Trumps verklaring over Saoedi-Arabië – geannoteerd

Zaak Khashoggi De verklaring waarmee de Amerikaanse president zich dinsdag achter Saoedi-Arabië schaarde na de moord op Jamal Khashoggi behoort tot de opmerkelijkste documenten die ooit uit het Witte Huis kwamen, alleen al door de vele aantoonbare onjuistheden. NRC voorzag de tekst van kanttekeningen.

President Trump en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in het Witte Huis in maart. Foto Evan Vucci/AP

Het is een van de opmerkelijkste openbare verklaringen over een buitenlandse kwestie die een Amerikaanse president ooit heeft gegeven. Zowel qua stijl als inhoud. De uiteenzetting van dinsdag over de Amerikaanse opstelling jegens Saoedi-Arabië na de gruwelijke moord op Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul leest als een pamflet. Met verbazingwekkende nonchalance rijgt Donald Trump de ene aantoonbare onjuistheid aan de andere. Dit alles met de kennelijke bedoeling de Amerikaanse relatie met Saoedi-Arabië tot elke prijs te redden, ook nu de kroonprins er door velen, de CIA incluis, van wordt verdacht achter de moord te zitten. De hand van Trump zelf is makkelijk in de verklaring te herkennen; medewerkers bevestigden dat hij deze zelf heeft gedicteerd. Let bijvoorbeeld op alle uitroeptekens en het begin en einde van de tekst met America First! Ook de openingszin is Trump ten voeten uit.

Enkele kanttekeningen (in grijs).

Statement from President Donald J. Trump on Standing with Saudi Arabia

America First!

De wereld is een zeer gevaarlijke plaats!

Het land Iran, bijvoorbeeld, is verantwoordelijk voor een bloedige proxy-oorlog tegen Saoedi-Arabië in Jemen, voor pogingen om Iraks breekbare experiment met democratie te destabiliseren, voor steun aan de terreurgroep Hezbollah in Libanon, voor het in het zadel houden van dictator Bashar Assad in Syrië (die miljoenen van zijn eigen burgers heeft gedood) en nog veel meer.

Hoewel de verklaring over Saoedi-Arabië gaat, begint Trump merkwaardig genoeg met Iran. Wat hij zegt over de oorlog in Jemen klopt niet. Iran speelde geen enkele rol van betekenis, toen Saoedi-Arabië daar in 2015 op initiatief van kroonprins Mohammed bin Salman gewapend intervenieerde ten gunste van de door Houthi’s verdreven regering van president Hadi. De Houthi’s hangen echter, net als Iran, de shi’itische variant van de islam aan en waren daarom verdacht in Saoedische ogen. Ook de opmerking over Assad is onjuist. De meeste schattingen over het dodental in de Syrische oorlog spreken van circa een half miljoen doden, van wie het leeuwendeel ongetwijfeld door het regime van Assad is gedood, maar miljoenen doden zijn dat niet.

Ook hebben de Iraniërs veel Amerikanen gedood en andere onschuldige mensen in het Midden-Oosten. Iran verklaart openlijk, en met veel kracht “Dood aan Amerika!” en “Dood aan Israël!”. Iran wordt beschouwd als “de leidende geldschieter van terreur van de wereld”.

Dat Iran algemeen wordt beschouwd als een leidende geldschieter van terreur in de wereld is de opvatting van Trump en de buitenland-kopstukken van zijn regering, zoals Nationale Veiligheidsadviseur John Bolton. Iran deinst inderdaad niet terug voor een aanslag hier of daar, maar ook andere landen maken gebruik van geweld om tegenstanders in het buitenland uit te schakelen, de VS en Israël bijvoorbeeld en ook Saoedi-Arabië. Maar in hun ogen is dat geen terreur.

Anderzijds zou Saoedi-Arabië zich heel graag terugtrekken uit Jemen als de Iraniërs ermee zouden instemmen om te vertrekken. Ze zouden onmiddellijk wanhopig noodzakelijke humanitaire steun verlenen. Verder heeft Saoedi-Arabië zich bereid verklaard om miljarden dollars te spenderen bij het leiding geven aan de strijd tegen het Radicale Islamitische Terrorisme.

Het is onjuist dat Saoedi-Arabië alleen in Jemen zit wegens Iran. Er is evenmin bewijs dat er substantiële aantallen Iraniërs zouden zitten in Jemen, al verleent Iran vermoedelijk inmiddels wel enige materiële steun. Trump presenteert Saoedi-Arabië hier echter als een beschaafd land, dat het beste met de wereld voor heeft. In werkelijkheid is de Saoedische interventie rampzalig gebleken voor Jemen en zijn miljoenen burgers de hongerdood nabij en zijn steden en dorpen door Saoedische bommen verwoest. Naar schatting 85.000 kinderen zijn sinds 2015 de hongerdood gestorven, meldde Save the Children dinsdag, waarbij ook de Houthi’s overigens bepaald niet vrijuit gaan. Diezelfde dag ook publiceerde Amnesty International een rapport waaruit bleek dat de Saoedische autoriteiten politieke gevangenen, ook vrouwen, regelmatig martelen.

Na mijn reis naar Saoedi-Arabië vorig jaar met veel onderhandelingen heeft het Koninkrijk zich bereid verklaard 450 miljard dollar te spenderen en te investeren in de Verenigde Staten. Dit is een recordbedrag aan geld. Het zal honderdduizenden banen scheppen, geweldige economische ontwikkeling opleveren en veel extra rijkdom voor de Verenigde Staten. Van de 450 miljard dollar zal 110 miljard dollar worden besteed aan de aankoop van militair materieel van Boeing, Lockheed Martin, Raytheon en veel andere grote Amerikaanse defensiebedrijven.

