Wie zijn naast May de andere acteurs in het Brexit-drama?

Theresa May is het centrale figuur in de Brexitstorm van de afgelopen dagen. Maar wie zijn eigenlijk de mensen die haar belagen of steunen?

Jacob Rees-Mogg

De opper-Brexiteer zei in een bizarre persconferentie voor het parlement dat hij geen eventuele kandidaat is om Theresa May op te volgen. Wel wil hij haar weghebben. Dat heeft het 49-jarige Lagerhuislid laten weten aan Graham Brady, voorzitter van het comité van backbenchers bij de Tories. Het is een zet die al een tijd in de lucht hing. Rees-Mogg is voorstander van een Brexit die er uiteindelijk voor zorgt dat het Verenigd Koninkrijk nauwere banden aan gaat met de Verenigde Staten.

Rees-Mogg, zoon van de oud-hoofdredacteur van The Times, is een uiterst omstreden politicus. Zijn politieke denkbeelden worden voor een deel beïnvloed door zijn katholieke geloof. Hij is tegen abortus, tegen gelijke rechten voor homo’s. Rees-Mogg weet dat hij daarmee een minderheidsstandpunt bekleedt en daarom naar eigen zeggen nooit partijleider of premier kan worden. Toch scoort hij steevast hoog in de lijstjes van geliefde politici bij leden van de Tories.

Dominic Raab

Zijn besluit op te stappen als minister ontketende donderdag de crisis waar May nu in zit. Raab oogt rustiger dan veel van zijn mede-Brexiteers. Raab, een oud-diplomaat die een paar jaar in Den Haag woonde, is niet iemand die bombastische toespraken houdt of strooit met historische vergelijkingen. Zijn stijl is zachter, maar zijn standpunten zijn helder: de huidige plannen van May zijn onacceptabel.

Sinds zijn benoeming in juli als Brexitminister voerde Raab een groot deel van de onderhandelingen in Brussel over de Brexit. Premier May trok de belangrijkste gesprekken naar zich toe. Olly Robbins, de hoogste Britse ambtenaar die over de Brexit gaat, rapporteerde aan May, niet aan Raab. Voorganger Davis was al gefrustreerd dat hij vaak niet wist wat May afsprak en Raab had dezelfde klachten. Ze konden niet velen dat de Brexit ‘Chefsache’ was.

In een interview met Sky News zei Raab dat de Britse regering een laatste take it or leave it-aanbieding moet doen aan de EU, waarin in ieder geval geregeld is dat het Verenigd Koninkrijk niet tot in het oneindige onderdeel blijft van een douane-unie.

Boris Johnson

Houdt van aandacht, is zelden beknopt in zijn uitleg en was donderdag muisstil. Hij mengde zich niet in het Lagerhuisdebat. Hij stond niet voor de camera’s bij Sky News en de BBC. Johnson (54) roerde zich niet op Twitter. Als Johnson zwijgt, vraagt Westminster zich af: waarom?

Probeert hij zich afzijdig te houden om zich later op te werpen als bruggenbouwer? Toen Johnson in aanloop naar het Brexitreferendum koos voor de kant van Leave werd dat door velen gezien als opportunisme. Hij wilde premier worden en dacht dat campagnevoeren tegen premier David Cameron de beste manier was om Britse kiezers te overtuigen dat hij premiersmateriaal is. Toen lukte het hem uiteindelijk niet om genoeg steun bij zijn collega’s te krijgen en ook nu lijkt dat een probleem. Zijn tijd als minister van Buitenlandse Zaken was geen onverdeeld succes. Hij wekte met zijn woordgrappen de woede van ambtsgenoten en had dossiers niet altijd paraat.

Amber Rudd

Het was een opvallend moment tijdens het drie uur durende debat in het Lagerhuis donderdag. Een van de weinige Tories die voorzichtig de plannen van May steunde was Amber Rudd. Dat was opmerkelijk. Altijd werd aangenomen dat zij nog een appeltje te schillen had met May. Rudd (55) moest in april opstappen als minister van Binnenlandse Zaken, na een schandaal dat ging over Britse burgers die decennia geleden over waren gekomen uit delen van het Britse rijk, maar die onrechtmatig zijn uitgezet omdat ze geen paspoort bezaten. Een groot deel van de fouten waren gemaakt onder Rudd’s voorganger: Theresa May.

Toch kon May nu op Rudd rekenen. Het is de vraag of zij een grotere groep Tories vertegenwoordigt die hun standpunten niet luidkeels verkondigen maar die May wel steunen, omdat ze vrezen dat een No Deal chaos met zich meebrengt of tot verkiezingen leidt die Labour aan de macht brengen. Werpt Rudd zich op als leider van deze groep? Zijn zij met genoeg mensen om May in het zadel te houden bij een eventuele leiderschapsstrijd?

Michael Gove

De man van de wederopstanding. Gove (51) werd door May uit het kabinet gezet toen ze aantrad. Hij werd als onbetrouwbaar gezien, nadat hij zijn aanvankelijke steun voor Johnson als premier introk. Krabbelde weer op. Werd benoemd tot minister van Landbouw en Milieu. Als een van de weinig ministers vóór de Brexit behield Gove de afgelopen tijd iets van flair. Hij streed tegen plastic in supermarkten en tegen het mishandelen van hondjes. Dat deed zijn reputatie goed.

May zou Gove hebben aangeboden de nieuwe Brexit-minister te worden. Britse journalisten melden dat dat aanbod overweeg maar twijfelt of hij niet tegen dezelfde problemen aanloopt als David Davis en Dominic Raab. Dat kan een kwestie van playing hard to get zijn. Hij zou alleen bereid zijn aan te treden als May toezegt terug te keren naar Brussel voor overleg.

Jeremy Corbyn

De leider van Labour wil maximale chaos. Dan kunnen er verkiezingen komen en kan hij de macht overnemen van May. Hij laat May dus bungelen. Er is weinig bereidheid bij Corbyn om samen met May een akkoord van nationale eenheid te smeden om zo de hardliners binnen de Tories af te troeven.

Diep in zijn hart is de 69-jarige Corbyn een overtuigder Brexiteer dan Theresa May. Hij vond het Europese project al een slechte zaak in de tijd dat premier Tony Blair een pro-Europese koers vaarde. Het liefst wil Corbyn dat de Brexit zo snel mogelijk plaatsvindt om vervolgens het stokje van May over te nemen en als premier zijn linkse plannen uit te voeren, zonder de belemmering van regels over staatssteun.

    • Melle Garschagen