Blok: ‘Hopelijk eind dit jaar zicht op EU-brede aanpak mensenrechtenschenders’

Op een congres dinsdag in Den Haag ontvangt minister Blok topambtenaren uit heel Europa voor zijn voorstel om individuele mensenrechtenschenders aan te pakken.

Functionarissen van Russische bureau van de procureur-generaal kondigden maandag aan Bill Browder, van Hermitage Capital te vervolgen wegens onder meer leiding geven aan een criminele organisatie. Foto MAXIM SHIPENKOV

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) hoopt nog „voor het einde van dit jaar” op politieke steun uit alle EU-landen voor zijn voorstel om individuele mensenrechtenschenders aan te pakken. Op een congres dinsdag in Den Haag ontvangt hij topambtenaren uit heel Europa. De bijeenkomst is bedoeld, zegt Blok, om „gevoeligheden” bij sommige landen „ in kaart te brengen”.

Die ‘gevoeligheden’ hebben te maken met de Magnitsky-wet waarnaar Bloks voorstel verwijst. De Russische jurist Sergei Magnitsky ontdekte in 2008 miljoenenfraude door Russische ambtenaren. In plaats dat Rusland de jacht op de daders opende, werd Magnitsky zelf gearresteerd. Hij stierf in 2008 na marteling in een Russische cel.

De Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk en de Baltische landen voerden hierna Magnitsky-wetten in om mensenrechtenschenders aan te pakken. Maar tot een EU-initiatief kwam het voorlopig niet. Nu neemt Blok, op verzoek van de Tweede Kamer, het voortouw om een EU-breed sanctieregime in te stellen tegen individuele mensenrechtenschenders. „Apolitiek en enkel gericht op individuen”, aldus de tekst van het voorstel.

U noemt het een ‘instrument’. Waarom mag het geen ‘Magnitsky-wet’ heten?

„Het gaat niet om het naamkaartje. Ik probeer nu alle EU-landen mee te krijgen.”

Sommige landen willen de Russische president Poetin niet voor het hoofd stoten met een Magnitsky-wet die direct verwijst naar mensenrechtenschendingen in Rusland. Is dat het probleem?

„Voor sommige landen ligt het moeilijk. Het helpt niet voor het eindresultaat als ik nu ga vertellen wélke landen dat zijn.”

Landen als Italië, Griekenland en Cyprus zouden dwarsliggen.

„Er zijn gevoeligheden, maar er zijn geen dwarsliggers. Nogmaals, ik ga geen landen noemen. Aan landen die twijfelen, of zich bedreigd voelen, wil ik duidelijk maken dat het instrument zich niet richt tegen één specifiek land, maar tegen individuele mensenrechtenschenders over de hele wereld.”

Waarom vindt u het van belang dat juist Nederland dit initiatief neemt?

„Wij hebben een traditie op het gebied van mensenrechten, in Nederland hebben we het Internationaal Gerechtshof. Maar we moeten dit samen als EU aanpakken. Stel: het spoor van een verdachte loopt van Parijs, waar hij graag boodschappen doet, via de Kalverstraat naar een bankfiliaal in Luxemburg waar zijn geld gehuisvest is. Dan moeten alle landen aan boord zijn om effectief te kunnen handelen.”

Gaat het u lukken?

„Voor mijn voorstel is unanimiteit nodig. Hopelijk lukt het nog voor het einde van dit jaar om het in EU-verband te agenderen op ministersniveau.”

    • Tijn Sadée