Het CDA wil naast de onderklasse gaan staan

Christendemocratie CDA-politici keken in Amersfoort in de eigen ziel: wat voor partij willen we zijn? Partijleider Buma sprak over ‘het oude luisteren’.

Foto Lamyae Aharouay

Wat voor land wil jij doorgeven? Het CDA greep deze zaterdag het veertigjarig bestaan van het wetenschappelijk instituut aan om met leden na te denken over de toekomst van de christendemocratie. De partij keek in de eigen ziel – waar moet het heen met ons?

Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge vond een antwoord in samenleven, in plaats van langs elkaar heen leven. „‘Na ons de zondvloed’ is een houding die ons niet past. En dat vraagt om leiderschap, niet alleen van de politiek maar van iedereen die verantwoordelijkheid draagt.”

Na zijn toespraak gingen CDA’ers uiteen in kleinere groepen, met thema’s als ‘wanneer is het leven voltooid’, ‘duurzaam denken, duurzaam doen’ en: ‘Is dit de politiek die we door willen geven’. CDA-Tweede Kamerlid Chris van Dam heeft het over de bezorgde burger als hij vertelt over de reden om politicus te worden: „Ik vind het waardevol dat wij zo naast de bezorgde burger staan. Maar alleen maar naast de bezorgde burger staan en die bevestigen in zijn bezorgdheid, daarvan dacht ik: ja jongens, dat is het niet. Wij moeten ook een verhaal vertellen.”

Hoop

Volgens Van Dam moet de partij van hoop een thema maken. Geloof heeft zijn partij genoeg, zegt Van Dam, „maar hoop en liefde, daarvan denk ik: dat zouden wij weer wat meer terug moeten halen.” Doet zijn partij dit nu niet goed? „Klopt”, zegt hij, en dat komt volgens hem doordat het CDA te eenzijdig is geworden. „Het CDA is een huis met veel kamers. En uit veel kamers hoort licht te branden. Dat is nu niet zo, ik voel de verantwoordelijkheid om het licht overal weer aan te draaien.” Wat Van Dam verbaast is dat er binnen de fractie wel een grote diversiteit aan standpunten is - „veel meer dan dat we naar buiten brengen.”

In de grote zaal was de toon anders. De interviewsessie met oud-premier Jan Peter Balkenende en minister van Financiën Wopke Hoekstra leek wel bedoeld voor CDA’ers die zin hadden om tevreden terug te kijken op voorbije tijden. Balkenende kreeg – en nam – alle ruimte om uit te leggen wat er allemaal was goed gegaan in de tijd dat hij zijn vier kabinetten leidde, van 2002 tot 2010. Dan komt ook een pijnpunt op tafel: het mislukte pensioenakkoord van deze week. Balkenende wijst er fijntjes op dat er in zijn tijd vier sociale akkoorden gesloten zijn met de vakbonden en werkgevers, voor hervormingen in de WAO, ziektewet, prepensioen, bijstand – ondanks felle demonstraties, „het Museumplein in Amsterdam stond vol.”

Het was een nauwelijks verborgen boodschap voor de zaal en aan zijn partij. Hoekstra, die zich als minister ook met die onderhandelingen had bemoeid, gaf geen krimp. Hij knikte af en toe naar Balkenende, glimlachte. In zíjn verhaal zat vooral bezorgdheid – ook hij zocht naar de betekenis van zijn partij. Hij is bezorgd over jongeren die het minder goed lijken te gaan krijgen dan hun ouders, over Europa, het klimaat – en dan vooral over de mensen die weinig geld hebben en verwachten dat hun energierekening fors omhoog zal gaan door de klimaatplannen. „Hoe houd je die erbij?”

Maar hij sprak dus niet over die pensioenen. Hugo de Jonge had zich niet in kunnen houden, eerder op de dag: „Wat heeft de polder deze week een geweldige kans gemist om de pensioenen houdbaar en eerlijk te maken voor álle generaties”. En ook partijleider Sybrand Buma begon erover – hij is teleurgesteld in de mislukking van de onderhandelingen.

Bovenklasse en onderklasse

Buma zou eigenlijk worden geïnterviewd over inspiratie halen uit cultuur, met minister van Justitie en Veiligheid Ferdinand Grapperhaus en partijvoorzitter Ruth Peetoom. Maar al snel grijpen ze de kans aan zich af te zetten tegen coalitiepartner VVD als het gaat over het plan van die partij om de discretionaire bevoegdheid, waarmee de staatssecretaris verantwoordelijk voor asielzaken in schrijnende gevallen mensen een verblijfsvergunning kan toekennen, af te schaffen. Peetoom: „De onverlaten van de VVD verzonnen dat ze de discretionaire bevoegdheid willen afschaffen. Dat tornt aan de wortels van de rechtstaat.” Ze kan rekenen op instemmend geknik van Grapperhaus.

Buma ziet verbinding als kerntaak van het CDA. CDA’ers moeten beseffen dat zij de bovenklasse van de samenleving zijn, vindt hij. Een groep mensen die snapt dat er problemen zijn met bijvoorbeeld het klimaat. „Maar we moeten een boodschap hebben voor de mensen die het niet snappen omdat ze het te ingewikkeld vinden”, zei hij. Buma ziet het als een taak van zijn partij om ook hun zorgen serieus te nemen. Hoe? „Door naar de overkant stappen en naast de onderklasse te gaan staan. Dat is eigenlijk het oude luisteren.”

In deze NRC-podcast praten Tom-Jan Meeus, Guus Valk en Lamyae Aharouay over de staat van het CDA:

    • Lamyae Aharouay
    • Petra de Koning