NRC checkt: ‘Kindermisbruikers uit Amerika vormen de grootste groep, Nederland staat op de derde plaats’

Dat schreef hulporganisatie Terre des Hommes in een persbericht. Diverse media namen het maandag over.

Uitzicht over de Tonle Sap rivier in Phnom Penh, Cambodja. Foto Samrang Pring/Reuters

De aanleiding

Nederlanders staan in de topdrie als het gaat om de nationaliteit van mensen die zich in Cambodja aan kinderen vergrijpen. Tenminste, dat schreven verschillende media maandag na een persbericht van hulporganisatie Terre des Hommes. Amerikanen zouden op plek één staan. Welk land de overgebleven plek in het obscure lijstje inneemt, is onduidelijk.

Waar is het op gebaseerd?

De nieuwsberichten zijn gebaseerd op een uitspraak van Carel Kok, directeur van Terre des Hommes. De kinderrechtenorganisatie begon maandag een campagne tegen kindersekstoerisme, een probleem dat volgens de organisatie „steeds vaker” voorkomt in Cambodja.

En, klopt het?

Er zijn dus twee uitspraken om te checken. Ten eerste de topdrie waar geen land deel van wil uitmaken. Navraag bij Carel Kok leert dat hij zich baseert op een bewering die de vicegouverneur van Siem Reap, een toeristische provincie in het noordwesten van Cambodja, „ergens in de afgelopen zes maanden” heeft gedaan.

De bestuurder in kwestie zou een medewerker van Terre des Hommes hebben verteld dat Nederlanders in de topdrie van daders van kindersekstoerisme staan, samen met de Verenigde Staten. Het derde land is niet genoemd, vertelt Kok. Terre des Hommes heeft dit achteraf niet kunnen achterhalen.

De bewering dat er een topdrie van nationaliteiten van kindersekstoeristen bestaat en dat Nederland daarin staat, is dus alleen gebaseerd op een uitspraak, niet op officiële cijfers of meervoudige waarnemingen. „Officieel is er geen lijstje”, erkent Kok.

Wel staat voor hem buiten kijf dat kindersekstoerisme in Cambodja een probleem is dat de laatste tien jaar „heel hard groeit”. „Onze lokale partners bevestigen de groei van het fenomeen”, zegt Kok. En „daar zitten dus ook Nederlanders tussen”.

Dan het ‘groeiende probleem’ van kindersekstoerisme in Cambodja. Cijfers die Terre des Hommes van autoriteiten van Siem Reap ontving, tonen dat het aantal veroordelingen van buitenlanders voor seksueel kindermisbruik de afgelopen jaren niet is toegenomen (22 in 2016, 14 in 2017, 12 in de eerste zeven maanden van 2018). Deze cijfers lieten in elk geval vorig jaar eerder een omgekeerde ontwikkeling zien, hoewel kindermisbruik vaker niet dan wel tot een veroordeling leidt. Volgens Terre des Hommes is de toename van sekstoerisme een direct gevolg van de toename van toerisme. Dat Cambodja populairder is geworden voor toeristen, staat vast. Volgens cijfers van de World Tourism Organization is het aantal toeristen dat naar Cambodja reisde sinds 2010 meer dan verdubbeld.

Uit verschillende onderzoeken blijkt bovendien dat meer toeristen vaak leidt tot meer seksueel misbruik van kinderen. The Global Study on Sexual Exploitation of Children in Travel and Tourism uit 2016 noemt Cambodja als „risicovol” land als het gaat om kindersekstoerisme. Dit komt onder meer doordat de bevolking arm en daardoor kwetsbaar is. Ook hebben de autoriteiten niet de middelen om het probleem aan te pakken. Dat kindersekstoerisme in het land is toegenomen, lijkt dus aannemelijk.

Een woordvoerder van Defence for Children, dat sinds juni een meldpunt heeft voor kindersekstoerisme, brengt enige nuance aan. Het Zuidoost-Aziatische land komt volgens haar „niet excessief vaak voor in de meldingen”. Hoewel Cambodja een „risicoland” is, komen nog altijd meer meldingen uit buurlanden als Thailand en de Filippijnen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft een vergelijkbaar meldpunt, maar kan de cijfers over Cambodja op korte termijn niet delen.

Hoeveel Nederlanders er tussen die toeristenstromen zitten, is intussen onduidelijk. Het ministerie van Buitenlandse Zaken verzamelt geen cijfers over toeristische bestemmingen. Een medewerkster van de Cambodjaanse ambassade in Brussel zegt desgevraagd dat ze geen cijfers mag geven over de aantallen visa die verstrekt worden aan Nederlanders.

Conclusie

Hoewel niet te bewijzen is dat Nederland níét in de topdrie van kindersekstoerisme in Cambodja staat, is die uitspraak ongefundeerd. Dat sekstoerisme naar Cambodja is toegenomen lijkt aannemelijk, maar staat ook niet vast. We beoordelen de uitspraken van Terre des Hommes daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Floor Bouma