De infiltratie door ‘Pegida-pieten’ was niet voorzien, nee

De Sinterklaasintocht in Rotterdam ging gepaard met extreem-rechtse pieten en een aanval op anti-Zwarte Piet-demonstranten. Burgemeester Aboutaleb moest zich vandaag verantwoorden in de gemeenteraad.

Aan de Erasmusbrug hangt tijdens de Sinterklaasintocht een spandoek met de tekst Zwarte Piet is racisme. Foto/ANP

Nee, vooraf wist de politie niet dat er extreem-rechtse Zwarte Pieten bij de Sinterklaasintocht in Rotterdam zouden ‘infiltreren’. En al helemaal niet dat voorman Edwin Wagensveld van de anti-islambeweging Pegida, met rode lippen en gouden oorbellen, zélf bij de Erasmusbrug pepernoten zou uitdelen. Ouders kregen daar stickers voor het behoud van Zwarte Piet.

„Je zou kunnen zeggen: dat had u misschien moeten weten”, zei de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb donderdag in debat met de gemeenteraad. Maar hij wilde liever niet discussiëren over extreem-rechtse kringen en de werkwijze van de inlichtingendienst.

„Buitengewoon laf”, noemde de burgemeester het wel. Wagensveld had zich gewoon moeten melden „om via de voordeur te demonstreren”, zei Aboutaleb. „Mijn vader zei vroeger: een huis ga je via de voordeur naar binnen. Alleen mensen die kwaad in de zin hebben gaan via het raam, bijvoorbeeld dieven.”

„We deden niets wat niet mag”, zei Wagensveld er deze week zelf over in het AD. „ We demonstreerden niet, maar vierden een kinderfeest. De kinderen kwamen op ons af voor foto’s. Zij merkten niet van onze boodschap dat Zwarte Piet zwart moet blijven.”

Gevecht

De burgemeester moest zich in het raadsdebat verantwoorden voor de ongeregeldheden tijdens de intocht van afgelopen zaterdag. Behalve de aanwezigheid van extreem-rechtse Voorpost- en Pegida-pieten was er ook een gevecht. Tegenstanders van Zwarte Piet demonstreerden niet in een aangewezen vak. Ze werden aangevallen door een groepje mannen dat uit een auto sprong. De politie greep hard in tegen beide groepen en hield vier mensen aan. Een van hen was actieleider Elvin Rigters, lijstduwer van de islamitisch geïnspireerde lokale partij Nida.

Het debat moest over veiligheid gaan, maar dwaalde steeds af naar de pietendiscussie. De Rotterdamse raad is daarbij net zo gepolariseerd als de landelijke anti- en pro-kampen. Het rechtse Leefbaar vroeg de burgemeester om demonstraties bij de intocht simpelweg te verbieden. Het linkse Nida vroeg Aboutaleb een toezegging om een intocht zónder Zwarte Pieten. Beide flanken verwijten elkaar een vast riedeltje op te dreunen en gebrek aan realiteitszin.

‘Verzekeringspremie’

Met de komst van hooligans was wel rekening gehouden, zei Aboutaleb. De politie had in veiligheidsjargon een „verzekeringspremie” achter de hand gehouden: genoeg agenten en mobiele eenheid om bij rellen te kunnen ingrijpen.

Maar die paar extreem-rechtse pieten kwamen pas in beeld toen ze kiekjes van zichzelf op sociale media plaatsten. Voorzitter Philip van der Kloot Meijburg van het Sint Nicolaas Intocht Comité verklaarde dit weekend tegen NRC dat hij ze vriendelijk verzocht had te vertrekken, wat ze in ieder geval deden.

De PvdA was er toch van geschrokken, zei raadslid Kevin van Eikeren. „Als de Sinterklaasintocht wordt geïnfiltreerd door lui van Voorpost, dat Nederlands jongeren ronselt voor Kroatische milities, en Pegida, dat kruisen doopt in varkensbloed om te laten zien dat ze een moskee ergens niet willen, dan maak ik mij wel ernstig zorgen”, zei hij.

Demonstratievakken

Volgens Leefbaar-raadslid Tanya Hoogwerf waren de demonstratievakken voor de voor- en tegenstanders te dicht bij de kinderen en te dicht bij elkaar gezet – ook al bleven beide vakken uiteindelijk leeg. „Het is ook niet handig om hooligans van Ajax en Feyenoord bij elkaar te zetten op een kinderfeest”, zei Hoogwerf tegen Aboutaleb.

Maar de burgemeester verdedigde het recht van demonstratievrijheid en zijn eigen bevoegdheden als burgemeester. „Sinterklaas is belangrijk cultureel erfgoed van Nederland. Maar het feest staat niet in de grondwet. Het recht op demonstreren wel”, zei Aboutaleb. „Ik snap in toenemende mate hoe belangrijk het is dat openbare orde en veiligheid niet in handen van politieke partijen is gegeven, maar gewoon bij de neutrale burgemeester zit.”

De demonstratievakken stonden ver van het podium, maar op 35 meter van de stoet die voorbij trok. Ver genoeg om het kinderfeest niet te verstoren, en dichtbij genoeg om de wrijving te geven die hoort bij protest, aldus Aboutaleb.

Dat de demonstratievakken te klein en daarmee onveilig waren, zoals actieleider Elvin Rigters achteraf zei, klopt volgens Aboutaleb niet. „Dat vak was voldoende voor twee, misschien wel drie keer zo veel demonstranten”, wierp hij tegen. „Dus dat was een trucje.”

Verdeelde samenleving

Volgens Aboutaleb is de pietendiscussie slechts een symptoom van de verdeelde samenleving van vandaag. Hij hield een pleidooi om kloven te dichten en stelde zichzelf daarvoor beschikbaar. „Ik zou een dringend beroep willen doen op mijn gemeenteraad, op mijn stad, op mijn regering, op mijn parlement om opnieuw een poging te doen tot sociaal pacificeren”, zei hij. „Als mijn stad een beroep op mij doet om mijn bijdrage te leveren aan het sociaal pacificeren van links tot rechts tot het midden en iedereen, dan ben ik daartoe gaarne bereid.”

En na die grote geste moest Aboutaleb direct weg om president Halimah Yacob van Singapore in Rotterdam te ontvangen. Hij liet de raad in enige verwarring achter, die na twee uur discussiëren besloot om volgende week nóg een raadsdebat over de intocht te houden.

    • Eppo König