Merkel pleit bevlogen voor migratiepact

Duitsland

Toen Oostenrijk besloot om het VN-migratiepact af te wijzen, laaide het debat op in Duitsland. Voor de bondskanselier is het nu een heikele kwestie.

Angela Merkel geeft een toespraak tijdens de 'Bundestag' in Berlijn. Foto: CLEMENS BILAN

Met een hartstochtelijk pleidooi en gebalde vuisten heeft bondskanselier Merkel deze woensdag in de Bondsdag het omstreden migratiepact van de Verenigde Naties verdedigd. Ze noemde het „de juiste poging om een antwoord te geven op wereldwijde problemen en die internationaal, met elkaar, op te lossen. We staan pas aan het begin.”

Net als in Nederland en andere Europese landen groeit sinds kort ook in Duitsland de weerstand tegen het akkoord, waarover zo’n 180 lidstaten van de VN de afgelopen twee jaar hebben onderhandeld. Op een top in het Marokkaanse Marrakesh, op 10 en 11 december, komen de landen bijeen om ermee in te stemmen.

De anti-immigratiepartij AfD voert al maanden campagne tegen het zogeheten ‘Mondiale pact voor veilige, ordelijke en gereguleerde migratie’. Maar een politiek debat ontstond in Duitsland pas toen de Oostenrijkse kanselier Kurz, die nauw betrokken was bij de totstandkoming van het pact, eind oktober aankondigde dat Oostenrijk het uiteindelijk toch onacceptabel vond.

Eerder al hadden onder meer Hongarije en Bulgarije zich ervan gedistantieerd, net als de VS. Woensdag voegden Zwitserland en Australië zich hierbij. Volgens Kurz (ÖVP), die regeert met de radicaal rechtse FPÖ en een strenge migratiepolitiek voorstaat, dreigt het pact ten koste te gaan van de Oostenrijkse soevereiniteit op het gebied van migratie.

Voor bondskanselier Merkel werd het dit weekeinde opeens een heikele kwestie. Gezondheidminister Spahn, één van de drie kandidaten om haar op te volgen als partijvoorzitter, zei in een interview met Bild am Sonntag dat het pact op de agenda gezet moet worden van het CDU-partijcongres, 7 en 8 december, waar ook de nieuwe voorzitter wordt gekozen.

Merkel verdedigt het migratiepact in de Bondsdag (tekst gaat verder onder video):

Open debat

„Omdat we er niet actief het debat over zijn aangegaan”, zei Spahn, „is de indruk ontstaan dat we iets te verbergen hebben en dat het pact schadelijk voor ons is.” Op het congres zou over de kwestie gesproken én gestemd moeten worden. Of hijzelf vóór of tegen is, zei hij niet.

De afgelopen jaren heeft Spahn zich steeds scherp tegen de migratie- en vluchtelingenpolitiek van Merkel gekeerd. In de strijd om het voorzitterschap lijkt hij minder kansen te hebben dan zijn rivalen Annegret Kramp-Karrenbauer en Friedrich Merz. Maar als op het congres inderdaad het migratiepact centraal staat, dan geldt dat ook voor Spahn en zijn lievelingsthema.

Lees ook hoe binnen de Belgische regering ‘Marrakesh’ tot grote spanningen leidt

Omdat zijn twee rivalen ook steeds zeggen dat ze de partij meer eigen verantwoordelijkheid tegenover de regering willen geven, is het voor hen moeilijk om Spahns voorstel af te wijzen. Kramp-Karrenbauer heeft zich er al bij aangesloten.

Spahn heeft „een lont aan het kanselierschap van Angela Merkel gebonden”, schreef de Süddeutsche Zeitung dinsdag in een commentaar. „Zegt het congres ‘nee’ tegen het migratiepact, dan kan Merkel dat niet gewoon uitzitten. Het zou een ‘nee’ zijn tegen haar hele filosofie, waarin migratie een internationaal probleem is dat via multilaterale samenwerking opgelost moet worden.”

In de bondsdag legde Merkel er de nadruk op dat het pact in het nationale belang van Duitsland is, omdat het erop gericht is in álle landen de omstandigheden voor migranten te verbeteren, migratie te reguleren en illegale migratie tegen te gaan. Het pact gaat niet over vluchtelingen, daarvoor is er een ander pact.

Dat er eerder niet over het migratiepact gesproken zou zijn, zei Merkel met een nauw verholen uithaal naar Spahn, „is het tegendeel van juist.” „De soevereiniteit van ons land en onze wetgeving wordt hierdoor niet geraakt.” Ze kreeg veel bijval, ook vanuit de oppositie, maar vanuit de bankjes van de AfD klonk gejoel. Hoongelach steeg op toen Merkel zei dat het pact niet bindend is. Dat staat inderdaad uitdrukkelijk in de 34 pagina’s tellende tekst, maar tegenstanders wijzen erop dat er ook vaak staat: „Wij verplichten ons…” Ze vrezen dat het pact zal leiden tot meer migratie naar de rijke, noordelijke landen.

Lees ook hoe Nederland tegen het migratiepact aankijkt

Binnen de CDU heeft het voorstel van Spahn steun gekregen van Saksen-Anhalt en Saksen. De stem van die deelstaten is voor de CDU komende tijd belangrijk, omdat er volgende herfst deelstaatverkiezingen worden gehouden. SPD en CSU, de Beierse zusterpartij van de CDU, zijn voor het pact, net als oppositiepartijen FDP, Groenen en Die Linke.

    • Juurd Eijsvoogel