Brussel keurt de Italiaanse begroting definitief af

Begroting De Europese Commissie heeft de Italiaanse begroting andermaal afgekeurd en wil nu een strafprocedure tegen het land beginnen.

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Foto Reuters/Francois Walschaerts

Opnieuw heeft de Europese Commissie de ontwerpbegroting van Italië afgewezen. Dit keer definitief. Nu dreigen Europese maatregelen tegen de coalitieregering van Lega en de Vijfsterrenbeweging.

Italië voldoet volgens de Commissie ook in de herkansing niet aan de eisen die de eurolanden zichzelf opleggen voor een financiële huishouding die stabiliteit en economische groei bevordert. Vorige week diende Italië na een eerste afwijzing een nieuwe begroting in, maar die bleek nauwelijks wijzigingen te bevatten.

Het eindoordeel van de Europese Commissie over de Italiaanse begroting voor 2019 is hard. „Italië is aan het slaapwandelen naar financiële instabiliteit”, zei Eurocommissaris Valdis Dombrovskis van financiële stabiliteit woensdagmiddag in Brussel.

Italië steekt af tegen de andere landen in de eurozone: 13 van de 19 voldoen geheel of grotendeels aan de regels, volgens de Commissie. Dat is meer dan in voorgaande jaren. Zelfs Griekenland krijgt een voldoende van de Commissie. Vijf andere landen hebben extra aanbevelingen gekregen, zoals Hongarije en Roemenië.

Het probleem met Italië is van een andere orde; ook de nieuwe begroting is simpelweg „niet in overeenstemming” met de Europese afspraken en regels. „Dit is een zorg voor ons allemaal”, zei Dombrovskis woensdag over de eurozone.

Kern van de verwijten aan Italië is dat de coalitieregering van de Vijfsterrenbeweging en Lega terugkomt van de Italiaanse verplichtingen binnen de eurozone. Italië volgde sinds enkele jaren een programma om zijn hoge staatsschuld snel terug te brengen en de economie stuctureel sterker te maken. Italië heeft een staatsschuld van ongeveer 130 procent van het bruto binnenlands product. Alleen Griekenland heeft een hogere schuld.

Nu hervormen

Volgens de Europese Commissie moet Italië net als de andere eurolanden juist nu hervormen om de economie weerbaar te maken tegen economisch mindere tijden en financiële tegenslag. „De omstandigheden om te hervormen zijn bijna nooit zo gunstig geweest”, zei Eurocommissaris van Financiën Pierre Moscovici woensdag. In de eurozone is nu vijf jaar onafgebroken groei, en dat gaat volgens de Commissie volgend jaar door, zij het minder snel. „Het goede moment zal niet altijd blijven”, waarschuwde Dombrovskis.

Lees ook: Meer armoede in Italië: ‘Nog nooit zo’n dramatische situatie gezien’

De Italiaanse regering heeft andere prioriteiten. Zij wil eerst de groeiende armoede aanpakken. Dat wil ze doen door hogere uitgaven die de binnenlandse consumptie aanjagen. Volgens de regering zullen haar maatregelen leiden tot hogere economische groei. De Europese Commissie betwist dat. Zij vreest zelfs „negatieve groei” door de Italiaanse maatregelen.

De groei in Italië blijft al jaren achter bij de rest van de eurozone. Volgens de leiders van Lega en de Vijfsterrenbeweging is dat het bewijs dat de Europese regels voor Italië niet werken. Minister van Financiën Giovanni Tria erkende al eerder dat Italië met zijn afwijkende keuzes daarom bewust de Europese begrotingsregels schendt.

De Europese Commissie neemt nu stappen voor een extra snelle buitensporigtekortprocedure. Ze stuurt haar oordeel van woensdag nu eerst naar alle lidstaten van de eurozone, die er binnen twee weken op moeten reageren. Als Italië in de tussentijd niet alsnog bijdraait, zal de Commissie naar verwachting in december daadwerkelijk deze procedure voorstellen.

Geen steun voor Italië

Italië heeft tot nu toe geen enkele steun gekregen van andere lidstaten in de eurozone. Zij houden allemaal vast aan het streven naar het beperken van risico’s voor een nieuwe financiële crisis in de eurozone. Zij verwijten Italië met vuur te spelen.

De kans is daarom groot dat de ministers van Financiën in de EU instemmen met een snelle procedure tegen Italië. De eurogroep spreekt er in december over, de beslissing valt mogelijk al in januari.

Als Italië het daarop laat aankomen. In de Italiaanse pers wordt gesuggereerd dat Matteo Salvini, vicepremier en partijleider van Lega, inmiddels alsnog bereid zou zijn de staatsschuld sneller terug te brengen.

De regering kampt met oplopende kosten om de staatsschuld te financieren. De laatste dagen liep het verschil in rentekosten met ijkpunt Duitsland op tot 3,1 procentpunt; Duitsland betaalt 0,4 procent rente, Italië 3,5. Deze spread is de belangrijkste indicator voor de stress op de financiële markten over Italië.

Italië is nu al meer dan 65 miljard euro per jaar kwijt aan rente, terwijl de omstreden extra uitgaven die de regering volgend jaar wil doen 37 miljard bedragen. „Dat is 1.000 euro per inwoner per jaar”, rekende Dombrovskis woensdag voor. Bovendien moet Italië volgend jaar 250 miljard euro aan staatsschuld herfinancieren.

Lees ook: Italië wil graag zo lang mogelijk lastig blijven

De regering heeft dus belang bij het vergroten van het vertrouwen in Italië op de financiële markten. Het conflict met de andere landen in de eurozone helpt daar niet bij.

De invloed van Europese maatregelen zelf is langzamer. Als de eurozonelanden instemmen met de buitensporigtekortprocedure tegen Italië, krijgt het land drie tot zes maanden om de Europese Commissie te overtuigen dat het de staatsschuld in een goed tempo kan terugbrengen. Lukt dat niet, dan kan deze periode nog eens verlengd worden. Uiteindelijk dreigen daarna financiële sancties.

In de tussentijd is de begroting van de regering gewoon van kracht, zodra het Italiaanse parlement daarmee heeft ingestemd.

    • René Moerland