Schandaal Danske Bank dijt uit

Klokkenluider

De Amerikaanse justitie praat met de klokkenluider in de grote witwasaffaire rondom Danske Bank. Het spoor leidt ook naar het VK.

„Hopelijk” was Deutsche Bank, de grootste bank van Duitsland, niet te zeer betrokken bij het grote witwasschandaal rondom Danske Bank in Denemarken. Dit zei de chef bankentoezicht van de Europese Centrale Bank (ECB), Danièle Nouy, dinsdag in het Europees Parlement. ‘Hopelijk’ – erg geruststellend klinkt dat niet, over een affaire die almaar verder uitdijt. De afgelopen dagen werden Deutsche Bank, enkele Amerikaanse banken en Britse bedrijven genoemd in de zaak.

Het schandaal begon al in maart 2016 met een mededeling van de Deense financiële toezichthouder dat justitie was ingeschakeld vanwege „significante witwasrisico’s” bij de Estse afdeling van Danske Bank, de belangrijkste financiële instelling van Denemarken. In december 2017 moet de bank een bescheiden boete betalen van omgerekend 1,66 miljoen euro.

In de zomer van dit jaar openden Deense en Estse autoriteiten een strafrechtelijk onderzoek naar de witwaszaak, dat nog niet is afgerond. Uit onderzoek van de bank zelf bleek in september dat via Danske in Estland maar liefst zo’n 200 miljard euro aan „verdachte transacties” hadden plaatsgevonden tussen 2007 en 2015, voor zo’n 15.000 klanten. Het zou hoofdzakelijk om Russen gaan. Vermogende Russen zetten geld, legaal of illegaal verkregen, nogal eens in het buitenland. De grillige koers van de roebel en de zwakke juridische bescherming van eigendom in het land maakt het stallen van geld in het Westen – of de koop van onroerend goed of luxegoederen daar – aantrekkelijk.

Danske-topman Thomas Borgen stapte naar aanleiding van het rapport op. Pijnlijk genoeg werd een kandidaat voor zijn opvolging in oktober geblokkeerd door de toezichthouder, vanwege gebrek aan ervaring.

Deze week was het woord aan de klokkenluider in de zaak, de Brit Howard Wilkinson, die tussen 2007 en 2014 de handelsafdeling van Danske leidde in de Baltische staten. In het Deense parlement zei Wilkinson maandag dat een „belangrijke” Europese bank hielp bij het doorsluizen van ruim 130 miljard euro, ofwel bijna tweederde van het bedrag dat in het Danske-rapport genoemd werd. Wilkinson noemde Deutsche Bank niet, maar die naam was vrijdag al opgedoken in Amerikaanse media. De Amerikaanse justitie zou de rol onderzoeken van Deutsche en van Bank of America en JP Morgan binnen de Deens-Estse witwasroute. Zij voerden namens Danske transacties uit in New York. Het Russische geld zou via deze banken in de VS in dollars verder zijn weg hebben gevonden. Wilkinson is inmiddels in gesprek met de Amerikaanse autoriteiten.

Britse bedrijven

Deutsche zei dinsdag in een reactie dat het alleen een „rol op de tweede rij” in de transacties vervulde. Checken waar het geld precies vandaan kwam, was toch echt een zaak voor Danske zelf. Niettemin daalde het aandeel van Deutsche Bank, een geplaagde moloch die de afgelopen tijd al in meerdere schandalen in de VS betrokken was, dinsdag tot het laagste niveau ooit (onder de 8,1 euro).

Wilkinson noemde ook de rol van bedrijven in het Verenigd Koninkrijk die vehikels zijn voor witwasoperaties. Het Brits-Russische bedrijf Lantana LLP in Londen bijvoorbeeld had een rekening bij de Estse tak van Danske Bank. Igor Poetin, de neef van de Russische president, zou betrokken zijn geweest bij Lantana. Wilkinson noemde de rol van het VK „een absolute schande”. De Britse justitie kondigde in september al een onderzoek aan naar de bedrijven.

Intussen worden aandeelhouders van Danske Bank ongeduldig. De beurskoers van de bank is sinds september met 30 procent ingezakt. Dinsdag kondigden enkele grote beleggers aan dat ze zullen gaan procederen tegen de bank.

    • Mark Beunderman