Het spel met de vlag

Cadeaus Het mooie van de Nederlandse klassieker Stratego: iedereen kan het leren, maar alleen met tactiek word je een meester.

Stratego, Jumbo, 27,50 euro

Stratego is een echte bordspelklassieker, van Nederlandse makelij. Met tactisch vernuft en een beetje bluf moet je de vijand zien te verslaan op het kartonnen bord. Er zijn in vijftig landen meer dan 40 miljoen exemplaren verkocht.

Stratego werd bedacht en gemaakt door Jacques Johan Mogendorff (1898-1961). Hij liet zich waarschijnlijk inspireren door Jeu de bataille avec pièces mobiles sur damier, een Frans bordspel uit 1909 met soortgelijke spelregels. Volgens de overlevering verzon en speelde de Joodse koopman het tijdens de Tweede Wereldoorlog met zijn zonen om de verveling te beteugelen. In 1942 werd het spel geregistreerd door het bedrijf Van Perlstein & Roeper Bosch. Mogendorff en zijn gezin werden in 1943 gedeporteerd naar kamp Westerbork, en kwamen in 1944 in concentratiekamp Bergen-Belsen terecht. Daar werd het gezin in april 1945 bevrijd.

Mogendorff kreeg in de jaren 50 de rechten van zijn bordspel terug, hij gaf ze aan Hausemann & Hötte (later beter bekend als Jumbo).

Het mooie van Stratego is dat iedereen het kan leren, maar het vereist wel behoorlijk wat tactisch vernuft. Zelfs op het Viva-Forum, waar alle huishoudelijke uitdagingen besproken worden, is een post over hoe te winnen met Stratego. Eerder dit jaar maakte De Telegraaf nog een video over hoe te winnen.

Je beginopstelling is het halve werk, daarmee bepaal je de speelstijl. Een goed geheugen en wat blufpoker zijn nodig om te winnen. Speel het ook vooral vaker tegen dezelfde tegenstander en probeer hem of haar telkens te verrassen. Het neerzetten van je vlag, het camoufleren van je zwakkere pionnen en het beschermen van de kwetsbare spion die de sterke maarschalk kan verslaan, het blijft leuk.

Vind hier alle cadeautips van NRC: Geef eens een klassieker

Zoals van elk klassiek bordspel zijn er van Stratego varianten. Stratego Waterloo uit 2015 (200 jaar na de echte slag om Waterloo) verdient een speciale vermelding. De recensent van NRC vond het destijds slim in elkaar zitten en noemde het een historische ervaring. Hij vroeg zich wel af of het historisch accuraat was dat de kanonnen alles behalve de lichte infanterie konden raken. De bedenker van het spel Jason St. Just, tevens historicus, gaf als reactie per ingezonden brief een klein college over oorlogvoering in de negentiende eeuw: „Lichte infanteristen waren geen goede doelwitten door hun snelheid en kleine opererende groepjes van 20-40 man. De kans dat ze geraakt zouden worden door artillerie was daardoor klein, en was de munitie niet waard.” Zowel speltechnisch als historisch dus een interessante interpretatie.

    • Diederik Huffels