NRC beantwoordde vragen over de Brexit-top

Correspondenten Melle Garschagen en René Moerland beantwoordden vanochtend vragen van abonnees over de komende Brexit-top in Brussel.

Foto Tolga Akmen/AFP

Aanstaande zondag vindt de Brexit-top plaats naar aanleiding van het uittredingsakkoord dat vorige week werd gepresenteerd. Op deze top in Brussel komen de Europese leiders bijeen om het akkoord te bespreken en een laatste ronde het onderhandelen over een gemeenschappelijke verklaring.

Lees de vorige Q&A over de Brexit met correspondent Melle Garschagen en redacteur John Hoogerwaard hier terug.

Wat staat er te gebeuren aanstaande zondag, wat gaan de leiders bespreken, gaat het toch allemaal lukken voor de deadline van 29 maart 2019 of is er nog een kans op No deal? Onze correspondenten Melle Garschagen (Verenigd Koninkrijk) en René Moerland (Brussel) beantwoordden vrijdagochtend van 10.00 uur tot 11.30 uur vragen van abonnees over de top in Brussel en de Brexit.

Lees hier een aantal van de tientallen vragen en antwoorden:

Hoe zit het eigenlijk met de deadlines? Ik krijg vaak de indruk dat we alle deadlines al lang gepasseerd zijn. Kunnen de Britten nog wel op tijd nieuwe verkiezingen organiseren, of een referendum, zelfs als ze daartoe nu nog zouden besluiten?

Melle Garschagen: Dat wordt lastig. Ik geloof dat volgens alle regels van het kiesrecht er minstens 23 weken nodig zijn om een fatsoenlijk en geldig referendum te organiseren. Dat is het minimumvereiste. Eerdere referenda hadden 40 weken of meer nodig om geregeld te worden. Dat wordt dus krap en zelfs voorstanders weten dat. Zij gokken er op dat de EU toestaat de Brexit te pauzeren als er politiek animo is opnieuw een referendum te organiseren.

René Moerland: Dat wordt praktisch steeds krapper: alles moet binnen vier maanden gebeuren. Op 29 maart 2019 is het laat, dan is Brexit een feit. Dat je veel over deadlines hoort, komt overigens ook omdat het Britse (en het Europese Parlement) nu eenmaal tijd nodig hebben om een uittredingsakkoord te ratificeren: zeker zes tot acht weken.

Ik lees vaak dat de positie van May zwak is. Maar wat lost het eigenlijk op als zij vertrekt? Die deal staat toch los van haar positie?

Melle Garschagen: De deal staat formeel los van de premier en de EU zegt dat opnieuw onderhandelen niet mogelijk is. Toch leeft de gedachte bij facties binnen de Tories dat als May aftreedt als premier en partijleider een vervanger een ander beleid kan voeren. Een opvolger kan dan eisen opnieuw te onderhandelen of meer bereid zijn een No Deal-scenario te accepteren. Die gedachtegang is problematisch want in het Lagerhuis is geen meerderheid te vinden voor een No Deal.

Hebben May en haar regering en het parlement bij elkaar de bevoegdheid om de hele Brexit te laten vallen en terug te gaan naar een EU op de oude voorwaarde voor het referendum?

Melle Garschagen: Nee. Op dit moment niet. Het Britse parlement heeft een wet aangenomen waarin staat dat het Verenigd Koninkrijk op 29 maart uit de EU treedt. Dat betekent dat de regering en het parlement niet simpel kunnen zeggen: die Brexit doen we toch maar niet. Dan zal eerst een nieuwe wet opgesteld moeten worden die de Brexit-wet ongedaan maakt. Dat kan natuurlijk, maar het is wel een proces dat weken tot maanden in beslag neemt.

Tegelijkertijd is er in de EU onduidelijkheid of de uittredingsprocedure (artikel 50 EU-verdrag) eenzijdig door het Verenigd Koninkrijk stopgezet kan worden. Volgende week komt het Europees Hof van Justitie met een uitspraak over exact die vraag. Politiek gezien schat ik in dat de rest van de EU de Britten erbij willen houden als Londen besluit te Brexit te schrappen. Ik vraag mij wel af of de Britten dan de voordelen die ze de door de jaren heen hebben bedongen (de uitzonderingspositie, de korting op hun financiële verplichtingen) behouden.

Hoe is in een douane-unie, zoals met Noorwegen, verkeer van personen geregeld? Staat het een Poolse loodgieter vrij om in Noorwegen te werken? Wat zijn de afspraken van de EU met GB hierover?

Melle Garschagen: Let op! Noorwegen neemt geen deel aan de Europese douane-unie. Ik was eerder dit jaar op de Noors-Zweedse grens en al het verkeer moet langs de douane-controle. Noorwegen wil vooral de eigen landbouwsector en visserij buiten Europese integratie houden. Wel neemt Noorwegen deel aan de interne markt en het Schengenverdrag. Dat betekent dat vrij verkeer van personen ook op Noorwegen van toepassing is. Het gevolg: toen ik aan de grens stond moest ik wel mijn kofferbak opendoen om te laten zien dat ik geen smokkelwaar bij had, maar hoefde niet mijn paspoort te laten zien.

Na de Brexit en de overgangsfase komt er een einde aan vrij verkeer van personen. De Britten en de EU hebben afgesproken dat er nog wel zonder visum gereisd kan worden heen en weer. Premier May wil echter dat EU-burgers gelijk behandeld worden met mensen uit de rest van de wereld als ze in het Verenigd Koninkrijk willen werken. ‘Er komt een einde aan het voordringen in de rij’, zei May deze week.

Wat is de uiterste datum voor de Britten om alsnog te besluiten om binnen de EU te blijven? Zou dan op 29 maart nog kunnen gebeuren?

René Moerland: De Britten hebben artikel 50 op 29 maart 2017 in werking gezet, en dat leidt er automatisch toe dat zij op 29 maart 2019 geen lid meer zijn van de EU. Artikel 50 zegt niet wat te doen als een land zijn vertrek voor die tijd weer intrekt. De vraag is of de EU-leiders dat zullen durven weigeren, mochten ze het al willen. Maar May of een opvolger van haar moet het in elk geval wel voor 29 maart doen. Daarna geldt voor het VK hetzelfde als voor andere niet-leden: gewoon aanvragen, dat lidmaatschap.

Is het Verenigd Koninkrijk al bezig met het het vertrek uit Euratom? Idem voor Gallileo?

Melle Garschagen:Ja, daar is het Verenigd Koninkrijk al mee bezig. Over Euratom is afgesproken dat het VK en Euratom de komende tijd onderhandelen over een samenwerkingsakkoord. Die eventuele deal moet ervoor zorgen dat de handel in splijtstoffen geen hinder ondervindt. De Britse regering heeft ook aangekondigd een eigen concurrent voor Galileo op te willen richten.

Update (11.30 uur): Hartelijk dank voor de interessante vragen. Er kunnen nu geen nieuwe vragen meer worden ingestuurd. Graag tot een volgende keer. U moet ingelogd zijn om alle vragen en antwoorden te kunnen zien.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.