Het is verkiezingsdag voor ongeveer 700.000 Nederlanders

Woensdag kiezen inwoners van 37 gemeenten, waaronder Groningen, een nieuwe raad. Zij fuseren in januari tot twaalf nieuwe gemeenten.

De Groningse burgemeester Peter den Oudsten brengt zijn stem uit bij University College Groningen. Foto Siese Veenstra/ANP

Woensdag vinden in 37 gemeenten herindelingsverkiezingen plaats. Het gaat om gemeenten die per 1 januari 2019 door fusies samen twaalf nieuwe gemeenten vormen en daarom een nieuwe gemeenteraad krijgen. Onder andere in Groningen, Haarlemmermeer en Noardeast-Fryslân gaan inwoners naar de stembus.

In totaal mogen ongeveer 700.000 kiesgerechtigden woensdag hun stem uitbrengen. Om die reden gingen afgelopen weekend in verschillende herindelingsgebieden landelijke politieke leiders op campagne voor de verkiezingen. Zo reisden Mark Rutte (VVD), Lodewijk Asscher (PvdA), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Rob Jetten (D66) af naar Groningen om daar met stemmers te spreken.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Haagse Zaken
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.
Lees ook dit stuk over de fusie in Noardeast-Fryslân: Wâldpyken en Klaaikluten – buren en toch vreemden

10 procent alle gemeenten

De coalitiepartijen maken zich niet bijzonder druk over de herindelingsverkiezingen, schrijven NRC-redacteuren die afgelopen weekend politici volgden op campagne. Zo ging CDA-leider Sybrand Buma helemaal niet de straat op. De stemronde vindt plaats in slechts 10 procent van alle Nederlandse gemeenten en in de regel winnen bij gemeenteraadsverkiezingen vaak lokale partijen.

Voor de PvdA staat er echter meer op het spel. De sociaal-democraten scoren in het ‘rode noorden’ doorgaans bovengemiddeld goed en willen hun traditioneel sterke positie daar dan ook handhaven. Vooral nu de partij langzaam weer opkrabbelt na het grote verlies in de Tweede Kamerverkiezingen van 2017, toen het van 38 naar negen zetels ging. De PvdA werd vorig jaar in Leeuwarden met elf zetels de grootste en vierde dat als een grote overwinning. Nu wil de partij ook in de stad Groningen winnen.

Nederland krijgt door de jaren heen steeds minder, maar grotere gemeenten. Waar er tien jaar geleden nog 443 gemeenten waren, zijn dat er vanaf januari nog maar 355. Twee eeuwen geleden kende het land zelfs ruim 1.200, vaak erg kleine, gemeenten.

Van 1.200 naar 355 gemeenten tussen 1819 en nu

 
Dr. O.W.A. Boonstra (2007): NLGis shapefiles. DANS. | CBS
    • Kasper van Laarhoven