Het is makkelijk en warm, maar diervriendelijk is dons meestal niet

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Dat donsjassen al een paar jaar het straatbeeld domineren, komt niet alleen doordat ze in de mode zijn. Weinig dat in koud weer zo aangenaam is: dons weegt helemaal niks en is warm, maar nooit té. Diervriendelijk is dons – dat afkomstig is van eenden en ganzen – meestal niet.

Dons is het laagje kleine veren dat onder de veren zit. Als eenden en ganzen in de rui zijn, kunnen hun veren en dons pijnloos worden ‘geoogst’. Buiten de rui veroorzaakt het uittrekken verwondingen en stress en soms ook sterfte.

In Europa is het levend plukken van vogels verboden. „Maar omdat oogsten is toegestaan, gebeurt het in de praktijk toch”, zegt Lonneke Bakker van Vier Voeters, een stichting die zich inzet voor dierenwelzijn. „Plukbrigades trekken van boerderij naar boerderij en worden per kilo betaald. En dieren zijn natuurlijk nooit allemaal op hetzelfde moment in de rui.” 

De vage grens tussen oogsten en plukken is de reden dat veel modemerken (WE, H&M, C&A, om er een paar te noemen) allen nog veren gebruiken van dode eenden en ganzen en bovendien niet van ganzen die gedwangvoederd zijn voor foie gras. Er zijn drie keurmerken die dat waarborgen: de Responsible Down Standard, de Downpass en de Traceable Down Standard.

Toch is ook op dons van dode vogels het een en ander af te dingen. Eenden leven buiten en in het water, maar vanwege het risico op vogelgriep worden de acht miljoen (volgens Animal Rights) jaarlijks in Nederland geslachte eenden in stallen gehouden. De actiegroep trof vorig jaar bij een drietal bedrijven bovendien verzwakte en stervende dieren aan, en filmde hoe dieren bij de keel werden gepakt en doodgeschopt- en geslagen. Reden dat de Reclame Code Commisie oordeelde dat Auping – de beddenindustrie is ook een groot afnemer van dons en veren – van zijn website moest halen dat hun dons ‘100% verantwoord’ is – ondanks dat het bedrijf het RDS-keurmerk voert.

Lees ook: Nepbont is net echt, maar is het duurzaam?

Hoe wel verantwoord te donsjassen? Arket, de nieuwste keten van H&M, introduceerde dit najaar jassen gevuld met gerecycled dons, afkomstig uit vooral oude dekbedden en kussens. Re:Down, wordt de lijn met hergebruikt dons genoemd. Volgens het merk is de kwaliteit net zo goed als die van ‘virgin’ dons.

Nog aardiger is het om helemaal geen veren en dons meer te gebruiken, maar een jas te kiezen met een synthetische voering, of een van Tencel of kapok, al is het aanbod van vooral die laatste twee nog behoorlijk schraal.

    • Milou van Rossum