Zonder Eva wordt Maarten een dakloze in een kartonnen doos

Eva Biesheuvel-Gütlich (1938-2018) was de levensvoorwaarde voor schrijver Maarten Biesheuvel. Maandagnacht overleed ze aan een hersenbloeding.

Eva en Maarten Biesheuvel, 2007. Foto Vincent Mentzel/NRC

„Ik denk dat het best nog wel leuk kan worden hoor”, zei Eva Biesheuvel vorige maand toen ze met haar echtgenoot Maarten Biesheuvel bij DWDD zat om te vertellen over de door haar samengestelde bundel Verhalen uit het gekkenhuis. Hierin had ze oudere verhalen, maar ook recente briefjes die haar man haar had gestuurd uit het ‘gekkenhuis’ verzameld. Ze zag het verschijnen van de bundel en het aan tafel zitten bij DWDD als een nieuw begin. Haar man was kort daarvoor ontslagen uit de psychiatrische inrichting omdat hij weer thuis kon wonen. Zelf was ze de laatste tijd veel ziek geweest. Bij dat nieuwe begin plaatste ze ook meteen een vraagteken: „Misschien is het wel de laatste keer, dat we hier zitten”, zei ze tegen Matthijs van Nieuwkerk. „Zullen we afspreken van niet?”, antwoordde hij.

Door die afspraak is nu een streep gehaald: maandagnacht is Eva Biesheuvel in Leiden overleden aan de gevolgen van een hersenbloeding. Vorige maand was ze net 80 jaar geworden.

De vrouw achter de schrijver: soms zijn muze, andere keren schikgodin of onderwerp van wraak. Eva Biesheuvel was niets van dat alles. Ze was de maximale steun en toeverlaat van Maarten Biesheuvel, die aan manische depressie en aan ‘levensangst’ lijdt. Waar Maarten Biesheuvel, onder andere gelauwerd met de P.C. Hooftprijs (2007), ook kwam, zijn vrouw stond hem terzijde. Domweg omdat hij niet zonder haar kon én omdat er een symbiose tussen de twee was die bij buitenstaanders bewondering afdwong en (voor mensen met een slecht huwelijk) jaloezie opriep. Maarten Biesheuvel schreef zelf ooit dat hij zonder Eva „een dakloze zou zijn, in een kartonnen doos voor het Centraal Station”.

Lees ook: Maarten Biesheuvel zorgt voor onvergetelijke tv in DWDD

Eva Biesheuvel-Gütlich werd op 13 oktober 1938 geboren in Alkmaar. Ze ging er naar het Stedelijk Gymnasium waar ze op 4 augustus 1958 om tien voor half drie Maarten Biesheuvel leerde kennen. Na haar schooltijd studeerde ze Slavische talen in Leiden. Samen deden ze een postdoctorale studie Bibliotheekwetenschap in Amsterdam.


Het laatste fragment van Eva en Maarten Biesheuvel bij DWDD vorige maand.

IJzersterk geheugen

Het echtpaar woonde decennia lang in het groenhouten huis met rode raamkozijnen, dat de naam ‘Sunny Home’ droeg. Al jaren leed Eva Biesheuvel aan de ziekte van Bechterew, waardoor haar rug krom was gegroeid. Ze liep moeilijk, maar bleef samen met haar man Maarten wonen in het huis. Er waren uit dat groene huis al wel brieven en documenten naar het Literatuurmuseum gegaan.

Niels Bokhove, die verantwoordelijk is voor sorteren van dat archief, vertelt dat hij onlangs nog bij de Biesheuvels op bezoek was. „Hij lag boven te slapen. Achteraf ben ik daar wel blij om, want daardoor kon ik met Eva praten over alle ansichtkaarten. Haar geheugen was enorm goed, ze wist nog exact wanneer wie wat had geschreven. Haar steun aan Maarten was overweldigend. Een keerzijde ervan is dat ze zichzelf daardoor altijd heeft weggecijferd.”

Een van de briefjes die Maarten Biesheuvel tijdens zijn opname in de kliniek schreef, gaat als volgt: „Het gaat nu veel beter met me. Ik kan sjouwen. Ik zal boodschappen voor je doen en ik ga om tien uur ’s avonds naar bed. De televisie is niet slecht. De klok, Eva: tik-tak-tik-tak-tik-tak-tik-tak. Darling, haal me hier gauw weg, ik houd het hier niet uit, ik houd het hier niet uit.” Wat er met Maarten Biesheuvel gaat gebeuren nu zijn vrouw er niet meer is, is onbekend.

Correctie: in een eerdere versie stond ten onrechte dat Eva Biesheuvel in Schiedam was geboren, dit moet Alkmaar zijn.

    • Toef Jaeger