Nederlandse vrouw in de top van Interpol

Jannine van den Berg Jannine van den Berg wil weer rust brengen bij het gepolariseerde Interpol. „Ik ben al langs geweest in Turkije.”

Ze wil „stabiliteit” brengen. „Rust.” „Depolariseren.” Het zijn misschien niet de eerste woorden waaraan je denkt bij Interpol, maar toch is het volgens politiechef Jannine van den Berg precies waar de internationale politieorganisatie behoefte aan heeft. De huidige chef van de Landelijke Eenheid is woensdag tijdens de algemene vergadering gekozen in de raad van commissarissen van Interpol.

Een erebaantje, maar geen onbelangrijke, want het rommelt bij het internationale politie-orgaan met 194 aangesloten lidstaten. Begin deze week kwam verzet op gang toen het erop leek dat een Rus de nieuwe president van Interpol zou worden. Het werd uiteindelijk een Zuid-Koreaan. Kim Jong-yang wordt de nieuwe baas van Interpol

Kim Jong-yang is verkozen tot president van Interpol meer weg van een risicoduel

De vorige president kwam uit China, maar die werd eind september in China opgepakt in verband met een corruptieverdenking. Daarnaast is er veel te doen om landen die Interpol proberen te misbruiken om politieke tegenstanders te vervolgen.

„Interpol polariseert”, zegt Jannine van den Berg, „en mijn missie is: depolariseren. Ik wil Interpol terugbrengen naar waar het om draait: het uitwisselen van informatie door landen.”

Waar komt die onrust vandaan?

„De uitwisseling van informatie over verdachten leidt tot conflicten, omdat er soms een politiek motief achter zit. Wat in de ogen van het ene land een groep terroristen is, kan door anderen als vervolgde vrijheidstrijders worden gezien. Interpol mag niet meewerken aan vervolgingen van politieke, militaire, religieuze of raciale aard. Dat geeft soms spanningen.”

Interpol ligt overhoop met Turkije: het land wilde duizenden Gülen-aanhangers op de internationale opsporingslijst zetten.

„In de nasleep van de couppoging vond Turkije het moeilijk dat mensen die in hun ogen misdadigers zijn, niet in Interpol-verband opgespoord kunnen worden. Het land voelt zich daarin niet gehoord, en daar moeten we het gesprek over aangaan.”

Jannine van den Berg. Foto Josje Deekens/ANP

De vorige president van Interpol kwam uit China, nu is op het laatst voorkomen dat een Rus de nieuwe president zou worden. Wat hebben politiechefs uit dictaturen eigenlijk te zoeken bij Interpol?

„Als je vindt dat je een wereldwijde organisatie moet hebben die criminelen opspoort, is dat de consequentie. Het is van groot belang dat Interpol apolitiek blijft. Al hebben landen de grootste ruzie, al hebben ze alle diplomatieke banden verbroken, dan nóg moet Interpol doorgaan, om te voorkomen dat criminelen het buitenland kunnen gebruiken als schuilhaven.”

In de twaalfkoppige raad van commissarissen wordt Jannine van den Berg (54) de enige vrouw. Ze is het wel gewend; ook bij de Nederlandse politie was een vrouwelijke leidinggevende lange tijd ongewoon. Van den Berg kwam in 1986 bij de politie in een tijd dat er nog onderscheid werd gemaakt in uniform. Vrouwen mochten geen leren jasjes en geen strepen op de broek, dat was niet vrouwelijk.

U werd in 2010 de eerste vrouwelijke korpschef en een jaar later de eerste vrouw in de landelijke korpsleiding. Hoe wordt er omgegaan met een vrouw die opklimt binnen de politieorganisatie?

„Je moet je als vrouw meer bewijzen. Men zit echt op je te letten: kun jij dat wel? Toen ik commandant van de mobiele eenheid werd bijvoorbeeld, wilden de mannen eerst even zien of ik wel hard genoeg kon schreeuwen. Nou, toevallig kan ik dat, haha. Bij een man wordt daar ook wel op gelet, maar bij een vrouw willen ze het eerst bewezen zien.

„Het was ook een voordeel om een van de weinige vrouwen te zijn binnen de politie: je valt eerder op. Het is interessant om een vrouw in je korpsleiding te hebben. Er werd eerder naar mij gekeken om korpschef van Kennemerland te worden, dan naar een aantal mannen. Dat geldt ook voor mijn benoeming tot lid van de korpsleiding. Ik weet wel zeker dat het te maken heeft gehad met het feit dat er ook een vrouw bij moest. Daar kun je moeilijk over doen, maar ik denk: nou, mooi, van alle vrouwen ben ik gevraagd.”

Heeft u te maken gehad met seksisme in het korps?

„Oh, zeker, op verschillende manieren. Toen ik bij de gemeentepolitie in Utrecht in dienst kwam, werd er nog openlijk porno gekeken tijdens de nachtdienst. Uit die tv, zei ik. Wel met paniek in de knietjes hoor, ik was nog maar 22. Maar dat zijn de momenten waarop je je vormt als leidinggevende, die momenten waarop je denkt: nou doet het er toe.

„Een andere keer moest een poster van Pamela Anderson van de muur worden gehaald. Waren de collega’s boos om. Aan mij de taak ze uit te leggen waaróm die poster niet kon: jongens, het is een mooie poster, maar er zijn ook collega’s die het vervelend vinden om op die manier naar een vrouw te kijken. Want zo’n afbeelding is natuurlijk niet waardenvrij. Ze had trouwens wel wat aan hoor, Pamela Anderson – maar veel was het niet.”

Functioneert een vrouwelijke diender anders dan een man?

„Daar moet je heel erg mee oppassen want voor je het weet ben je aan het generaliseren. Maar in het algemeen hebben mannen meer masculiene eigenschappen – het daadkrachtige – en vrouwen meer feminiene eigenschappen – het verbindende. Ik heb beide in mij, net als veel leidinggevenden. Ik ben besluitvaardig: op een gegeven moment is het klaar, hup, dan gaan we door. Maar ik ben ook van de verbinding. In het leger noemen ze dat een ‘mensen-generaal’.”

En laat uw missie bij Interpol nou net zijn: de ‘verbinding’ zoeken met ontevreden lidstaten zoals Turkije.

„Het zal wel die feminine kant in mij zijn. Ik ben al langs geweest in Turkije. Ze begonnen het gesprek vol bezwaren tegen beslissingen van Interpol. Ik heb tegen ze gezegd dat een coup per definitie iets militairs is, dat volgens de huidige regels niet bij Interpol thuishoort. Maar ik heb óók gezegd dat ik begrijp dat dit vanuit hun context een probleem is, en dat regels kunnen worden aangepast als daar genoeg lidstaten achter staan. Luisteren, begrip tonen – het klinkt als iets softs, maar dat is de manier waarop ik de polarisatie rond Interpol wil tegengaan. En weet je wat die Turkse vertegenwoordiger zei toen het gesprek was afgelopen? Toch goed dat er ook een vrouw in komt!”

    • Andreas Kouwenhoven