Hoe de publieke omroep 40 miljoen extra gaat uitgeven

Zes vragen De publieke omroep hoeft minder te bezuinigen. Vanwaar deze eenmalige tegemoetkoming? En is de NPO nu uit de problemen?

Programmamakers demonstreerden in september in Den Haag tegen de bezuinigingen. Foto ANP

Nog voor Sinterklaas was aangemeerd, vond de publieke omroep NPO vrijdag een cadeau van minister Slob (OCW, ChristenUnie) in zijn schoen: komend jaar 40 miljoen euro erbij, bovenop het voorgenomen budget van 740 miljoen. De Tweede Kamer had hier in september om gevraagd in een motie.

Zes vragen over het geld voor de NPO.

1Waarom krijgt de NPO 40 miljoen extra?

Het is geen extra geld, de omroep hoeft in 2019 alleen minder te bezuinigen dan voorzien. De publieke omroep leeft grotendeels van geld van het ministerie, dit jaar 802 miljoen euro. Dat bedrag bestaat deels uit subsidie en deels uit reclame-inkomsten. Nu die laatste teruglopen, en de mediareservepot van het ministerie daardoor leeg is, vindt Slob dat de NPO er volgend jaar zelf voor moet opdraaien, dus hij haalde 62 miljoen van het budget af. De Kamer verzocht hem om de maatregel te verzachten. Dus is de bezuiniging teruggedraaid tot 22 miljoen euro. Hij hoeft dit niet uit de eigen OCW-begroting te halen, maar krijgt het uit de algemene middelen.

Overigens gaat de NPO niet uit van een bezuiniging van 22 miljoen, maar van 49 miljoen, omdat de minister onvoldoende zou compenseren voor gestegen kosten (indexering).

NPO-directeur: ‘Kijker Tegenlicht komt voldoende aan zijn trekken’

2 Hoe gaat de NPO de 40 miljoen uitgeven?

Volgens het Plan van Aanpak, dat de NPO in overeenstemming met de voorwaarden in de motie bij de minister heeft ingeleverd, zal de omroep de 40 miljoen grotendeels benutten om voorgenomen bezuiniging op tv-programma’s (25,5 miljoen euro) en radio (4,5 miljoen) terug te draaien. Sommige genres krijgen er zelfs geld bij. Zo steekt de NPO 2,9 miljoen meer in journalistiek, 2 miljoen meer in drama, en 3 miljoen meer in videoplatform NPO Start. Dat betekent wel dat de omroep op andere gebieden harder moet bezuinigen.

3Hoe vangt de NPO de resterende 22 miljoen bezuiniging op?

Voornamelijk door de eigen reserves (17 miljoen euro) en een extra potje voor drama (12 miljoen) aan te spreken, en door te bezuinigen op de overhead (6 miljoen van 215 miljoen). Ook hoopt de omroep de eigen inkomsten te vergroten met 6 miljoen (nu 64 miljoen).

4 Hoe staan de reclame-inkomsten ervoor?

Na een aantal jaren van daling zouden de inkomsten uit tv-reclame nu stabiel blijven. De Ster, die de reclame voor de publieke omroep verzorgt, verwacht de komende vier jaar rond de 160 miljoen euro per jaar te verdienen. Opvallend is dat het aandeel online reclame daarin zeer klein is: 4 miljoen. Dat kan volgens de Ster 7 miljoen worden. De minister zou in de loop van 2019 de mogelijkheden voor de NPO om programma’s op YouTube te plaatsen willen verruimen. Dat kan nog eens 2,5 tot 4 miljoen euro aan reclame opleveren. Het blijft bescheiden vergeleken met de tv-reclame.

Minister Slob is minder optimistisch. Hij rekent op 150 miljoen euro reclame, zoals in 2018, met een nog kleinere rol voor online reclame: 2 miljoen.

5 Zijn de bezuinigingen op Andere Tijden nu van de baan?

Nee. In de motie over de 40 miljoen staat als voorwaarde dat de NPO de journalistieke kerntaak zoveel mogelijk moet ontzien. Daarmee reageerde de Kamer op het voornemen van journalistieke zender NPO 2 om Brandpunt+ van tv te halen, en flink te snijden in Andere Tijden, Tegenlicht, Focus en Zembla.

Maar volgens de NPO is dat geen bezuiniging. De netmanager heeft alleen maar 4,8 miljoen euro „verschoven” om dit geld te investeren in vernieuwing. Er komt dus weliswaar 2,9 miljoen bij voor journalistiek, maar: „Dit laat onverlet dat als gevolg van vernieuwing van de programmering sommige bestaande titels verdwijnen of een lagere frequentie krijgen”.

Desgevraagd vult de NPO-woordvoerder aan dat Andere Tijden weliswaar wordt gehalveerd, maar dat de geschiedenisredactie wel meer specials gaat maken, en meer geld krijgt voor grote series als 80 Jaar Oorlog. Het ‘uitzenddomein’ ‘Nieuws en opinie’ in zijn geheel blijft onaangetast met een budget van 119 miljoen euro.

6 Is de publieke omroep nu uit de problemen?

Nee. De tegemoetkoming van Slob is eenmalig. Daarna moet de omroep het zelf oplossen. Voor 2020 heeft hij een budget van 750 miljoen euro in zijn hoofd – 52 miljoen minder dan dit jaar. En de structurele problemen zijn nog niet voorbij. De Ster verwacht in de komende jaren geen grote stijging van de reclame-inkomsten, buitenlandse concurrenten als Netflix en YouTube rukken op, de NPO heeft weinig slagkracht om zich te verweren tegen de nieuwe online aanbieders, en het tv-publiek krimpt langzaam en wordt ouder.

De Tweede Kamer praat volgende week maandag met de minister over de mediabegroting.

    • Wilfred Takken