Luisteren of je huis is verbrand

Bosbranden Californië Een groot deel van het stadje Malibu in Californië is verwoest. Hans Laetz van radiozender Malibu houdt de gevluchte bewoners op de hoogte. Als het veilig is, loopt hij door de wijken en noteert hij de verbrande adressen.

De Santa Monica-bergen nabij Malibu zijn zwartgeblakerd door de branden. In heel Californië zijn al 63 doden gevallen. 630 mensen, veelal ouderen, zijn nog vermist. Foto Davic McNew/AFP

Zes jaar heeft het Hans Laetz gekost om zijn Radio Malibu op te bouwen. „Zes jaar. En binnen twee uur had ik de hele boel afgebroken.” Dat was vrijdag een week geleden toen alle inwoners van Malibu een sms-bericht kregen: ‘Mandatory Evacuation’ – verplichte evacuatie. Laetz legde zijn radio-installatie achterin een pick-uptruck en bracht het spul naar het strand, in veiligheid. Terwijl de meesten uit Malibu in een lange file over de Pacific Coast Highway noord- of zuidwaarts trokken, reed Laetz terug het stadje in. Zijn huis stond in brand, net als zijn hot tub – „ik had niet verwacht dat die vlam zou vatten”. Maar uit de kraan kwam nog water en de tuinslangen waren niet gesmolten.

„De 36 uur daarna heb ik de hele tijd lopen blussen in de wijk”, zegt Laetz door de telefoon. „Samen met mijn buurman John Wildman, en af en toe een brandweerman, heb ik 22 huizen gered, met tuinslangen en soms alleen met een natte handdoek, als de vensterbanken in brand stonden. Huizen vatten niet gauw vlam, het zijn bomen, schuttingen en hekken, vuilnis en slecht onderhouden heggen.”

Sindsdien heeft Laetz vanaf de verschroeide aarde aan de Grote Oceaan verwoede pogingen gedaan Radio Malibu in de lucht te krijgen. Elsje Kibler luisterde vóór de brand lang niet altijd: lokale nieuwtjes, het gesproken sufferdje. Maar sinds de brand, zegt ze, is Hans Laetz de voornaamste informatiebron voor de duizenden Malibu-bewoners die in diaspora wachten op het sein dat ze terug kunnen.

Zolang zijn radiostation nog niet in de lucht is, zet hij het nieuws op de Facebookpagina Radio Malibu 99.1 KBU. Af en toe lucht hij zijn frustraties: „De zender werkt niet.” „Ik moet een sterkere generator hebben.” „Ik moet 75 kabels uitsorteren.” Maar belangrijker nieuws dat hij doorgeeft, is welke huizen zijn verbrand en welke nog intact zijn. Als het veilig is, loopt hij door de wijken en noteert hij adressen.

Op de Facebookpagina staan filmpjes van de brandende canyons rond de stad. Afspraken voor de aanvoer van goederen voor mensen die in Malibu konden blijven: vooral benzine voor de generatoren is essentieel. Een foto van het onaangetaste huis van David Lamont, van de toegangsbrug op Troutdale Drive waar de staalconstructie van gesmolten is, van dieren die zijn teruggevonden, van de brandweerauto die helemaal uit Mammoth Lakes is gekomen, in Yellowstone National Park. „Be safe”, zetten de bewoners vanuit de verre omtrek onder die berichten. „Volhouden!” „Je bent een held.”

Lees ook: Elsje had vijf minuten om het vuur te ontvluchten

Martin Sheen

Malibu is vooral bekend om zijn Colony Drive waar film-, tv- en muzieksterren strak tegen elkaar aangebouwde strandhuizen hebben of huren, en om de retreats in de bergen waar anderen weer rondom wonen. Op sterrensites kun je de adressen vinden van Jack Nicholson, Kim Kardashian en Miley Cyrus. Acteur Charlie Sheen informeerde na de eerste brandberichten bezorgd via Twitter naar zijn vader Martin (‘president Bartlet’ in The West Wing), die in 1989 werd uitgeroepen tot ere-burgemeester van Malibu, waarop hij de stad per decreet kernwapenvrij verklaarde, een vrijplaats voor alle dieren en een schuilplaats voor alle immigranten en daklozen.

