Grapperhaus: politiegeweld voortaan berecht in één rechtbank

De minister hoopt expertise en ervaring te bundelen bij de rechtbank Midden-Nederland, waardoor geweldsincidenten bij de politie beter berecht kunnen worden.

Foto Roos Koole/ANP

Politieagenten die tijdens hun werk geweld gebruiken en daarvoor vervolgd worden, moeten voortaan allemaal bij één rechtbank voorkomen. Dat schrijft minister Ferdinand Grapperhaus (CDA, Justitie en Veiligheid) in een gewijzigd wetsvoorstel over geweldsgebruik door agenten dat hij vrijdag naar de Tweede Kamer stuurde.

Als de wijziging door de kamer komt, zullen alle zaken rondom politiegeweld voortaan afgehandeld worden in de rechtbank Midden-Nederland. Grapperhaus hoopt hiermee expertise en ervaring op één plek te bundelen. Naast theoretische kennis over jurisprudentie en de ambtsinstructie van de politie, zouden rechters zo ook beter snappen hoe “opsporingsambtenaren worden getraind in het gebruiken van geweld en de praktijk van het politiewerk”.

Hierbij speelt volgens de minister onder andere de “niet altijd goed overzienbare situatie” van politieoptreden een rol, evenals het korte tijdbestek waarin agenten soms moeten handelen. Grapperhaus schrijft dat “zaken waarin opsporingsambtenaren geweld hebben gebruikt per definitie anders zijn dan zaken waarin anderen – die geen geweldbevoegdheid hebben – geweld hebben gebruikt”. Deze rechtszaken zouden “vanuit een andere invalshoek moeten worden bekeken”. Ook kan de rechtbank Midden-Nederland gaan investeren in bijscholing.

Lees meer: Verantwoord gebruik van geweld moet bij agent ‘inslijten’

Split second

De politie is blij met de voorgestelde wijziging van Grapperhaus. “Het beoordelen van geweldtoepassing door politiemensen in een complexe situatie vraagt om specialistische kennis”, aldus korpschef Erik Akerboom. “Een politieagent beslist vaak in een split second of hij wel of geen geweld gebruikt.”

Critici trekken dit split second-argument echter in twijfel. Volgens Jaap Timmer, politiewetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam, wordt het risico dat agenten lopen als ze langer nadenken voor ze overgaan tot geweld overschat. “Politiegeweld is een wettelijke bevoegdheid en lang niet altijd en uitsluitend een reactie op geweld van burgers.” Het gaat volgens hem slechts in zeer zeldzame gevallen daadwerkelijk om keuzes die in een fractie van een seconde gemaakt moeten worden.

Ook het Openbaar Ministerie plaatste vraagtekens bij het voornemen om de politierechtszaken te bundelen in één rechtbank, dat in het regeerakkoord staat omschreven. Volgens het OM is voor de beoordeling van zaken omtrent politiegeweld geen bijzondere rechterlijke expertise vereist.

Mitch Henriquez

Buitensporige geweldinzet door agenten is al langer onderwerp van discussie. Het meest bekende incident vond in 2015 plaats in Den Haag. De 42-jarige Mitch Henriquez werd toen bij een popfestival gearresteerd nadat hij herhaaldelijk had geroepen dat hij een wapen droeg, waarbij hij naar zijn kruis greep.

Bij zijn arrestatie werd hij in een nekklem gelegd en hij overleed korte tijd later. Er volgden langdurige rellen in de Haagse Schilderswijk. Twee van de bij het Henriquez-incident betrokken agenten kregen in 2017 een voorwaardelijke celstraf van zes maanden.

    • Kasper van Laarhoven