Opinie

    • Christiaan Weijts

Zwarte vrijdag

Wéér zo’n buitenlands gebruik dat onze Nederlandse cultuur komt binnensluipen. Na Halloween hebben we nu ineens Black Friday. Inktzwarte ballontrossen voor de poort van de Mediamarkt. Funerair ogende affiches achter de winkelruiten van de Haagse binnenstad. De oproep is helder: shop till you drop.

Want dat is wat Amerikanen traditioneel doen, op hun vrije dag na Thanksgiving. Maar onze winkelbazen hebben dat kalkoenfestijn helemaal niet nodig om weer een datum te hebben voor een extra zwiep aan het vliegwiel van hun omzetgroei. Giganten als Primark en de Bijenkorf blijven er tot laat in de avond voor open.

De gemeente vindt het allemaal grandioos. Komende week stemmen ze in het stadhuis over een plan om ook op zon- en feestdagen de openingstijden te verruimen naar elf uur ’s avonds. Het personeel is iets minder blij. „Ik spreek veel medewerkers, van jong tot oud, die hier echt boos om zijn”, vertelt Linda Vermeulen, die zich namens vakbond FNV sterk maakt voor hun belangen. „Vaak zeggen ze: de zondagavond is nog de enige avond waarop ik zeker weet dat ik vrij ben, en plannen kan maken. Ze hebben weinig inspraak in hun roosters, en amper zeggenschap over hun vrije tijd, en vaak ook nog eens voor minimumloon. De grens is bereikt.”

Ze steunt en promoot het initiatief op sociale media: #BlackFridayApplaus. Om negen uur ’s avonds gaan klanten massaal applaudisseren voor het winkelpersoneel, om ze een hart onder de riem te steken, door heel Nederland. Het epicentrum is de Haagse Bijenkorf, waar prominenten als politica Jeltje van Nieuwenhoven meeklappen.

Lees ook de column van Japke-d. Bouma: Pleurt op met je Black Friday

Een mooi, empathisch signaal, dat er aan herinnert dat winkelen ook om menselijk contact gaat. Vermeulen hoopt dat dit het begin is van een jaarlijks applaus, „een Nederlands tintje aan die traditie”. Ook in de kleinere winkels. Die vrezen in die Haagse zondagavondplannen opgeslokt te worden door de grote concerns, met hun Britse of Canadese eigenaren, die hun uitheemse hysterie importeren.

Black Friday, ach ja. Dat hoor ik laconiek om me heen zuchten. Weer iets mafs uit het land van de hamburger. Alsof het om een regenbui gaat. Of nee, daar doen we nog verongelijkt over. De onderwerping aan de commerciële riten ondergaan we gelaten. Wat we als burgers bevochten – iets van inspraak, iets van meebeslissen over de wereld die we aan het maken zijn – leveren we als consument weer in. Niemand kíést ervoor, maar straks volgt de onvermijdelijke instroom van Cyber Monday, Boxing Day… En onze knusse dwaze dagen? Homeopathisch verdund. Black Friday Deals! Korting op héél veel. Doe er je voordeel mee!

Nou, liever m’n achterdeel.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.
    • Christiaan Weijts