Iconische activist tegen Assad en jihadisten vermoord in Syrië

Raed Fares was een icoon van wat de Syrische revolutie ooit was. Vrijdag werd hij doodgeschoten.

Rouwenden bij de begrafenis van Raed Fares. Foto Muhammad Haj Kadour/AFP

Raed Fares, 46, was zich heel goed bewust van het gevaar dat hij liep. „Ik ben de voorbije weken driemaal bedreigd. Ik slaap elke nacht op een andere plek”, zei hij op 13 oktober in een gesprek met NRC.

Vrijdagmiddag werd Fares doodgeschoten terwijl hij in zijn geliefde Kafranbel, in de door de Syrische oppositie gecontroleerde provincie Idlib, zijn auto parkeerde. Zijn medewerker Hammoud al-Juneid werd eveneens gedood. Over de identiteit van de moordenaars is niets bekend. Maar Fares wist wie zijn vijanden waren.

Met Fares is een icoon verdwenen van wat de Syrische revolutie ooit was: een opstand van mensen die geloofden in een democratische toekomst voor Syrië.

Hij was in het verleden meermaals gearresteerd of ontvoerd door de extremisten van Hayat Tahrir al-Sham (HTS), de opvolger van Al Qaeda-filiaal Jabhat al-Nusra in Syrië. In 2014 overleefde hij al een moordpoging: hij werd in de rug geschoten door militanten van – zo werd toen aangenomen – Islamitische Staat.

Lees ook het artikel uit oktober waarin correspondent Gert van Langendonck Raed Fares sprak

Vrouwelijke stemmen

Maar de laatste tijd was het met HTS dat Fares voortdurend in de clinch lag. Fares had een radiozender (Radio Fresh) die hardnekkig de ideeën van de oorspronkelijke, ongewapende Syrische revolutie bleef verspreiden. Dat Fares niet-religieuze muziek uitzond met ook vrouwelijke stemmen was een doorn in het oog van de extremisten.

Na een arrestatie in 2017 begon hij de vrouwelijke stemmen middels software te vervormen, of zond hij geluiden van dieren uit in plaats van muziek om de extremisten te treiteren. Op 1 oktober – kort nadat de Turks-Russische deal over een bestand in Idlib was bekendgemaakt – was hij opnieuw begonnen met verboden muziek uit te zenden zonder enige vervorming.

„Ik wil testen of zij zwakker of sterker zijn geworden”, zei hij tegen deze krant. „Ik ben al zes jaar een doelwit van de terroristische groeperingen. Maar deze keer haat iedereen hen uit de grond van hun hart. Het zijn leugenaars die de islam misbruiken om het gebied en de mensen te controleren.”

Fares, van beroep leraar Engels, werd beroemd door de mensen in Kafranbel Engelstalige spandoeken te laten meedragen in betogingen. Met slimme, vaak door de westerse cultuur geïnspireerde slogans werd de internationale gemeenschap direct aangesproken.

Westerse hypocrisie

Legendarisch was de YouTube-video die hij met vrijwilligers uit Kafranbel maakte om de westerse hypocrisie aan te klagen over de chemische aanvallen. In de sketch worden de Syriërs afgebeeld als holbewoners. Telkens wanneer ze uit hun grotten komen, worden ze neergemaaid met machinegeweren of opgeblazen. Drie personages die de internationale gemeenschap moeten voorstellen, kijken passief toe. Tot een Syrische regeringssoldaat met een gasfles komt aanzetten. De ‘internationale gemeenschap’ gebaart wild tot de soldaat de gasfles overhandigt. Dan worden de holbewoners opnieuw neergemaaid, zonder enig protest van de grootmachten.

Fares was in de eerste plaats een anti-Assad-activist. Maar daar waar velen in de Syrische oppositie de extremisten in eigen rangen een probleem voor later vonden, heeft Fares hen altijd met open vizier bestreden. Dat is hem nu noodlottig geworden.

Vrienden smeekten hem al lang om Syrië te verlaten. Maar Fares heeft dat altijd geweigerd. Hij reisde regelmatig naar de Verenigde Staten en Europa om er de Syrische zaak te bepleiten. Maar hij keerde altijd terug naar Kafranbel. „Omdat mijn job hier is, mijn revolutie”, zei hij in oktober.

    • Gert Van Langendonck