Recensie

De liefde vonkt en gloeit tussen Bartoli en Vivaldi

Italiaanse mezzo weeft een vernuftig Vivaldi-tapijt, dat de Vier Jaargetijden in een mooi nieuw licht zet.

De vier seizoenen vervloeiden met de hartstochten en de viool met de stem in de beste recital van Cecilia Bartoli van de laatste jaren. De Italiaanse mezzosopraan wierp zich opnieuw in de armen van Antonio Vivaldi, met wie ze twee decennia geleden haar eerste grote barokromance beleefde. De liefde vonkt nog altijd met dezelfde sprankeling, maar het vuur kreeg een diepere gloed – en daarmee hield Bartoli het publiek in een hypnotische greep.

De mezzo zette de toon voor ze een noot had zongen: geen stralende opkomst onder overdonderend applaus - zoals doorgaans - maar ze sloop gedurende het openingsdeel uit Vivaldi’s Lente de trap af, een vinger bezwerend voor haar mond. Ze dwong de bezoekers hun enthousiasme op te sparen voor de pauze. Geen brava’s en geklap tussendoor – Bartoli smeedde de werken van Vivaldi aaneen tot een Wagneriaanse verhaallijn.

‘Non ti lusinghi la crudetale’, een aria die Bartoli vrijdag ook zong

Als rode draad fungeerden de vioolconcerten van de Vier Jaargetijden, waarin de componist – vaak letterlijk – vier sonnetten verklankt. De oren herkennen het vogelgezang, het murmelen van beken, de hete zomerbries, het oogstfeest in de herfst en klapperende tanden in de winterkou. In Vivaldi’s aria’s was diezelfde natuur het metaforische vliegwiel voor uiteenlopende gevoelens. Luit, viool, klavecimbel, fluit en hobo ‘improviseerden’ de naadloze overgangen.

Het in elkaar grijpen van vioolconcerten en zang zette de overbekende Vier Jaargetijden in een mooi nieuw licht. Mislukte zo’n wisselwerking vorig jaar met celliste Sol Gabetta, met haar broer, violist Andrés Gabetta, viel alles op zijn plek. Misschien ook omdat Vivaldi voor zangers schreef alsof ze violen waren. Zonde was in dat opzicht het ontbreken van het prachtige ‘duet’ tussen viool en stem, de aria ‘Tu dormi in tante pene’ uit ‘Tito Manlio’. Hoogtepunt vormde nu het huiveringwekkende ‘Gelido in ogni vena’, dat opent met het begin van het Winter-concert, waarna titelheld Farnace zingt hoe zijn aderen bevriezen bij de gedachte aan zijn dood gewaande zoon.

‘Gelido in ogni vena’ vormde het hoogtepunt van de recital in Amsterdam

Bartoli, Gabetta en Les Musiciens du Prince toonden vooral de diepgang van Vivaldi’s dramatische talent. Wie kwam voor vocaal vuurwerk moest wachten tot na het opgespaarde slotapplaus, toen Bartoli terugkeerde met zes virtuoze toegiften die nog bijna een uur duurden. En zo kreeg Het Concertgebouw op Black Friday anderhalf concert voor de prijs van één.

    • Joost Galema