Spectaculaire winst voor GroenLinks in Groningen

Woensdag vonden verkiezingen plaats in 37 gemeenten die per 1 januari fuseren. In Groningen ging GroenLinks van vier naar elf zetels en leverde D66 fors in.

Stemmen in Groningen. Foto Siese Veenstra/ANP

In 37 gemeenten zijn woensdag gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Door herindelingen blijven daar per 1 januari twaalf van over.

In Groningen (de grootste fusiegemeente) werd GroenLinks met elf zetels verreweg de grootste partij. Een enorme winst ten opzichte van de vier zetels die de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 haalde. D66, dat de vorige keer nog de grootste was, leverde fors in en ging van negen naar vijf zetels. De PvdA is in de traditioneel rode stad de tweede partij met zes zetels. Verder valt op dat de Partij voor de Dieren van een naar drie zetels gaat.

Per 1 januari fuseert de stad Groningen met de omliggende gemeenten Haren en Ten Boer.

De opkomst was 44,1 procent, veel lager dan vier jaar geleden. Toen ging 54,5 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus, in Haren 75,5 procent en in Ten Boer 64,4 procent.

Lees ook: Haren stemt met tegenzin voor Groninger gemeenteraad

GroenLinks-lijsttrekker Glimina Chakor spreekt tegenover RTV Noord van een historische uitslag: “Ongelooflijk, dit hadden wij echt niet kunnen bedenken.”

Van een puur Jesse Klaver-effect wil ze niet spreken, want in aanloop naar de verkiezingen heeft de partij vooral gehamerd op lokale thema’s: “Ik weet niet wat voor een effect dit is, maar we hebben keihard campagne gevoerd voor wat we met de nieuwe gemeente willen [...] En natuurlijk speelt ook het landelijke sentiment mee.”

CDA wint in zeker zes nieuwe fusiegemeenten

Het CDA is de grootste partij geworden in de nieuw te vormen gemeenten Noardeast-Fryslân in Friesland en Beekdaelen in Limburg. In Noardeast-Fryslân krijgen de christendemocraten zeven zetels, de lokale partij FNP vijf zetels en de ChristenUnie en lokale partij S!N beiden vier. De nieuwe gemeente bestaat uit Dongeradeel, Ferwerdaradiel en Kollumerland.

Ook in het Limburgse Beekdaelen behaalde het CDA zeven zetels, net iets meer dan de lokale partijen Vernieuwingsgroep met zes zetels en Beekdaelen Lokaal met vijf. Beekdaelen is een fusie van de gemeenten Nuth, Onderbanken en Schinnen.

In de nieuwe gemeente Altena in Noord-Brabant (bestaande uit Aalburg, Werkendam en Woudrichem) werd het CDA ook de grootste. De christendemocraten behaalden daar acht zetels. Altena Lokaal volgt met zes zetels en de SGP met vijf.

In Hoeksche Waard - waartoe straks Binnenmaas, Cromstrijen, Strijen, Korendijk en Oud-Beijerland behoren - is het CDA met acht zetels ook de grootste geworden. Lokalen Hoeksche Waard is met zes zetels de tweede partij van de nieuwe Zuid-Hollandse gemeente, voor de VVD en SGP met elk vijf zetels.

Ook in de nieuw te vormen gemeente Vijfheerenlanden in Utrecht kreeg het CDA de meeste stemmen. In het Groningse Westerkwartier bleef het lange tijd spannend, maar werden de christendemocraten uiteindelijk de derde partij na Voor Veiligheid en Zorg en de ChristenUnie.

In Haarlemmermeer is de VVD met zeven zetels de grootste partij geworden. Ook de lokale partij HAP haalde zeven zetels, maar kreeg net iets minder stemmen dan de VVD. Daarna volgen het CDA en de lokale partij Forza met ieder vijf zetels. De gemeente Haarlemmermeer bestaat per 1 januari uit Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Haarlemmermeer.

Foute stembiljetten in Het Hogeland

In de nieuwe gemeente Het Hogeland - de fusie van Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond - is de lokale partij Gemeentebelangen de grootste geworden met acht zetels. Gemeentebelangen was in 2014 ook al de grootste partij in drie van die vier gemeenten. Het CDA is met zes zetels de tweede partij.

Volgens RTV Noord deden zich in Het Hogeland tijdens de verkiezingsdag wel problemen voor: op twee stembiljetten ontbraken de partijen GroenLinks en Hogeland Lokaal Centraal. De stemmers aan wie een foutief formulier was uitgedeeld, kregen een nieuw biljet. Alle andere ingevulde stembiljetten zijn wel compleet.

De foute biljetten hebben geen gevolgen voor de geldigheid van de verkiezingsuitslag liet burgemeester Marijke van Beek van Eemsmond weten aan het Dagblad van het Noorden.

Steeds minder gemeenten

In de 37 verschillende gemeenten mochten ruim 700.000 mensen woensdag hun stem uitbrengen. Zij konden dat doen in hun eigen gemeente of in een van de gemeenten waarmee gefuseerd wordt. De stembusgang vond plaats in 10 procent van alle gemeenten in het land.

Vanaf 1 januari telt Nederland 355 gemeenten. Dat zijn er bijna negentig minder dan tien jaar geleden (443 gemeenten).

 

De nieuwe D66-leider Rob Jetten zag zijn partij vooral in Groningen fors onderuit gaan, maar houdt de moed er op Twitter wel in.

    • Arjan Meesterburrie
    • Lisa Dupuy