Een lijst van 147 goede voornemens

Toekomstige relatie Zondag schetsen de Europese regeringsleiders en premier May voor het eerst hoe de Britten en de EU samen verder willen zodra de overgangsperiode na Brexit voorbij is. Dit zijn opvallende punten uit het conceptakkoord.

Bovenop de rots van Gibraltar. Foto Reuters

5: Echte vrienden

147 ronkende en niet-bindende punten hebben de Britten en de EU nodig om de intentie uit te spreken na de scheiding goede vrienden te blijven op gebied van handel tot strafrecht, van buitenlandse politiek tot milieubescherming. Hierin gaat eindelijk over wat de Britten wilden: vrijheid, én een nieuwe, nauwe relatie met Europa. En nu zegt eindelijk ook de EU dat ze dat wil. Niet alle lidstaten stonden te springen voor zo’n liefdesverklaring. Maar de noordwestelijke lidstaten, waaronder Nederland, vonden het belangrijk dat het erin stond. Mochten ruziemakers in de EU eens andere plannen hebben.

16-17: Zelf beslissen

Later deze vrijdagochtend beantwoorden Melle Garschagen en René Moerland vragen van abonnees over de Brexit-top. Stel uw vragen hier.

Meer dan 45 jaar economische integratie laat haar sporen na: de Britten krijgen erkenning voor hun recht op handelsvrijheid maar de banden blijven nauw en leiden tot samenwerking in veel sectoren. Wanneer Brexiteers zeggen dat de EU zo toch de controle probeert houden: hier staat dat EU in de onderhandelingen over de toekomstige relaties erkent dat het Verenigd Koninkrijk (VK) al zijn beleidsdoelen zelf bepaalt - van gezondheidszorg tot publieke moraal, dierenwelzijn en dataprotectie, en ga zo maar door. En o ja: dat geldt natuurlijk ook voor de EU.

23: Geen tarieven

Gedeelde bedoeling: de onderhandelingen moeten straks uitkomen op geen tarieven, heffingen of quota. Het uittredingsakkoord bevat al de basis om op te bouwen. Daarin is namelijk sprake van een ‘verenigd douanegebied’. Dat is dus geen douaneunie, die de Britten de vrijheid zou ontnemen los van de EU handelsakkoorden te sluiten. Maar het is ook geen harde grens, waaraan voortdurend gecontroleerd zou moeten worden. Wel fijn voor de EU: mochten de onderhandelingen hierover mislukken, dan treedt vanzelf de noodoplossing in werking die is afgesproken om een harde grens te voorkomen tussen Ierland (EU) en Noord-Ierland.En die noodoplossing is: een douaneunie voor het hele Verenigd Koninkrijk. Elk alternatief is dus beter voor de Britten.

Franse trawler – visserij is een belangrijk punt bij Brexit. Foto Reuters

27: Technologie vervangt grens

Technologische oplossingen zullen bekeken worden als alternatief om een harde grens op het Ierse eiland te vermijden. Dit was een eis van de Brexiteers de afgelopen dagen. Vooralsnog bestaat de vereiste technologie niet.

28: Volg de regels, mijd controles

Hoe meer EU-regels de Britten volgen, hoe minder controles en checks er aan de grens nodig zijn. Verwoordt een kerngedachte: de Britten mogen zeer dichtbij komen van de EU, maar daar staat tegenover dat ze dan wel meer de EU moeten volgen. Daarmee laten de onderhandelaars nog in het midden hoever het Britse parlement bereid is te gaan. Krijgen de Brexiteers de overhand, dan blijft de afstand groot. Regeren gematigde krachten dan wordt de handelslrelatie hecht. Er is „een spectrum aan uitkomsten” mogelijk, constateren de onderhandelaars voorlopig

50: Europeanen als migranten

Einde vrij verkeer van personen. Een belofte uit de Brexitcampagne was volledige controle over migratie. Ook inwoners van de Europese Unie hebben straks niet automatisch recht meer zich in het VK te vestigen. May heeft dit nodig om een kans te hebben deze deal te verkopen in het Britse parlement.

75: Vis komt later

Nieuw visserijverdrag. Politiek erg gevoelig, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in de EU. Nederland en enkele andere veelvissers in Britse wateren wilden al de verzekering van toegang na 2020. Bleek niet haalbaar. Vis is een obsessie van de Brexiteers geworden. Maar niet getreurd, zeggen ze in de EU: over nieuwe visquota moest vanaf juli 2020 sowieso onderhandeld worden. Dus alles ligt nog open.

79: Denk aan de arbowet

Level playing field. Ook wel: gelijk speelveld. Het VK verbinden aan het Europese model. Is harde voorwaarde van onder anderen Mark Rutte. Denk aan arbo-wetgeving, milieuregels, staatssteunregels. EU-eis. Want: geen handelsvoordeel voor de Britten door lagere standaarden. Maakt handelsverdrag met de VS moeilijk: je kan niet aan Europese milieuregels voldoen en Amerikaanse chloorkippen in huis halen.

Trucks wachten in haven Dover. Foto AFP

83: Hoe dichtbij is Luxemburg

VK komt niet helemaal af van het EU-hof, terwijl May dat aanvankelijk wel beloofde. Hoe meer de Britten besluiten EU-regels te volgen, hoe groter de invloed van het Hof.

86-88: Op afstand bij veiligheid

Politiesamenwerking. Wel Prüm (DNA, vingerafdrukken), niet het Europese Arrestatiebevel en Schengen Information Systems (opsporingsinformatie), het hart van de EU-samenwerking op dit gebied.

123: Toekomstige relatie 2.0

In de onderhandelingen zal ook de mogelijkheid worden ingebouwd de toekomstige relatie later weer te herzien. De inkeerclausule dus. Is voor ooit, als het verlangen naar de EU-markt bij de Britten alsnog sterker wordt dan de afkeer van EU-regels.

Lees ook: Vanaf nu gaat het over wat er na de Brexit komt

120-135: Overleg en structuur

Een gezamenlijk comite zal toezicht houden op de uitvoering van de nieuwe Europees-Britse samenwerking. Geschillen worden voorgelegd aan een onafhankelijke arbitragecommissie, die voor interpretaties van EU-recht weer in Luxemburg aanklopt. Geregeld zullen er toppen en ministerraden plaatsvinden.

    • Melle Garschagen
    • René Moerland