Cambodjatribunaal van VN veroordeelt hoge leiders Rode Khmer voor genocide

Voor het eerst worden leiders van het regime onder dictator Pol Pot veroordeeld voor genocide.

Boeddhistische monniken in de rij voor het tribunaal. Onder het bewind van Pol Pot werden naar schatting 50.000 van hen gedood. Foto Mak Remissa/EPA

Een tribunaal in Cambodja heeft in de nacht van donderdag op vrijdag (Nederlandse tijd) de twee hoogste, nog levende leiders van de Rode Khmer veroordeeld. Twee mannen kregen een levenslange celstraf opgelegd wegens genocide onder het regime van dictator Pol Pot, zo meldt persbureau AP. Onder zijn gezag werden veertig jaar geleden ruim 1,7 miljoen Cambodjanen gedood.

Het gaat om de rechterhand van Pot, de 92-jarige Nuon Chea, die beter bekend staat als ‘Broeder Nummer 2’. Ook het 87-jarige voormalig staatshoofd Khieu Samphan werd veroordeeld door het tribunaal, dat door de Verenigde Natiees wordt gesteund.

Het proces werd door miljoenen Cambodjanen gevolgd. Het is een uniek moment in de geschiedenis van het Cambodjatribunaal en het land. Voor het eerst werden leiders van het regime veroordeeld voor genocide. De twee zaten al vast voor misdaden tegen de menselijkheid.

‘Veelbetekenend’

Diplomaat David Scheffer, betrokken bij het tribunaal, zegt tegen The Guardian dat de nieuwe veroordeling voor genocide “zeer veelbetekenend” is. Hij vergelijkt de uitspraak van vrijdag met het Proces van Neurenberg na de Tweede Wereldoorlog waarbij ruim twintig kopstukken van het naziregime werden berecht. Nuon Chea en Khieu Samphan gaven beiden toe dat ze in het regime van Pot een zeer belangrijke functie hadden, maar ontkenden schuldig te zijn aan genocide van de moslimminderheid de Cham en Vietnamese minderheidsgroepen.

De veroordeling van twee voormalige leiders van de Rode Khmer tot levenslang mag bijna 35 jaar geduurd hebben, overlevenden en nabestaanden zijn er evengoed blij mee. Bekijk hier een bekroonde Nederlandse documentaire over de Rode Khmer

Volgens de advocaat van een van de twee gaat het om een politiek proces. Veel politici die nu aan de macht zijn in Cambodja, zouden vroeger verbonden zijn geweest aan de Rode Khmer, onder wie de huidige premier Hun Sen.

In het verleden is veel kritiek geweest op het tribunaal dat miljoenen dollars heeft gekost. In 2006 begon het tribunaal met vervolgen, maar het veroordeelde tot nu toe slechts drie mensen. Veel van de machthebbers van de Khmer waren al dood toen het tribunaal in leven werd geroepen. Pot zelf bijvoorbeeld overleed in 1998.

Killing Fields

Pot kwam halverwege de jaren zeventig aan de macht. Hij wilde een agrarische utopie stichten en dwong stadsbewoners naar het platteland te verhuizen en dwangarbeid te verrichten op boerderijen. Medische zorg ontbrak en de werkomstandigheden waren uitputtend. Onder zijn maoïstische schrikbewind in ‘Democratisch Kampuchea’ leed een groot deel van de Cambodjaanse bevolking aan hongersnood.

Tegenstanders van het regime werden opgesloten, mishandeld en gedood. Mensen met alleen al een bril op werden zonder pardon geëxecuteerd. Op de beruchte ‘Killing Fields‘ werden in totaal meer dan een miljoen mensen gedood en begraven. Toen het regime eind jaren zeventig omver werd geworpen, was naar schatting 25 procent van de bevolking gedood.

    • Maartje Geels