Recensie

Herzberg-klassieker als een surrealistische kijkdoos

Recensie

Met Kras van Judith Herzberg neemt Paul Knieriem afscheid van Toneelschuur Producties. In zijn regie staan de personages met elkaar te ruziën te midden van getekend serviesgoed.

Marlies Heuer speelt prachtig in ‘Kras’, een stuk van Judith Herzberg door Toneelschuur Producties Sanne Peper

’s Ochtends ligt de vloer van Ina’s huis bezaaid met serviesgoed. Haar kinderen helpen met opruimen, maar de volgende dag liggen wéér overal kannetjes en kopjes. Het lijkt alsof een inbreker iedere avond alles overhoop haalt, maar nooit is er iets gestolen. „Ze denken allemaal dat ik het zelf doe,” mompelt moeder, „maar dat is niet zo.”

Dichteres en toneelschrijfster Judith Herzberg schreef Kras in 1988 voor Maatschappij Discordia en won er de Nederlands-Vlaamse Toneelschrijfprijs mee. Haar sprankelende dialogen zijn even klaar als poëtisch. Regisseur Paul Knieriem koos Kras als zijn afscheidsvoorstelling bij Toneelschuur Producties.

Lees ook: interview met regisseur Paul Knieriem over Kras van Herzberg

In het stuk staan de bezoekjes van de kinderen (met aanhang) aan hun 68-jarige moeder centraal. Ze helpen met opruimen, maar zijn toch vooral met zichzelf bezig: met hun huwelijksperikelen, verliefdheden en huisdieren. Daarin lijkt iedereen even eenzaam, verstrikt in de eigen besognes. Van een warme familieband blijkt ook al niet echt sprake. Het bezoek ruziet en foetert, terwijl moeder een baken van rust en positiviteit is. Marlies Heuer speelt dat prachtig: soms zoekend, dan weer standvastig of onverwacht grappig. Over de gehele linie wordt trouwens bijzonder goed geacteerd. Zo valt Malou Gorter op als de zorgzame Do, speelt Jan-Paul Buijs zijn Theo lekker cynisch en sprankelt Keja Klaasje Kwestro als Mary.

Knieriem plaatst zijn personages in een vreemd universum. Surrealistische animaties zijn bepalend voor deze sfeer, maar ook de acteerstijl en het gestileerde decor dragen er aan bij. Het serviesgoed bestaat in deze wereld uit uitsnedes van getekende glazen en schalen (leuke vondst van Catharina Scholten) en gedrag wordt uitvergroot. Soms werkt dat goed, maar op andere momenten voelt het alsof je naar binnen gluurt in een kijkdoos - met personages even ongrijpbaar als die dief die alles aan het rollen bracht.

    • Elisabeth Oosterling