Techreuzen verloren 1.000 miljard dollar van hun recordwaarde. Loopt de lucht uit de techmythe?

Technologie Techbedrijven verliezen flink aan beurswaarde. De crash in slow motion toont twijfel aan de houdbaarheid van hun enorme groei.

De notering van Facebook maandag op de beurs van New york: weer ruim 5 procent lager. Foto Drew Angerer/Getty Images/AFP

Is de tech-hausse van het laatste decennium voorbij? Zorgen daarover nemen toe. Aandelen van technologiebedrijven zijn de laatste maand bezig met een ongeëvenaarde daling.

Sinds de records van eerder dit jaar is op de beurs al meer dan 1.000 miljard dollar verdampt van de waarde van de FAANG-techreuzen – een beleggersterm voor Facebook, Amazon, Apple, Netflix en Googles moederbedrijf Alphabet. Facebook verloor sinds afgelopen zomer 40 procent, Amazon een kwart, Apple 20 procent. De laatste dagen gaan daar nog telkens enkele procenten vanaf. Technologie-index Nasdaq ligt op koers voor zijn slechtste kwartaal sinds 2008, vlak na de val van zakenbank Lehman Brothers die de vorige crisis inluidde.

De daling van de verschillende aandelen heeft uiteenlopende oorzaken. Zo is Facebook verwikkeld in allerlei schandalen rondom privacy en de verspreiding van nepnieuws, terwijl Apple volgens sommige analisten te traag vernieuwt in de smartphonemarkt. Sommige bedrijven zal de handelsoorlog tussen China en de VS dwarszitten. Tegenvallende orders voor chipbedrijven maken beleggers bezorgd over mindere resultaten in de gehele techsector.

Hoe divers de oorzaken ook zijn, onderliggend speelt iets groters: de twijfels nemen toe over de houdbaarheid, én de maatschappelijke wenselijkheid, van de enorme groei van de grootste technologiebedrijven ter wereld. Die hebben de laatste jaren op diverse markten monopolie-achtige posities verworven. Maar nu loopt er lucht uit de technologiemythes van oneindige vooruitgang en groei.

Regulering onvermijdelijk

Apple-baas Tim Cook zei het afgelopen zondag onomwonden: regulering van de techindustrie is onvermijdelijk. Hij verwacht dat het Amerikaanse Congres snel met strengere regels voor zijn bedrijfstak gaat komen.

In de politieke hoofdsteden van Europa en de VS worden intussen verschillende opties besproken: van strenger mededingings- en privacybeleid tot verplicht opbreken van sommige tech-giganten, zoals dat eerder gebeurde bij olie- en telecommonopolies. Een nieuw schandaal rondom Facebook, dat vorige week zélf nepnieuws bleek te verspreiden over tegenstanders, voedt die discussie.

Er zijn sowieso steeds meer zorgen over abnormale concentratie van winsten in de economie, veelal bij technologiebedrijven. Eerder dit jaar brak zowel Apple als Amazon nog door de grens van 1.000 miljard dollar beurswaarde, dankzij optimisme over hun toekomst en de bestendiging van hun machtspositie. Maar bij beleggers slaat nu de twijfel toe of dit tot in lengte van dagen kan doorgaan.

Veel lucht in de koersen

Bij de bezorgdheid van de laatste weken blijkt eens te meer hoeveel lucht er eigenlijk in de koersen van deze bedrijven zit. Het Britse weekblad The Economist rekende vorige week voor dat deze bedrijven nu weliswaar de allerduurste op de beurs zijn, maar dat hun aandeel in de echte economie kleiner is dan de hoge waardering suggereert.

Lees ook: Apple luidt tijdperk in van ‘trillion dollar companies’

Gerangschikt naar omzet is Apple het 14de bedrijf van de VS, Amazon het 15de, en Alphabet 37ste. Facebook en Netflix horen dan zelfs niet in de top-100. Hun enorme beurswaarde is gebaseerd op verwachtingen over extreme omzetstijgingen. Om die waar te maken, moet Amazon zijn aandeel in de retailmarkt verdubbelen. Netflix zou ongeveer twee keer zoveel abonnementsgeld per gebruiker moeten vragen om de beurswaarde te rechtvaardigen. Ook na de terugval van de laatste dagen zit er nog steeds enorm veel hoop en verwachting verpakt in de beurskoersen van de techreuzen.

Met de crash in slowmotion van de laatste weken lijkt de techlash, de wereldwijde beweging tegen de machtsconcentratie bij technologiebedrijven, nu ook de aandelenbeurzen te hebben bereikt. Parallel aan de daling daar van techbedrijven staan de koersen van de belangrijkste cryptovaluta’s – bitcoin, ether – zwaar onder druk. Bitcoin kwam woensdag voor het eerst in ruim een jaar onder de 4.000 euro. Ook voor deze dalingen zijn uiteenlopende oorzaken aan te wijzen, maar ze passen tegelijk goed bij de mineurstemming rondom technologie.

Technologie zou op korte termijn allerlei problemen in de wereld oplossen, zo luidde de grote belofte. Dat verklaarde het winst- en groeipotentieel. Het geloof daarin is weer even wat getemperd.

Correctie (22-11-2018): In een eerdere versie stond een verkeerde koers van bitcoin, dat is hierboven aangepast.

    • Wouter van Noort