Verplicht gepensioneerde rechters Polen mogen toch terug

Op 19 oktober oordeelde het Europees Hof dat het besluit om de rechters verplicht met pensioen te sturen in strijd is met de principes van een onafhankelijke rechtspraak.

Critici zeggen dat president Duda meer invloed probeert te krijgen op de rechtspraak. Foto Janek Skarzynski/AFP

Zevenentwintig Poolse rechters die door de regering verplicht met pensioen waren gestuurd, mogen toch terugkeren in hun functie.

Het Poolse parlement stemde woensdag in met een wetsvoorstel dat de rechters de kans geeft weer aan het werk te gaan bij het Hooggerechtshof. Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) had het voorstel eerder op de dag ingediend.

Met de beslissing komt Polen tegemoet aan een eis van het Europees Hof van Justitie van half oktober. Dat beval Polen toen het plotse, gedwongen pensioen ongedaan te maken in afwachting van een definitieve uitspraak door het Hof.

De Poolse minister van Justitie, Zbigniew Ziobro, zei woensdag in het parlement dat Polen „zijn plicht” vervult. Maar, zei hij „tegelijkertijd zetten we de hervormingen van ons rechtssysteem door”.

In april verlaagde de Poolse president Andrzej Duda de pensioenleeftijd voor rechters van 70 naar 65 jaar. Hij zette daarmee 27 rechters buiten spel. Volgens critici was de stap onderdeel van het streven van de nationaal-conservatieve PiS de rechtsstaat in haar greep te krijgen.

Lees ook: De EU maakt zich zorgen om de rechtsstaat in Polen

Brussel

Het besluit leidde tot een conflict met Brussel. De Europese Commissie spande in september een rechtszaak aan tegen Polen omdat het land het principe van onafhankelijke rechtspraak zou ondermijnen.

De Commissie vroeg Polen geen nieuwe rechters aan te stellen totdat het Europese Hof uitspraak zou doen. Hiernaar werd niet geluisterd. De 27 plekken werden ingevuld door sympathisanten van Duda’s PiS-partij. In oktober oordeelde het Europees Hof dat de oude rechters in hun functie moesten terugkeren terwijl het zich over de kwestie een oordeel vormde. Nu doet Polen onder druk van de Europese Commissie en het Hof toch al een stap terug.
Polen is niet het eerste land dat dit doet. Het Hongarije van Viktor Orbán deed het in 2013, nadat het in 2012 de pensioenleeftijd van rechters om dezelfde reden als Polen had verlaagd.

Met het terugdraaien van het gedwongen pensioen is het dispuut tussen Polen en de EU zeker niet voorbij. De Commissie maakt zich nog altijd zorgen om de ontmanteling van de democratie en de rechtsstaat in Polen, bijvoorbeeld als het gaat om de gepolitiseerde Raad v. Rechtspraak en de invloed van de minister van justitie op de rechterlijke macht.
Brussel is een zogeheten artikel 7-procedure begonnen, die er in extremis toe kan leiden dat Polen tijdelijk zijn EU-stemrecht kwijtraakt.

Correctie 21 november: in een eerdere versie van dit bericht stond ten onrechte Marek Ast als minister van Justitie, dat is Zbigniew Ziobro.

    • Lisa Dupuy
    • Floor Bouma