Opinie

    • Michel Kerres

Zelfs bij herdenkingen wil Trump zich niet gedragen

Voor Trump was de herdenking van de Eerste Wereldoorlog (8,5 miljoen doden) een brug te ver. Macron wilde juist meer, merkte Michel Kerres.

Wat blijft er hangen van de herdenking van de Eerste Wereldoorlog, afgelopen weekend in Parijs? De regen. En de Amerikaanse president die vanwege de regen niet kwam opdagen bij een van de herdenkingen voor gevallen soldaten, Amerikaanse soldaten.

En er waren twee twitterrelletjes. Bij aankomst twitterde Trump boos over opmerkingen die gastheer Emmanuel Macron had gemaakt over een Europees leger. Na vertrek spuwde hij zijn gram over unfaire Franse importtarieven op Amerikaanse wijn en verbaasde hij zich over de geringe populariteit van zijn gastheer – net op de dag dat Frankrijk stilstond bij de terroristische aanslagen in Parijs.

Zelfs bij herdenkingen wil de man zich niet gedragen. Voor elke staatsman is een oorlogsherdenking een simpele manier om even boven zichzelf uit te stijgen, om „meer te zijn dan de som van zijn soundbites”, zoals Julian Borger in The Guardian schreef. Je hoeft maar je mond te houden en ernstig te kijken. Voor Trump was de herdenking van WOI (8,5 miljoen doden) een brug te ver.

Wie de behoefte voelt even lekker verontwaardigd te zijn wordt door Trump zelden teleurgesteld. Maar hoe prettig het ook is je even superieur te voelen, te veel aandacht voor de stijl van Trump leidt af van de schade die hij intussen aanricht in het internationale stelsel. Macron wilde dan ook veel meer dan herdenken. Hij nodigde de 65 leiders ook uit de na-oorlogse wereldorde van regels en samenwerking een steuntje in de rug te geven. Dat is nodig nu grootmachten liefst alleen het eigen belang najagen en kleine landen moeten opletten.

„De mooie multilaterale orde die we na WOII hebben opgebouwd staat behoorlijk onder druk”, zei Renée Jones, de Nederlandse ambassadeur in Moskou zaterdag op de ‘Nacht van NRC’ in Rotterdam. „Het is ons heel erg van dienst geweest. We hebben er een goede maatschappij door kunnen opbouwen.” Een wereld zonder regels is slecht voor Nederland. „We zijn klein, geen machtsspeler. Je merkt ook dat Europa geen machtsspeler is. De grootmachten laten hun spierballen rollen, wij zijn meer van softpower en samenwerking.”

Macron probeerde op drie manieren iets bij te dragen aan internationaal overleg. Hij bood Poetin, Trump en kanselier Merkel een kans om de brandhaarden van dit moment te bespreken. In het bijzijn van VN-chef Guterres en in informele sfeer. Daarna bood hij Guterres een podium bij de opening van de driedaagse Paris Peace Conference, met onder anderen Poetin en Merkel als publiek.

De conferentie zelf had, van een afstandje bezien, iets weg van een Huishoudbeurs voor multilateralisten. Tientallen organisaties uit de hele wereld probeerden er hún vredesproject aan te prijzen. Humor en vooruitgang lagen daarbij vlak naast elkaar. Zuid-Korea bepleitte ‘Vrede door taekwondo’. Op Twitter was er lol over uilen die in het Midden-Oosten grensoverschrijdend aan ongediertebestrijding doen.

Maar er werd ook gesproken over cyberspace, waar, aldus een Oproep van Parijs, staten zich aan de regels van de VN en het internationaal recht moeten houden. Burgers hebben online dezelfde rechten als offline; het ‘nieuwe’ domein mag niet overgeleverd worden aan het recht van de sterkste. Een zinvol gebied dus voor nieuwe internationale regelgeving.

Wat van ‘Parijs’ blijft hangen is niet alleen dat verontwaardiging goedkoop is, maar ook dat internationale vooruitgang uithoudingsvermogen vereist. En een beetje humor.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.
    • Michel Kerres