Rode Khmer ook schuldig aan genocide

Cambodja-tribunaal

Veroordeling leiders regime van Pol Pot is uniek moment in het Cambodja-tribunaal.

De twee hoogste nog levende leiders van de Cambodjaanse Rode Khmer zijn vrijdagmorgen door een internationaal tribunaal veroordeeld voor genocide (volkerenmoord) op minderheden in Cambodja. Het gaat om Nuon Chea (92), de rechterhand van Rode Khmer-leider Pol Pot, en het 87-jarige voormalige staatshoofd Khieu Sampan. Beiden kregen hiervoor levenslang.

Tijdens het schrikbewind van de Rode Khmer (1975-1979) onder Pol Pot werden er ruim 1,7 miljoen Cambodjanen gedood, ongeveer een kwart van de toenmalige bevolking. De Rode Khmers streefden naar een agrarische heilstaat, waarbij stadsbewoners met uitzonderlijk veel geweld naar het platteland werden verdreven en daar onder dwang moesten werken. Honderdduizenden kwamen om op de killing fields.

Het is voor het eerst dat het in 2005 opgerichte tribunaal, dat deels uit Cambodjaanse en deels uit buitenlandse rechters bestaat, Rode Khmer-leiders schuldig acht aan genocide. Met dit vonnis wint het vaak bekritiseerde Cambodja-tribunaal, dat ook door de VN wordt gesteund, aan geloofwaardigheid.

Naast Nuon Chea en Khieu Sampan, die in 2014 wegens misdaden tegen de menselijkheid al levenslang hadden gekregen, hebben de rechters slechts één andere persoon veroordeeld. Kaing Guek Eav, alias ‘Kameraad Duch’, baas van de gevreesde gevangenis S-21 waar zo’n 14.000 mensen omkwamen, kreeg in 2010 levenslang.

Lange tijd is er geredetwist over de definitie van genocide en of het mogelijk was voor Cambodjaanse leiders genocide op hun eigen volk te plegen. Maar het Hof concludeerde vrijdag dat Nuon Chea, vaak aangeduid als ‘Broeder Nummer Twee’, zich volgens het tribunaal schuldig had gemaakt aan genocide op de Vietnamese minderheid en op de moslimminderheid van de Cham. Khieu Sampan werd veroordeeld wegens genocide op de Vietnamese minderheid.

Het proces werd door miljoenen Cambodjanen gevolgd omdat het een uniek moment is in de geschiedenis van het Cambodja-tribunaal en het land. „Ik ben vandaag heel gelukkig”, verklaarde een van de overlevenden van de terreur tegen persbureau AP.

De Amerikaanse diplomaat David Scheffer, die het tribunaal op de voet volgt, vergeleek tegenover The Guardian het vonnis met het Proces van Neurenberg na de Tweede Wereldoorlog waarbij kopstukken van het naziregime werden berecht.

Nuon Chea en Khieu Samphan gaven beiden toe dat ze in het regime van Pot een belangrijke functie hadden, maar ontkenden schuldig te zijn aan genocide. Volgens de advocaat van een van de twee gaat het om een politiek proces.

Tegenstanders van het regime werden opgesloten, mishandeld en gedood. Mensen met een bril op werden zonder pardon geëxecuteerd, omdat het om intellectuelen kon gaan.

    • Maartje Geels