Kamer: rechter moet megaschikkingen toetsen

Justitie ING schikte voor 775 miljoen en vervolging van bestuurders bleef uit. De Kamer wil dat de rechter zo’n grote schikking bekijkt.

ING schikte twee maanden geleden voor 775 miljoen euro voor het faciliteren van witwassen. Foto ANP/Lex van Lieshout

Megaschikkingen van het Openbaar Ministerie (OM) moeten voortaan ook door de rechter getoetst worden. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een plan daartoe dat D66 en SP donderdag indienen bij het debat over de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Op dit moment is alleen maar instemming van de minister van Justitie vereist als het OM een akkoord wil sluiten met grote bedrijven die de wet hebben overtreden. Op die manier is volgens D66 en de SP niet te controleren of een schikking „rechtvaardig is en een gepaste reactie vanuit de overheid” op een „ernstig strafbaar feit”.

De twee partijen willen dat rechters onder meer gaan beoordelen of een andere straf rechtvaardig zou zijn. Ook moet inhoudelijk gekeken worden of er voldoende bewijs is, of het schikkingsbedrag in een redelijke verhouding staat tot de zwaarte van het delict en of er afspraken zijn gemaakt om bestuurders niet te vervolgen. Bij de zogenoemde Libor-fraude maakte het Openbaar Ministerie bijvoorbeeld een geheime afspraak met de Rabobank om betrokken bestuurders niet te vervolgen.

Of dit soort afspraken gemaakt zijn, moet volgens de partijen openbaar worden tijdens de rechterlijke toetsing van de schikking. Onder meer GroenLinks, PvdA en de PVV steunen het plan. Samen met D66 en SP vormen ze een meerderheid.

Het plan volgt twee maanden nadat het OM een schikking van 775 miljoen euro trof met ING, de grootste in Nederland tot nog toe. Daarmee voorkwam de grootbank strafrechtelijke vervolging voor het jarenlang faciliteren van witwassen. Criminelen gebruikten ING-rekeningen hiervoor, maar door gebrekkig toezicht had de bank dat niet door. Daarmee overtrad de bank de wet, oordeelde het Openbaar Ministerie. Verantwoordelijk bestuurders ontkwamen met de schikking aan strafrechtelijke vervolging, omdat het OM geen individuele verantwoordelijke had gevonden.

Lees ook dit interview met hoofdofficier van justitie Margreet Fröberg: ‘Schikking ING is beter dan proces’

SP-Kamerlid Michiel van Nispen denkt voor de rechterlijke tussenkomst aan schikkingen vanaf 50.000 euro. Dat is een door het Openbaar Ministerie en de minister van Justitie in een ‘aanwijzing’ vastgelegde ondergrens voor hoge transacties.

De schikkingen zijn voor het OM en betrokken partijen een manier om grote strafzaken af te doen zonder tussenkomst van de rechter. Het verschil met de strafbeschikkingen die burgers kunnen ontvangen, is dat bij een schikking geen schuld vastgesteld wordt: verantwoordelijk bestuurders houden er geen strafblad aan over.

    • Mark Lievisse Adriaanse