In Zaanstad zingen de demonstranten Sinterklaasliedjes

Zaanstad

Vorig jaar ging het mis in Friesland bij de landelijke intocht in . In Zaanstad stond dit jaar kinderfeest centraal. Er waren wel demonstraties van voor- en tegenstanders van Zwart Piet.

Een pro-Zwart Pietdemonstratie in Zaanstad van Team Demonstratie voor Zwarte Piet Nationale Intocht Zaandam. Foto Olivier Middendorp

„Ja het zijn er nog niet zo veel hè?” Kevin Panen (31) kijkt even beteuterd rond op een parkeerplaats nabij Zaanstad, maar herpakt zich snel. „Het maakt eigenlijk niet uit: tien, honderd, dertig, het gaat erom dat we ons punt maken.” Druppelsgewijs komen er nog wat mensen bij, maar meer dan twintig worden het niet.

Lees ook over de intocht in Eindhoven, waar protesten uit de hand liepen: In Eindhoven voert even ongebreideld racisme de boventoon

Een van de pro-Zwarte Piet-demonstranten heeft een vrolijk groot hart over zijn hoofd getrokken. Hij waggelt wat tussen de anderen, ziet weinig en stoot hen voortdurend aan. „We willen laten zien dat Sinterklaas een feest van liefde is”, zegt Panen. Sommigen van zijn kompanen zijn verkleed als ouderwetse Zwarte Piet. Ze delen pepernoten uit aan langslopende kinderen. Panen glundert. „Kijk, die discussie moet nu gewoon afgelopen zijn: Wij houden van Zwarte Piet, dat zit er nu eenmaal diep in.”

Strenge veiligheidsmaatregelen

De demonstranten worden – Sinterklaasliederen zingend - per bus een paar kilometer verderop afgezet. Het lijkt wat overtrokken voor het kleine groepje gemoedelijke mannen, maar de gemeente Zaanstad heeft geleerd van voorgaande landelijke intochten. De vier actiegroepen die bij de intocht wilden protesteren – twee voor, twee tegen Zwarte Piet - worden door de politie per bus gependeld naar hun demonstratievak, bij de toegangspoorten naar de route wordt serieus gefouilleerd. De sfeer is niettemin gemoedelijk, het publiek zoals je verwacht: kinderen huppelend aan de hand van hun ouders, zwaaiend met pietenplaatjes.

Foto Olivier Middendorp

Panen en co eindigen wat verloren op een grasveld op zo’n tweehonderd meter van het eindpodium. Ze wilden niet aan de intochtroute staan, juist omdat ze vinden de discussie niet uitgevochten moet worden in de buurt van kinderen. In de verte zijn nog net de groene Zaanse huisjes te zien. Daar staan zo’n acht verdwaalde leden van de extreemrechtse Nederlandse Volks-Unie met Nederlandse vlaggen in een verder leeg vak, maar niemand lijkt zich daar echt mee bezig te houden.

‘Een inclusief Sinterklaasfeest’

De stoomboot is al gesignaleerd en om de minuut loeit de scheepshoorn. Een moeder tilt haar dochter op. Ze wijst naar de Pakjesboot 12, die traag voor de Zaanse molens langsvaart.

Aan het begin van de intochtroute, zover mogelijk weg van de voorstanders, is een vak afgezet voor een van de anti-Zwarte Piet-actiegroepen. Het zijn er zo’n veertig, voornamelijk twintigers en dertigers. Een van hen roept: „Mijn huid en haar zijn geen kostuum”. Zijn voornamelijk witte mede-demonstranten vallen hem bij. En, als de Sint dichterbij komt: „NTR wees lief, maak het Sinterklaasfeest inclusief”.

Een paar Zaankanters, inwoners van de Zaanstreek, baalden dat Kick Out Zwarte Piet dit jaar de landelijke intocht niet aandeed, legt Rosa Sijben (30) uit. Om die reden zetten zij hun eigen anti-Zwarte Piet-protest op, bijgestaan door mensen uit andere plekken van het land.

NRC volgde de hele dag de intocht van Sinterklaas. Lees hier het liveblog terug.

Omstanders kijken hoofdschuddend toe. „Ze mogen blij zijn dat ik daarzo niet woon”, zegt de 66-jarige Paul wijzend naar de huizen achter de groep demonstranten. „Dan had ik de hele boel nat gegooid.” Er is hier weinig begrip voor het protest. Opgeschoten jongeren schreeuwen van buiten het demonstratievak dat de activisten hun kop moeten houden. Er wordt af en toe met pepernoten naar ze gegooid, maar uit de hand loopt het niet.

En dan is plots de rode mijter van de enige echte Sint in de verte te zien. De fanfare voor hem is luid genoeg om de kritische leuzen te overstemmen. Witte, zwarte en roetveegpieten delen snoepgoed uit aan kinderen, die ook vlak naast het demonstratievak in drommen staan. Een zwarte Zwarte Piet probeert zijn tegenstanders wat pepernoten toe te stoppen, maar die blijven onverminderd hun leuzen roepen.

„Dit is toch niet normaal”, zegt de 33-jarige Bas boos. „Dan rijd je twee uur uit Tilburg hierheen met je kleine en dan moet je naar dat geschreeuw luisteren.” Gevraagd of de demonstratie inspireert om in dialoog te gaan met de tegenstanders, zegt hij - slechts half lachend: „Ja ik wel best met ze in dialoog, maar dan in m’n kofferbak. Dan gaan we praten in het bos.”

De intocht van Sinterklaas in Zaandam. Foto: Olivier Middendorp

Weinig begrip voor demonstratie

Het gebrek aan begrip rondom hun demonstratievak deert activist Sijben niet echt. „Dit heeft effect ook op andere manieren”, zegt zij. „Alleen al doordat mensen in je omgeving hierover met je praten omdat je weet dat je gaat demonstreren, worden ze bewuster van de pijn die dit feest sommigen aandoet.”

Een paar kilometer verderop pakken Zwarte Piet-voorstander Panen en zijn mannen in. De Sint hebben ze niet gezien, maar tevreden zijn ze wel. Ze hebben hun punt gemaakt. Ook zij zien hoop in gesprekken tussen voor- en tegenstanders. „Het is goed om in persoon met elkaar te praten”, aldus Panen, die eerder deze week naar meerdere discussieavonden ging. „We moeten nu gewoon om de tafel; burgemeesters, politiek, Afriyie en wij, en dan praten, achter gesloten deuren, totdat er een oplossing is voor de komende vijftig jaar. Al duurt het weken.”

En zo’n compromis, hoort daar een zwarte Zwarte Piet bij? „Jazeker”, zegt Panen lachend. „Wel sowieso met een zwarte Zwarte Piet.”

    • Kasper van Laarhoven