Adviesbureau ‘spil in mestfraude’

Mestfraude Volgens agrarisch adviesbureau Bergs Advies staat ‘oprecht zaken doen’ voorop. Het OM vermoedt dat het kantoor spil is in georganiseerde mestfraude.

De NVWA deed maandagochtend een inval bij Bergs Advies in Heythuysen. Foto Merlin Daleman

Natuurlijk kende Frank B. de verhalen die de ronde deden over mestfraude. Maar die verhalen „gaan echt helemaal nergens over” zei hij vorig jaar in een gesprek met NRC in zijn kantoor in het Limburgse dorp Heythuysen. Als algemeen directeur van het grootste mestadviesbureau van het land lachte hij zich „bijna dood” om de constatering van de politie dat de mestfraude omvangrijk is.

Er „zal links of rechts een rotte appel in de mestwereld zitten”, vertelde hij. Iemand zal wel eens „een kruisje op een document missen”. Maar in het algemeen gold volgens hem: „Mest die van A naar B gaat, daar kun je niet mee frauderen.”

Deze maandagochtend, in het schemerdonker rond half acht, staan ineens medewerkers van justitie, politie, de FIOD en rechercheurs van toezichthouder NVWA op de stoep van het kantoor van Frank B. in Heythuysen. Op de parkeerplaats voor het kantoor en het naastgelegen tuincentrum lopen de hele ochtend rond de twintig functionarissen het pand in en uit.

Al jaren gaan er verhalen over Bergs Advies. Het kantoor zou een van de organisatoren zijn van grootschalige mestfraude. Varkens-, kippen- en melkveebedrijven, mesttransporteurs en mestverwerkers maakten in groten getale gebruik van de diensten van Bergs Advies.

De klanten bezitten volgens het kantoor een kwart van alle Nederlandse varkens en kippen. Het bedrijf doet de mestboekhoudingen van honderden bedrijven, berekent hoeveel fosfaten de veehouders moeten afvoeren en koppelt er transporteurs en verwerkers aan.

Bergs Advies, met 38 werknemers, ligt niet ver van de Peel, het grootste mestgebied van Nederland. De meeste klanten van het bedrijf wonen daar.

De Peel omvat het oosten van Brabant en het noorden van Limburg. Hier leven meer dieren dan mensen – 60 procent van alle Nederlandse varkens, 40 procent van de kippen en een zesde van alle koeien. Samen produceren ze 16,5 miljard kilo mest per jaar, ruim eenvijfde van alle mest in Nederland. Het gebied is door de mest zwaar vervuild met stikstof en fosfaat. Bewoners rond de veestallen worden vaker ziek van stank en stof.

Lees ook: Justitie doet tiental invallen in zuiden om mestfraude

Meer dan alleen mest

Frank B. (55) is geboren in Roggel. Hij volgde een technische opleiding. Daarna werkte hij bijna twintig jaar als verkoper voor een mengvoederfabrikant. Toen er meer en ingewikkelder wetten kwamen voor veehouders en landbouwers, begon hij in 2000 voor zichzelf.

Inmiddels doet Bergs Advies meer dan alleen mest. Het kantoor adviseert agrarische ondernemers op het gebied van bedrijfsontwikkeling, management, bestemmingsplanprocedures, milieu- en mestwetgeving en subsidies.

Vorige maand deed Frank B. een stapje terug, na achttien jaar. Hij stopte als algemeen directeur. Nu is hij financieel en commercieel directeur van Bergs Advies. Met drie partners is hij nog steeds eigenaar van het bedrijf.

Grenzen opzoeken

Op de website van Bergs Advies staat dat het bedrijf „grenzen opzoekt” en „doorgaat op het moment dat anderen zouden stoppen”. Daarbij staat „eerlijk en oprecht zaken doen altijd voorop”.

Toch is Bergs Advies vorig jaar in hoger beroep veroordeeld voor het medeplegen van valsheid in geschrifte. Het kantoor zette een papieren constructie op voor een Limburgse varkensboer, om te frauderen met de mestexport naar Duitsland. Bij het organiseren van de fraude werden facturen vervalst en een overeenkomst geantedateerd.

Het gerechtshof in Den Bosch woog bij de strafoplegging ten nadele van Bergs Advies mee dat het kantoor was „aan te merken als initiator”. De boete bedroeg 22.500 euro. Het bedrijf ging in cassatie bij de Hoge Raad.

‘Het is gewoon fraude’

De vereniging van mestvervoerders Cumela waarschuwde vorig jaar in NRC voor Bergs Advies. Secretaris Hans Verkerk zei dat hij informatie kreeg over de centrale rol van het bedrijf in de mestfraude: „Over hoe ze boeren vertellen hoe je op papier mest afvoert, terwijl die in werkelijkheid niet weg gaat.” Zowel de varkenssector als de mestsector zou zich, zei hij, „achter de oren moeten krabben” of ze dit bedrijf hun boekhouding wel willen laten oplossen. „Want dat oplossen is natuurlijk geen oplossen. Het is gewoon fraude.”

In reactie op het NRC-artikel vroeg minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) vorig jaar de sector om een plan van aanpak te maken tegen de mestfraude. Hoewel Bergs Advies nog maar net eerder voor mestfraude was veroordeeld, hinderde dat Frank B. niet om in een open brief zijn diensten aan te bieden – om de mestfraude te bestrijden.

Hij wilde het plan van aanpak wel opstellen, schreef hij in een ondertekende brief aan de sector. „Wij hopen zo een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de reputatie van de sector.” Hij kon niet genoeg benadrukken „dat Bergs Advies opereert binnen de grenzen van wet- en regelgeving”.

    • Esther Rosenberg
    • Joep Dohmen