Trump rekent zich hier ten onrechte rijk op grond van vage toezeggingen van de Saoediërs. Al eerder heeft hij gezegd dat de 110 miljard aan defensie-orders goed is voor 500.000 banen. Persbureau Reuters concludeerde na consultatie van deskundigen dat dit in het allergunstigste geval om 160.000 banen ging. In werkelijkheid is ook nog maar 14,5 miljard van die defensie-orders zeker. Ook de resterende 340 miljard lijken grotendeels ontsproten aan de fantasie van Trump zelf. De VS exporteerden vorig jaar voor het relatief bescheiden bedrag van 16 miljard dollar naar Saoedi-Arabië.

Als we deze contracten heel dom annuleren, zouden Rusland en China er enorm van profiteren – en heel blij zijn om al deze nieuwe business te krijgen. Het zou een prachtig geschenk voor hen zijn rechtstreeks uit de Verenigde Staten.

Er is geen sprake van dat Saoedi-Arabië zomaar zou kunnen en willen overschakelen op kwalitatief mindere Russische en Chinese wapens, die niet passen bij zijn huidige arsenaal. Pikant is dat Trump verzuimt zijn eigen zakelijke relaties met de Saoediërs te noemen.

De misdaad tegen Jamal Khashoggi was verschrikkelijk en een daad die ons land niet vergoelijkt. We hebben dan ook al krachtig actie ondernomen tegen degenen van wie bekend is dat ze aan de moord meededen. Na uitstekend onafhankelijk onderzoek kennen we nu meer details van deze afschuwelijke misdaad. We hebben al strafmaatregelen genomen tegen 17 Saoediërs van wie bekend is dat ze betrokken waren bij de moord op de heer Khashoggi en het wegwerken van zijn lichaam.

Vertegenwoordigers van Saoedi-Arabië zeggen dat Jamal Khashoggi ,,een vijand van de staat” was en lid van de Moslimbroederschap, maar mijn besluit is daarop helemaal niet gebaseerd – dit is een onaanvaardbare en afschuwelijke misdaad. Koning Salman en Kroonprins Mohammad bin Salman ontkennen krachtig dat ze iets wisten van de planning of de uitvoering van de moord op de heer Khashoggi. Onze inlichtingendiensten blijven alle informatie analyseren maar het zou heel goed kunnen dat de Kroonprins wist van deze tragische gebeurtenis – misschien wist hij ervan en misschien ook niet!

Er is geen enkel bewijs dat Khashoggi lid was van de Moslimbroederschap. Zijn familie ontkende het stellig. Verder negeert Trump geheel de conclusie van zijn eigen CIA, die volgens uitgelekte berichten tot de conclusie kwam dat hun informatie wel degelijk wees op betrokkenheid van de kroonprins bij de moord. Nadrukkelijker noemt hij de ontkenningen van koning en kroonprins. Laconiek stelt hij ten slotte vast dat de kroonprins er misschien van wist en misschien ook niet. Voor het eerst is het niet dat Trump meer geloof hecht aan informatie van buitenlandse leiders dan aan die van zijn eigen inlichtingendiensten. Herhaaldelijk deed hij hetzelfde met Poetin over de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen.

Dat gezegd hebbend zullen we misschien nooit alle feiten kennen rond de moord op de heer Jamal Khashoggi. In elk geval hebben we een relatie met het Koninkrijk Saoedi-Arabië. Het is steeds een geweldige bondgenoot geweest in onze erg belangrijke strijd tegen Iran. De Verenigde Staten zijn van plan een standvastige partner van Saoedi-Arabië te blijven om de belangen van ons land, Israël en al onze andere partners in de regio te waarborgen. Het is ons hoogste doel om de dreiging van terrorisme in de hele wereld te elimineren.

De strekking van deze alinea: vervelend incident, die moord op Khashoggi maar onze economische en veiligheidsbelangen gaan boven alles. Hier laat Trump volledig de traditionele Amerikaanse nadruk varen op bescherming van de mensenrechten en democratie.

Ik begrijp dat er leden in het Congres zijn die, om politieke en andere redenen, in een andere richting zouden willen gaan – en het staat hen vrij dat te doen. Ik zal alle ideeën die me worden aangeboden overwegen maar alleen als ze stroken met de absolute veiligheid van Amerika.

Trump verwijst naar senatoren, die dinsdag een nieuw onderzoek eisten naar de mogelijke betrokkenheid van de kroonprins bij de moord.

Na de Verenigde Staten is Saoedi-Arabië het grootste olieproducerende land ter wereld. De Saoediërs hebben nauw met ons samengewerkt en zich heel ontvankelijk getoond voor mijn verzoeken om de olieprijs op redelijk niveau te houden – wat zo belangrijk is voor de wereld. Als President van de Verenigde Staten ben ik van plan te garanderen dat, in een erg gevaarlijke wereld, Amerika zijn nationale belang nastreeft en landen krachtig bestrijdt die ons kwaad wensen te doen. Het heet heel eenvoudig Amerika Eerst!

Voor wie vermoedt dat het ook weer om grootspraak van Trump gaat wanneer hij stelt dat de VS de grootste olieproducent ter wereld zijn: op dit punt heeft hij wel degelijk gelijk. Afgelopen zomer passeerde de Amerikaanse olieproductie die van zowel Saoedi-Arabië als Rusland.

    • Floris van Straaten