Recensie

Poepende nazi’s laten het samen donderen

Fotoboek

Foto-verzamelaar Erik Kessels speurde op e-Bay naar foto’s van poepende nazi’s. In Shit publiceert hij een selectie.

Speurend naar oude foto’s op de Duitse eBay-veilingsite viel Erik Kessels’ oog op een oude foto van een Duitse militair. Met zijn uniformbroek op de enkels zat de man op een stapeltje houten balken. „Donnerbalken, donderbalken, zo noemen Duitsers zo’n geïmproviseerd toilet”, zegt Kessels.

Kessels (1966), creatief directeur van communicatiebureau KesselsKramer in Amsterdam, verzamelt oude foto’s om er boeken en tentoonstellingen van te maken. Door zijn selectie en presentatie slaagt hij er keer op keer in om ‘gevonden’ foto’s nieuwe betekenis te geven. Een bijzonder talent, dat hem drie jaar geleden als niet-fotograaf zelfs een nominatie opleverde voor de prestigieuze Deutsche Börse Photography Prize.

Zijn nieuwste, Engelstalige boek heet Shit. De titel staat op het bruine omslag in een Duits aandoend lettertype. De vertaling staat op de achterflap: (Scheisse). Shit bevat 51 foto’s van poepende Wehrmacht-soldaten. In zes maanden tijd vond Kessels op veilingsites zo’n zeventig van dergelijke foto’s. „Meestal niet duurder dan een paar euro. Alleen als de soldaten erg naakt waren, liep de prijs soms op.”

Dat er van Duitse militairen meer kakfoto’s zijn dan van geallieerde soldaten verbaast Kessels niet. Het Duitse leger verstrekte camera’s aan soldaten, zegt hij, en albums om de daarmee gemaakte foto’s in te plakken – ‘Zur Erinnerung an meine Dienstzeit’.

De helft van de foto’s in Shit is gemaakt in de vrije natuur. De stank van de Donnerbalken in het bivak was onverdraaglijk en dreef soldaten het gevaarlijke open veld in. Maar de foto’s bij de geïmproviseerde toiletten maken wel duidelijk dat ze tot verbroedering leidden: met een sigaretje en een krantje het samen laten donderen, het leidt tot vriendschap voor het leven. Kessels: „Het delen van een kruk maakt van mij-tijd wij-tijd.” Een andere les die Kessels in dit drukwerkje trekt is dat shit happens – letterlijk. „Oorlogen kunnen bijna alles stoppen, behalve het menselijke spijsverteringskanaal.”

Erik Kessels: Shit. RVB Books, 100 blz., €35
    • Arjen Ribbens