaat, trekt Vettel zich daar maximaal aan op. Maar als Ferrari strategische fouten maakt is hij niet de man die boven zichzelf uitstijgt.”

In tegenstelling tot Vettel kwam Max Verstappen pas in de tweede helft van het seizoen op stoom. Het lag aan Verstappen zelf dat hij een matige start van het seizoen maakte. Twee fouten zorgden voor twijfel over de voortgang van zijn leerproces: de botsing door zijn schuld tegen Vettel in de Grand Prix van China en de crash tijdens de vrije training in Monaco. Hij finishte in de race als negende, met teamgenoot Ricciardo als winnaar.

In de laatste zeventien grands prix stond hij elf keer op het podium, twee keer als eerste. Hij sloot het seizoen in Abu Dhabi af met een derde plaats. „Een wereldseizoen”, kraaien de fans niet zonder reden. Vierde in de strijd om het wereldkampioenschap, net twee punten tekort voor het podium.

Duwpartij met Ocon

De duw- en trekpartij met de Fransman Esteban Ocon na de GP van Brazilië toonde aan dat hij vooral buiten het circuit als topsporter nog veel heeft te leren.

Hij denkt ondertussen aan een eigen museum, liet hij vorig jaar weten. Net zoals Fernando Alonso. Verstappen haalde prijzen sinds zijn debuut in de Formule 1. Het verzamelen van erfgoed is begonnen.

Het vuurwerk boven het circuit van Yas Marina in Abu Dhabi is inmiddels gedoofd, maar het nieuwe seizoen is al begonnen: nieuwe vleugels, nieuwe regels. De racerij in 2019 leeft al volop; op de testbanken, in de windtunnels en in de eindeloze computersimulaties.

Het kan een tweestrijd worden tussen Lewis Hamilton en Max Verstappen. Wat wordt de bepalende factor? Mens of machine? Een deel van het antwoord ligt in Japan, waar Honda hoopvol gestemd is over de nieuwe motor van Verstappen, de opvolger van Renault in de bolides van Red Bull. Honda vergaarde in het verleden veel titels en prijzen, maar deelde de laatste jaren rampspoed met het McLaren van Alonso.

Verkleint Red Bull het verschil?

Uit de testen en resultaten van Red Bulls satellietteam Toro Rosso, ook voorzien van een Japanse motor, zou gebleken zijn dat het verschil met Mercedes en Ferrari kleiner is geworden. De Japanners zullen zo snel mogelijk meer vermogen proberen te ontwikkelen. Met alle risico’s van dien voor de betrouwbaarheid. En de kapitaalkrachtige concurrenten zullen ondertussen niet stilzitten.

Verstappen denkt ook dat zijn auto in 2020 klaar is voor de titelstrijd. Volgens de Amerikaanse eigenaar van de Formule 1 is Zandvoort in dat jaar een geschikte locatie voor een Nederlandse grand prix . Dan ook hoopt de conservator van het museum van Fernando Alonso eindelijk weer op nieuwe aanwinsten. Maar vanaf zondag alleen trofeeën van buiten de Formule 1.

    • Harry Meijer