‘Bij het OM heerst een angstcultuur’

Justitie

Officier van justitie Kitty Nooy waarschuwt bij haar afscheid voor het kleineren en intimideren van critici binnen de organisatie.

Kitty Nooy Foto Jeroen Jumelet/ANP

Bij het Openbaar Ministerie heerst een angstcultuur. Collega’s durven elkaar niet aan te spreken en dat leidt regelmatig tot niet-integer gedrag. „Mensen zijn bang. Bang voor hun baan, bang dat eerlijkheid hun carrière schaadt. Die angst maakt eenzaam”.

Dit zegt plaatsvervangend hoofdofficier van justitie Kitty Nooy, die de afgelopen acht jaar portefeuillehouder integriteit was bij het Openbaar Ministerie (OM). Na bijna veertig jaar stapt ze op. „Integriteit is een kwestie van houding en gedrag. Van iedereen. Je moet durven vertellen wat je ziet. Toegeven dat je dingen hebt gemist of niet hebt onderkend. Dat laatste durven weinigen”, zegt ze in een afscheidsinterview in het personeelsblad Opportuun.

Nooy zegt bij het uitoefenen van haar portefeuille geregeld weerstand uit de eigen organisatie te hebben ervaren. „Er zijn momenten geweest dat ik wanhopig was en ik heb momenten gekend dat ik het niet meer zag zitten”. Het OM stelde afgelopen zomer na berichtgeving in NRC een onderzoekscommissie in onder leiding van de voormalige procureur-generaal bij de Hoge Raad Jan Watse Fokkens. De commissie onderzoekt onder andere berichten over een jarenlang verzwegen relatie tussen oud-procureur-generaal Marc van Nimwegen en de door hem in 2011 tot hoofdofficier van justitie van het functioneel parket benoemde Marianne Bloos.

Fokkens bekijkt of het klopt dat Van Nimwegen in 2014 op last van de bewindslieden van Justitie Ivo Opstelten en Fred Teeven plots werd overgeplaatst naar Rotterdam omdat hij een intieme relatie onderhield met de aan hem ondergeschikte Bloos. De vorige en huidige OM-leiding ontkent dit.

Lees meer over de jarenlang verzwegen relatie

Andere integriteitsschendingen

Het onderzoek richt zich ook op andere integriteitsschendingen zoals misbruik van dienstreizen en het zonder aanbesteding inhuren door het OM van het softwarebedrijf Hireserve, dat eigendom is van de zwager en zus van Van Nimwegen.

Nooy vertelt in het huisorgaan over de „hiërarchische en vaak gesloten cultuur” van de organisatie. „Aan de top houden meerdere mensen elkaar gegijzeld omdat ze elkaar te goed kennen. Ze werken niet alleen al heel lang samen, maar eten, tennissen, vissen en leven vaak ook met elkaar. In zo’n systeem is het vrijwel onmogelijk om elkaar aan te spreken op houding en gedrag”.

De magistraat waarschuwt voor het kleineren en intimideren van critici binnen de organisatie. Dit kan angst veroorzaken die uiteindelijk de hele organisatie besmet. Volgens Nooy is het heel belangrijk dat het OM de bevindingen van de commissie-Fokkens, die volgende maand bekend worden, serieus neemt. „Als het OM geen lering trekt uit de affaires die het laatste jaar aan het licht zijn gekomen, gaan we door naar de volgende crisis.”

Ze hoopt dat alle bevindingen van de onafhankelijke onderzoekscommissie ook transparant naar buiten worden gebracht. „Gebeurt dit niet, dan zullen mensen blijven lekken naar de pers. Ik ben daar geen voorstander van maar ik begrijp het wel”.

Nooy begint nu een eigen adviesbedrijf op het gebied van integriteit, leiderschap en coaching.

    • Marcel Haenen