GroenLinkser Bas Eickhout Spitzenkandidat namens de Groenen

Hij vervult die rol samen met de Duitse Ska Keller. Na Frans Timmermans is Eickhout de tweede Nederlandse aanvoerder bij de komende verkiezingen.

De Duitse Ska Keller en Nederlander Bas Eickhout zijn verkozen tot aanvoerders van de Groenen. Foto Casten Koall/AFP

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout wordt samen met Ska Keller namens de Groenen aanvoerder voor de Europese verkiezingen op 23 mei. De twee zijn zaterdag verkozen tijdens een congres in Berlijn. Als Spitzenkandidaten treden zij niet alleen op als een soort lijsttrekker bij de verkiezingen, maar worden ze ook door hun fractie naar voren geschoven voor het voorzitterschap van de Europese Commissie.

“Ik sta voor een sterk Europa dat er moet zijn voor de mensen die hier wonen en werken”, zei Eickhout na zijn verkiezing. “Een Europa dat actie onderneemt tegen klimaatverandering. Dat is het Europa waarvoor ik wil werken.” De 42-jarige politicus zal dat doen in zijn rol als lijsttrekker van GroenLinks bij de komende verkiezingen en dus ook als een van de twee boegbeelden van zijn Europese politieke familie.

Zijn fractiegenoot Ska Keller is de 37-jarige voorvrouw van der Grüne/EFA in het Europees parlement. Zij is daarnaast samen met de Belg Philippe Lamberts een van de twee voorzitters van de huidige fractie die bestaat uit 51 van de 751 zetels in de volksvertegenwoordiging.

Geen echte lijsttrekker

Bas Eickhout is de tweede Nederlander die Spitzenkandidat is bij de komende verkiezingen. Een kleine drie weken geleden bleek Partij van de Arbeid-prominent Frans Timmermans al de enige kandidaat om het boegbeeld van de sociaal-democratische partijen (S&D) te worden.

Hoewel Spitzenkandidaten de rol vervullen van lijsttrekkers bij Europese verkiezingen, zijn ze dat per definitie niet. De fracties in het Europees parlement vormen een groep van in eigen land verkozen politici die zich langs Europese partijpolitieke lijnen verenigd hebben. Zo sluiten GroenLinks-Europarlementariërs zich aan bij de Groenen en die van het CDA bij de Europese Volkspartij. Europese lijsten bestaan niet.

Lees ook: Timmermans wil Juncker opvolgen - maakt hij kans?

Kandidaat-Europarlementariërs, inclusief de aanvoerders van de Europese families, kunnen zich alleen in eigen land verkiesbaar stellen. Alleen Nederlanders kunnen dus op Timmermans of Eickhout stemmen. Formeel hoeft een Europese aanvoerder overigens überhaupt niet verkiesbaar te zijn voor het Europarlement. De huidige voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker was dat in 2014 bijvoorbeeld niet.

Een van de belangrijkste aspecten van de Spitzenkandidatuur is dat de politici door hun Europese politieke familie naar voren geschoven worden voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. De kans dat Timmermans of Eickhout straks Jean-Claude Juncker daadwerkelijk zal opvolgen lijkt vooralsnog echter klein. De nieuwe voorzitter wordt op voordracht van de Europese regeringsleiders gekozen door het Europees Parlement, waar de sociaal-democraten noch de Groenen de grootste partij vormen.

    • Bastiaan Nagtegaal