Maar de meeste mensen in Malibu zijn geen acteur, maar onderwijzer, winkelier, pizzabezorger en wonen in een huis of een appartement. Die gemeenschap verlangt terug naar huis en naar elkaar. „De band is sterker dan ooit”, zegt de Nederlandse Elsje Kibler die met man, twee kinderen en hond onderdak heeft bij vrienden in Orange County bij Los Angeles. Hun huis is gespaard, waarschijnlijk doordat pal ervoor net tijdelijk een bouwplaats lag. „80 procent van de wijk is in vlammen opgegaan.”

„Iedereen probeert elkaar te helpen, ook mensen met wie je vroeger nauwelijks optrok”, zegt Kibler. Zij had dinsdag met haar man, muziekleraar op de middelbare school, een pick-uptruck geleend en volgeladen met spullen waar de achterblijvers om hadden gevraagd. Die middag waren ze eerst naar een bijeenkomst voor bewoners gegaan in Santa Monica. „Daar zeiden ze dat we in Malibu nu alleen maar in de weg zouden lopen. Voor het geval we per se naar huis wilden, kregen we tips: zet een mondmasker op, kook water voordat je het drinkt, raap niet zomaar iets van de grond op, het kan giftig zijn.” Ze zijn maar niet gegaan.

De Kiblers voelden zich al bijna schuldig dat hun huis nog overeind staat. „Maar we werden vooral hoopvol van alle plannen voor de wederopbouw.” Zij overweegt de boomgaard achter haar huis open te stellen voor mensen die voorlopig in een caravan moeten wonen. „We hoorden in Santa Monica dat de vergunningen daarvoor worden versoepeld.”

Na een eerste salvo van kritiek op de autoriteiten van Californië („Er is geen reden voor deze grote, dodelijke en dure branden, slecht bosbeheer!”) is president Trump wat vriendelijker geworden. Woensdag twitterde hij: „Heb met gouverneur Brown gesproken om te zeggen dat we allemaal achter hem staan.”

Een van de vele door vlammen verwoeste huizen in Malibu. Reed Saxon/AP

Generator

„Ik krijg die %*@%-generator niet aan de praat!” Laetz heeft meer vermogen nodig voor zijn zender. Het nieuwsvacuüm zonder radio kan door af en toe een bericht op Facebook niet worden opgevuld. Zo ontstaan geruchten. Elsje Kibler hoorde dat in hun stadje geplunderd werd, dat dieven als piraten over zee naar Malibu voeren om in leegstaande huizen naar buit te zoeken. Laetz dondert door de telefoon: „Iedere keer dat iemand een zin begint met ‘ik hoorde…’ weet je al dat het praatjes zijn.” Is het niet waar? „Er zijn wel huizen geplunderd, maar ik heb geen piraten met boten aan land zien gaan. Ik heb wel boten gezien waarmee voorraden werden aangevoerd. Ik ben journalist, ik vertel wat ik weet, niet wat ik heb gehoord.”

Hij wordt zo boos omdat geruchten de problemen alleen maar vergroten. „Mijn vrouw bracht laatst in het donker een fles benzine naar de buren. Stel dat ze wordt aangezien voor een plunderaar! Er wonen hier ook mensen die een wapen dragen.” Nu het vuur is gedoofd, komen steeds meer mensen het stadje in. Ook een bron van zorg voor Laetz. „Er is een brandweerman aangereden door mensen die kwamen kijken hoe het er hier uitzag.”

Morgen, zegt Hans Laetz donderdagavond, doet de radio het weer. Vrijdagochtend neemt zijn vrouw de telefoon op. Hans kan niet aan de lijn komen, zegt ze. „Ze zijn de radio aan het maken.”

Martin Sheen is ongedeerd. Hij had met zijn vrouw de eerste brandnacht in de auto doorgebracht op Zuma Beach.

    • Bas Blokker