‘We moeten een Nederlandse Making a Murderer hebben’

Gijs van Beuzekom Zendercoördinator NPO2

De NPO gaat andersoortige documentaires maken. Korte webdocs en lange documentaireseries om te bingen.

Foto R. van Lonkhuijsen/ANP

Wie deze weken naar een Nederlandse première op het IDFA in Amsterdam gaat, heeft grote kans om de NPO op de aftiteling te zien. De publieke omroep viert vrijdag op het documentairefestival het vijfjarige bestaan van 2Doc, het documentaire-merk van de omroep. De journalistieke zender NPO 2 zendt komende week vijf IDFA-documentaires uit, zoals woensdag Sylvana, Demon or Diva, over politica Sylvana Simons.

De NPO is belangrijk voor de Nederlandse documentaire. De journalistieke zender NPO 2 zendt zo’n 180 documentaires per jaar uit, met een budget van 8 tot 10 miljoen euro. Daarnaast steekt het NPO Fonds nog ongeveer 8 miljoen euro per jaar in documentaires.

Als onderdeel van de journalistieke vernieuwing wil netmanager Gijs van Beuzekom andersoortige documentaires gaan maken, die geschikt zijn voor online kijken en die hopelijk een jonger publiek trekken. De gemiddelde NPO 2-kijker is 62 jaar. Dus wil hij korte webdocs, die populair zijn bij jongeren, en meerdelige documentaireseries, die het ook goed doen op videoplatforms.

Van Beuzekom kwam dit jaar in het nieuws omdat hij gaat snijden in journalistieke programma’s. De Tweede Kamer wil nu een bezuiniging op de NPO van 62 miljoen euro terugbrengen tot 22 miljoen. Een voorwaarde is dat de NPO de journalistiek ontziet. Volgens De Telegraaf heeft de NPO daar 2,9 miljoen voor gereserveerd, ongeveer het bedrag dat van Beuzekom bezuinigt op de programma’s Brandpunt+, Andere Tijden, Tegenlicht, Focus en Zembla.

Als de bezuiniging wordt verlaagd, gaat u dan de korting op journalistieke programma’s terugdraaien?

„Het plan van aanpak van de NPO ligt nu bij de minister van OCW. Als de Tweede Kamer hierover is geïnformeerd, kunnen we op inhoudelijke vragen ingaan. Ik heb al eerder gezegd dat er niet wordt bezuinigd op journalistiek. We gaan wel vernieuwen omdat ons publiek afneemt en snel ouder wordt. We willen nieuwe doelgroepen bereiken. Over de invulling van die vernieuwing zijn we met de omroepen in gesprek.”

Wat is het idee achter de documentaireseries?

„Iedereen heeft het over Netflixseries als Making a Murderer, over een dubieus moordproces, en Wild Wild Country, over de sektarische Bhagwan-beweging. Dus toen dachten we: zoiets moeten we ook in Nederland hebben. We hebben maandagavond om negen uur een vaste plek voor losse documentaires, daar komt nu een vaste plek bij voor de series, om woensdag half negen. Die ruimte komt vrij omdat we geen dramaseries meer gaan doen op NPO 2. Bovendien zijn ze geschikt om ze in zijn geheel op videoplatform NPO Start te zetten, zodat de kijker ze kan bingen.”

Wat worden de eerste series?

„De eerste twee moeten volgend najaar af zijn: De Hofstadgroep van Sinan Can en Cannabis van Robert Oeij. Dat zijn niet meteen tiendelige series, hoor. Drie of vier delen is ook goed. Verder komt er een serie over een Nederlander die al jaren in een Amerikaanse gevangenis zit voor de moord op zijn vrouw en dochter. Het is een complottheorie, met een reconstructie aan de hand van archiefmateriaal.”

Klinkt als ‘Making a Murderer’.

„Die serie was natuurlijk het ijkpunt. Narcos en The People v. O. J. Simpson waren toen ook hot. Dus de eerste plannen die we kregen, waren allemaal misdaadverhalen. Maar we proberen er een gevarieerd aanbod van te maken.”

Waarin verschilt de vorm van losse documentaires?

„Ze zijn meer verhalend, gericht op een paar sterke hoofdpersonen. En het accent ligt op de beeldresearch, het uitbundige gebruik van archiefbeelden. Je versnijdt interviews in het heden, met de beelden uit het verleden. Zo maak je het verhaal sterk.”

Komt er extra geld voor?

„Nee, we halen het uit het bestaande budget. Dus we gaan minder losse documentaires maken. Dat is geen grote verschuiving, als we twee series per jaar maken, zou dat mooi zijn.”

In het jaarplan staat dat u de documentaires die nog liggen, gaat doordraaien in de zomer.

„We hebben gezegd: laten we kijken of we een deel van de voorraad kunnen uitzenden, zodat we ruimte maken voor de series.”

Ook nieuw zijn de webdocs. Die zijn juist weer extreem kort: twaalf minuten. Wat is het idee daarachter?

„De webdocs zijn een project van documentairemaker Jos de Putter. Jonge documentairemakers laten in hun eigen leefomgeving de grote thema’s van de wereld in het klein zien. Hier is ook ruimte om te experimenteren. Met die korte vorm hopen we jonger publiek te trekken. Ze zijn bedoeld voor online, maar we zenden ze ook op televisie uit, na Nieuwsuur. NPO 2 is best een oude zender. Met die kortere en nieuwe vormen komt de documentaire ook terecht bij mensen die jonger zijn dan 62.

De NPO wil zijn programma’s minder op kijkcijfers en meer op impact gaan beoordelen. Hoe zit dat bij de documentaires?

„Impact wordt steeds belangrijker: wat brengt een documentaire teweeg in de samenleving en de politiek? We zijn een publieke omroep dus we willen wel stenen in de vijver gooien. Als een omroep of producent een documentaire komt pitchen, vragen we nu altijd naar de impactproductie.”

De impactproductie?

„Je kunt van tevoren een plan maken om de impact te vergroten. Daar zijn speciale impactproducers voor. Alicia, een documentaire uit 2017 over een meisje dat in tehuizen opgroeit, is langs jeugdzorginstanties in het hele land gegaan, en er kwam een debat in de Kamer. Zo’n tournee, met voorvertoningen en debatten, is van tevoren bedacht. Achteraf vragen we naar een overzicht van wat de uitzending teweeg heeft gebracht.”

    • Wilfred Takken