Afrikaanse liedjes in de ban; te vulgair en westers decadent

Tanzania is dé moraalridder van Oost-Afrika, weet Koert Lindijer. ‘Westerse decadentie’ mag er geen invloed hebben.

Diamond Platnumz schudt zijn heupen en zingt nyege, wat in het lokale jargon ‘dans en geef me seks’ betekent. Hip geklede jongeren, dure auto’s, roem, rap en seks, met dit brouwsel vergaren jonge Afrikaanse musici veel aanhang, maar dagen ze ook de conservatieve heersers uit. In het steeds puriteinsere Tanzania deed vorige week de regering het lied Mwanza van Diamond Platnumz en Rayvanny in de ban.

Vies, vulgair, westers decadent, dat zijn de woorden die regeringen in Oost-Afrika gebruiken om bepaalde liedjes op de radio te verbieden. Volgens Diamond Platnumz gaat het lied over de onlangs gezonken boot bij Mwanza waarbij 200 passagiers verdronken; de tekst dient als troost voor de slachtoffers. Maar volgens de overheidscensor heeft de song „expliciete seksuele inhoud”. Het is het derde door de overheid verboden lied in een jaar van Diamond Platnumz. Eerder gingen Hallelujah en Waka al in de ban.

Tanzania is de meest fervente moraalridder van Oost-Afrika, maar ook in Oeganda, Rwanda en in mindere mate Kenia willen overheden de koers bepalen van de cultuur, waarop ‘westerse decadentie’ geen invloed mag hebben.

Het is maar hoe je ernaar kijkt. Na 35 jaar in Afrika, weet ik soms niet meer wat westerse decadentie is en wat zuiver Afrikaanse moraliteit.

Afrika is uit westers oogpunt gezien al sinds zijn onafhankelijkheid preuts. Begin jaren tachtig haalde de Keniaanse president Moi een soul-programma met Amerikaanse zwarte muziek van de buis. Moi zag in de showdames met hun glinsterende bikini’s westerse pornografie. De verhoudingen in die tijd tussen man en vrouw, en die tussen jong en oud, waren decennia onveranderd gebleven. Geen korte rokken, geen rasta’s, geen verliefde jonge stelletjes op straat. Seks was onbespreekbaar, passie onzichtbaar.

Draaiende heupen en schuddende billen zijn al eeuwen onderdeel van het Afrikaanse dansrepertoire

Moi beriep zich op Afrikaanse tradities. De sensualiteit van het Afrikaanse lichaam stuitte op verzet bij witte kolonisten en later bij zwarte heersers. Maar draaiende heupen en schuddende billen maken wel al eeuwen onderdeel uit van het Afrikaanse dansrepertoire.

Voor de komst van de kolonisten was het heel anders. Neem de danscultuur van de Pokomo langs de Keniaanse kust. Vrouwen zwaaiden als vogels hun armen in de lucht. Diep voorovergebogen en met gespreide benen deden ze een bezeten trildans, elkaar indringend in de ogen kijkend. De percussie versnelde, het stof zwaaide op. Ze gilden en hun doeken waaiden op de grond. Dit was de baringsdans, de vrouwen herbeleefden de pijnen van het baren. Zulke sensuele bewegingen schokten destijds de kolonisten, ze verboden de dans en de dorpsbewoners moesten stiekem de bosjes intrekken om te dansen.

Ezekiel Mutua van de Keniaanse filmraad hekelde een filmpje van een leeuw die een ander mannetje bestijgt omdat het homoseksualiteit zou promoten. Daar werd in Kenia hartelijk om gelachen.

Artiesten zoeken de grenzen op. Zangeres Jemimah Kansiime, die onder de artiestennaam ‘Pijnstiller voor Mannen’ door het leven gaat, ging in Oeganda vijf maanden het gevang in vanwege het nummer Ensolo Yange. In de clip op YouTube glijdt de camera over haar natte lichaam onder de douche, om te blijven hangen bij het schuim op haar blote billen. Dan zijn het de beelden die schokken, niet zozeer de teksten, die vooral gaan over verlangen en extase.

Toch zijn er ook liedjes verboden wegens de politieke inhoud. Tujiagalie bijvoorbeeld, van de Keniaanse band Sauti Sol. Met scherpe woorden hekelt de band de politieke klasse die armoede en repressie zaait, maar ook jongeren die vechten op Twitter maar niet naar oplossingen zoeken.

Soms blijkt het gevecht om de Afrikaanse moraliteit een schijngevecht; dan wint namelijk gewoon de commercie. Diamond Platnumz kreeg van de Tanzaniaanse overheid een boete van 350 euro. Maar op YouTube is de clip na negen dagen al ruim drie miljoen keer bekeken – de meest bekeken video van de week.

Bekijk hier de videoclip van het nummer Mwanza van Diamond Platnumz:

    • Koert Lindijer