NRC checkt: ‘Brandende kaars zorgt voor meer stikstofoxide in huis dan op straat mag’

Dat schreef de Frankfurter Allgemeine Zeitung in een commentaar over diesels.

Foto Kathon Lanang Purnandaru

De aanleiding

In steeds meer Duitse binnensteden dreigen dieselauto’s geweerd te worden om te voldoen aan normen voor schone lucht. Tegelijkertijd groeit de weerstand tegen dit beleid. In een commentaar kiest de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) de kant van de dieselrijder. De krant vindt dat de discussie is ontspoord en concludeert dat het tijd wordt de strijd aan te binden tegen „degenen die het eerst hebben voorzien op de verbrandingsmotor en vervolgens op de individuele mobiliteit”. Misschien wordt het tijd om voor de diesel een adventskaars op te steken, suggereert de commentator. „Hoewel: die veroorzaakt 200 microgram stikstofoxide. Terwijl op straat maar 40 is toegestaan.”

Waar is het op gebaseerd?

Holger Appel, de auteur van het commentaar, mailt dat hij de informatie vond op een onlinepetitie met als doel te voorkomen dat dieselauto’s uit steden worden geweerd. De petitie is concreet gericht tegen (subsidie voor) de Deutsche Umweltshilfe, die steden voor de rechter sleept die de vervuilingsnorm overschrijden. De petitiewebsite noemt emeritus hoogleraar Dieter Köhler als bron van de vergelijking tussen vervuiling door auto’s in de binnenstad en het branden van kaarsen in huis.

Köhler, voormalig longarts, noemt in Duitse media de angst voor de hoge concentraties stikstofdioxide in de lucht overdreven. Hij trekt de norm van 40 microgram per kubieke meter, opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie, in twijfel.

En, klopt het?

Volgens de Utrechtse milieu-epidemioloog Bert Brunekreef, specialist in vervuiling van binnen- en buitenlucht, wordt in het FAZ-commentaar van alles door elkaar gehaald.

De krant heeft het over ‘Stickoxid’, dat zijn alle vormen van stikstofoxide, in de praktijk vooral stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2),met de verzamelnaam NOx. Maar de normering geldt uitsluitend voor stikstofdioxide. De EU gebruikt volgens Brunekreef twee gezondheidswaarden. De grenswaarde voor het jaargemiddelde bedraagt 40 microgram per kubieke meter, om gezondheidsschade voor de lange termijn te voorkomen. Verder is er een piekwaarde (een uurgemiddelde) van 200 microgram per kubieke meter die niet mag worden overschreden. Vooral belangrijk voor bijvoorbeeld astmapatiënten, die anders last krijgen van de vervuiling.

De 40 microgram die de FAZ noemt is dus niet ‘wat op straat is toegestaan’, maar het gemiddelde over een jaar. Dat is iets heel anders dan een NO2-concentratie die kort stijgt naar 200 microgram per kubieke meter door een brandende kaars.

En is het eigenlijk wel zo erg gesteld met kaarsen? Volgens een onderzoek waar Brunekreef zelf bij betrokken was, heeft het branden van kaarsen een verwaarloosbare invloed op de persoonlijke blootstelling aan NO2. Een andere studie laat zien dat onder extreme omstandigheden binnenshuis de uurgrenswaarde van 200 microgram kan worden overschreven, maar vooral door andere bronnen (koken op gas) en alleen als er nagenoeg niet wordt geventileerd, wat in de praktijk zelden het geval is.

Er zijn volgens Brunekreef wel gezondheidskundige zorgen over fijnstof en ultrafijnstof afkomstig van kaarsen. Maar daarnaar moet eerst meer onderzoek worden gedaan, en het is niet waarover de FAZ schrijft.

Conclusie

Vervuiling door een brandende kaars is niet te vergelijken met die door dieselauto’s. En de norm gaat niet over stikstofoxiden. We beschouwen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Paul Luttikhuis